ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଶ୍ଵେତେନାପି ଗତେନାସ୍ଯଂ ମୃତ୍ଯୋର୍ମୁନିଵରେଣ ତୁ ମହାଦେଵପ୍ରସାଦେନ ଜିତୋ ମୃତ୍ଯୁର୍ଯଥା ମଯା

ମହାଦେବଙ୍କର କୃପାରେ, ଯେପରି ଧଳା ଦେହ ଥିବା ମୁନି ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜିତିଥିଲେ, ସେପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜିତିପାରିଲି।

କଥଂ ଭଵପ୍ରସାଦେନ ଦେଵଦାରୁଵନୌକସଃ ପ୍ରପନ୍ନାଃ ଶରଣଂ ଦେଵଂ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ମେ ପ୍ରଭୋ

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଭବଙ୍କର କୃପାରେ ଦେବଦାରୁବନର ବାସିନ୍ଦାମାନେ କିପରି ଦେବଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଥିଲେ, ଦୟାକରି ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

ତାନୁଵାଚ ମହାଭାଗାନ୍ ଭଗଵାନ୍ ଆତ୍ମଭୂଃ ସ୍ଵଯମ୍ ଦେଵଦାରୁଵନସ୍ଥାଂସ୍ତୁ ତପସା ପାଵକପ୍ରଭାନ୍

ସ୍ୱୟଂ ଜନ୍ମା, ଭଗବାନ୍, ସେଇ ମହାଭାଗମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଦେବଦାରୁବନରେ ତପସ୍ୟାର ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।

ଏଷ ଦେଵୋ ମହାଦେଵୋ ଵିଜ୍ଞେଯସ୍ତୁ ମହେଶ୍ଵରଃ ନ ତସ୍ମାତ୍ପରମଂ କିଂଚିତ୍ ପଦଂ ସମଧିଗମ୍ଯତେ

ଏହି ଦେବ ହେଉଛନ୍ତି ମହାଦେବ, ମହେଶ୍ୱର ବୋଲି ଜଣାଯିବେ; ତାଙ୍କଠାରୁ ଉପରେ କିଛି ଅବସ୍ଥା ପାଇଯିବା ନାହିଁ।

ଦେଵାନାଂ ଚ ଋଷୀନାଂ ଚ ପିତୄଣାଂ ଚୈଵ ସ ପ୍ରଭୁଃ ସହସ୍ରଯୁଗପର୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରଲଯେ ସର୍ଵଦେହିନଃ

ସେ ଦେବ, ଋଷି ଓ ପିତୃମାନେଙ୍କର ଠାକୁର; ହଜାର ଯୁଗ ଶେଷରେ ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେଙ୍କୁ ଲୟ କରନ୍ତି।

ସଂହରତ୍ଯେଷ ଭଗଵାନ୍ କାଲୋ ଭୂତ୍ଵା ମହେଶ୍ଵରଃ ଏଷ ଚୈଵ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵାଃ ସୃଜତ୍ଯେକଃ ସ୍ଵତେଜସା

ଏହି ଭଗବାନ୍ ମହେଶ୍ୱର ସ୍ୱୟଂ କାଳ ହୋଇ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ସଂହାର କରନ୍ତି; ଏବଂ ସେ ନିଜ ତେଜରେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।

ଏଷ ଚକ୍ରୀ ଚ ଵଜ୍ରୀ ଚ ଶ୍ରୀଵତ୍ସକୃତଲକ୍ଷଣଃ ଯୋଗୀ କୃତଯୁଗେ ଚୈଵ ତ୍ରେତାଯାଂ କ୍ରତୁର୍ ଉଚ୍ଯତେ

ସେ ଚକ୍ରଧାରୀ, ବଜ୍ରଧାରୀ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନିତ; କୃତଯୁଗରେ ଯୋଗୀ, ତ୍ରେତାରେ ଯଜ୍ଞ ବୋଲି ପରିଚିତ।

ଦ୍ଵାପରେ ଚୈଵ କାଲାଗ୍ନିର୍ ଧର୍ମକେତୁଃ କଲୌ ସ୍ମୃତଃ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ମୂର୍ତଯସ୍ତ୍ଵେତା ଯେ ଽଭିଧ୍ଯାଯନ୍ତି ପଣ୍ଡିତାଃ

ଦ୍ୱାପରରେ ସେ କାଳାଗ୍ନି, କଳିରେ ଧର୍ମଧ୍ୱଜ ଭାବେ ଚିହ୍ନାଯାନ୍ତି; ଏହିସବୁ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ରୂପ, ପଣ୍ଡିତମାନେ ଏମିତି ଜାଣନ୍ତି।

ଚତୁରସ୍ରଂ ବହିଶ୍ଚାନ୍ତର୍ ଅଷ୍ଟାସ୍ରଂ ପିଣ୍ଡିକାଶ୍ରଯେ ଵୃତ୍ତଂ ସୁଦର୍ଶନଂ ଯୋଗ୍ଯମ୍ ଏଵଂ ଲିଙ୍ଗଂ ପ୍ରପୂଜଯେତ୍

ବାହାରେ ଚତୁରସ୍ର, ତଳଭାଗରେ ଅଷ୍ଟକୋଣୀ ଏବଂ ଉପରେ ଗୋଳ ଓ ସୁନ୍ଦର ଯେଉଁ ଲିଙ୍ଗ, ତାହାକୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ତମୋ ହ୍ଯଗ୍ନୀ ରଜୋ ବ୍ରହ୍ମା ସତ୍ତ୍ଵଂ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରକାଶକମ୍ ମୂର୍ତିରେକା ସ୍ଥିତା ଚାସ୍ଯ ମୂର୍ତଯଃ ପରିକୀର୍ତିତାଃ

ଅନ୍ଧକାର ଅଗ୍ନି, ରଜୋଗୁଣ ବ୍ରହ୍ମା, ସତ୍ତ୍ୱ ହେଉଛି ବିଷ୍ଣୁ ଯିଏ ଆଲୋକ ଦେଇଥାନ୍ତି; ତାଙ୍କର ରୂପ ଏକ, କିନ୍ତୁ ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିମାନେ ତାଙ୍କର ଭିନ୍ନ ରୂପ।

ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠତି ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ଯୋଗେନ ତୁ ସମନ୍ଵିତମ୍ ତସ୍ମାଦ୍ଧି ଦେଵଦେଵେଶମ୍ ଈଶାନଂ ପ୍ରଭୁମଵ୍ଯଯମ୍

ଯେଉଁଠାରେ ସେ ବ୍ରହ୍ମ ଯୋଗରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେଠି ଦେବଦେବ ଈଶାନଙ୍କୁ, ଅବିନାଶୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଆରାଧଯନ୍ତି ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା ଜିତକ୍ରୋଧା ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯାଃ ଲିଙ୍ଗଂ କୃତ୍ଵା ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁତମ୍

ଯେମାନେ କ୍ରୋଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଛନ୍ତି, ସେଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଲିଙ୍ଗକୁ ନିୟମରେ ପୂଜନ୍ତି।

ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠମାତ୍ରଂ ସୁଶୁଭଂ ସୁଵୃତ୍ତଂ ସର୍ଵସଂମତମ୍ ସମନାଭଂ ତଥାଷ୍ଟାସ୍ରଂ ଷୋଡଶାସ୍ରମ୍ ଅଥାପି ଵା

ଅଙ୍ଗୁଠି ପରି ଛୋଟ, ସୁନ୍ଦର ଓ ସମତଳ ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଥାଏ, ତଳଭାଗ ସମ ଉଚ୍ଚତାର, ଅଷ୍ଟକୋଣୀ କିମ୍ବା ଷୋଡଶକୋଣୀ ହୋଇପାରେ।

ସୁଵୃତ୍ତଂ ମଣ୍ଡଲଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରଦମ୍ ଵେଦିକା ଦ୍ଵିଗୁଣା ତସ୍ଯ ସମା ଵା ସର୍ଵସଂମତା

ଭଲ ଗୋଳାକାର, ଦିବ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ତଳଭାଗ; ତାହାର ଆଧାର ଦୁଇଗୁଣା କିମ୍ବା ସମ ଚଉଡ଼ା ହେବାକୁ ଯଥାଯଥ।

ଗୋମୁଖୀ ଚ ତ୍ରିଭାଗୈକା ଵେଦ୍ଯା ଲକ୍ଷଣସଂଯୁତା ପଟ୍ଟିକା ଚ ସମନ୍ତାଦ୍ଵୈ ଯଵମାତ୍ରା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ

ତଳଭାଗ ଗୋମୁଖୀ ଆକୃତିର, ସମଗ୍ର ଆକୃତିର ତୃତୀୟାଂଶ, ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଥିବା, ଚାରିପାଖରେ ଯବ ଦାଣା ପରି ପଟି ଥିବା ଉଚିତ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ।

ସୌଵର୍ଣଂ ରାଜତଂ ଶୈଲଂ କୃତ୍ଵା ତାମ୍ରମଯଂ ତଥା ଵେଦିକାଯାଶ୍ ଚ ଵିସ୍ତାରଂ ତ୍ରିଗୁଣଂ ଵୈ ସମନ୍ତତଃ

ସୁନା, ଚାଁଦି, ପାହାଡ଼ କିମ୍ବା ତାମ୍ବାରେ ତିଆରି ହୋଇପାରେ; ତଳଭାଗର ଚଉଡ଼ା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ତିନିଗୁଣା ହେବା ଉଚିତ।

ଵର୍ତୁଲଂ ଚତୁରସ୍ରଂ ଵା ଷଡସ୍ରଂ ଵା ତ୍ରିରସ୍ରକମ୍ ସମନ୍ତାନ୍ନିର୍ଵ୍ରଣଂ ଶୁଭ୍ରଂ ଲକ୍ଷଣୈସ୍ତତ୍ ସୁଲକ୍ଷିତମ୍

ତଳଭାଗ ଗୋଳ, ଚତୁରସ୍ର, ଷଡ଼କୋଣୀ କିମ୍ବା ତ୍ରିକୋଣୀ ହୋଇପାରେ; ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ନିର୍ମଳ, ଧଳା ଓ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ସୁସ୍ପଷ୍ଟ ହେବା ଉଚିତ।

ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ପୂଜାଲକ୍ଷଣସଂଯୁତମ୍ କଲଶଂ ସ୍ଥାପଯେତ୍ତସ୍ଯ ଵେଦିମଧ୍ଯେ ତଥା ଦ୍ଵିଜାଃ

ଯଥାଯଥିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସାରେ ପୂଜାର ଚିହ୍ନ ସହିତ ଏକ କଳଶ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ସେହି କଳଶକୁ ବେଦିର ମଧ୍ୟରେ ରଖିବା ଉଚିତ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।

ସହିରଣ୍ଯଂ ସବୀଜଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମଭିଶ୍ ଚାଭିମନ୍ତ୍ରିତମ୍ ସେଚଯେଚ୍ଚ ତତୋ ଲିଙ୍ଗଂ ପଵିତ୍ରୈଃ ପଞ୍ଚଭିଃ ଶୁଭୈଃ

ସୁନା ଓ ବିଆ ସହିତ ପୂରଣ କରାଯାଇଥିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମନ୍ତ୍ରପୠଢ଼ି ଶୁଦ୍ଧ କରିଥିବା ସେହି କଳଶରୁ, ପଛରେ ପଞ୍ଚଟି ପବିତ୍ର ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ପଦାର୍ଥ ଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ନାନ କରାଯିବ।

ପୂଜଯେଚ୍ଚ ଯଥାଲାଭଂ ତତଃ ସିଦ୍ଧିମଵାପ୍ସ୍ଯଥ ସମାହିତାଃ ପୂଜଯଧ୍ଵଂ ସପୁତ୍ରାଃ ସହ ବନ୍ଧୁଭିଃ

ଯେଉଁଠି ପରି ଯେଉଁଠି ଉପଲବ୍ଧ, ସେଠି ପୂଜା କର; ଏହିପରି କଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଫଳ ମିଳିବ। ଏକାଗ୍ର ମନେ, ପୁଅମାନେ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ଏକାତ୍ମଭାବରେ ପୂଜା କର।

ସର୍ଵେ ପ୍ରାଞ୍ଜଲଯୋ ଭୂତ୍ଵା ଶୂଲପାଣିଂ ପ୍ରପଦ୍ଯତ ତତୋ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯଥ ଦେଵେଶଂ ଦୁର୍ଦର୍ଶମକୃତାତ୍ମଭିଃ

ସମସ୍ତେ ହାତ ଜୋଡି, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କର; ଏପରେ ତୁମେ ସେହି ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ, ଯିଏ ଅଶୁଦ୍ଧ ମନବଳିଏ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ।

ଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵମଜ୍ଞାନମ୍ ଅଧର୍ମଶ୍ ଚ ପ୍ରଣଶ୍ଯତି ତତଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ କୃତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମାଣମମିତୌଜସମ୍

ଯାହାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ସମସ୍ତ ଅଜ୍ଞାନ ଓ ଅଧର୍ମ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ସେଉଁଠାରେ ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କର।

ସମ୍ପ୍ରସ୍ଥିତା ଵନୌକାସ୍ତେ ଦେଵଦାରୁଵନଂ ତତଃ ଆରାଧଯିତୁମାରବ୍ଧା ବ୍ରହ୍ମଣା କଥିତଂ ଯଥା

ସେଠାରୁ ଅରଣ୍ୟବାସୀମାନେ ଦେବଦାରୁବନକୁ ଯାଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କହିଥିବା ପ୍ରକାରେ ପୂଜା ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ସ୍ଥଣ୍ଡିଲେଷୁ ଵିଚିତ୍ରେଷୁ ପର୍ଵତାନାଂ ଗୁହାସୁ ଚ ନଦୀନାଂ ଚ ଵିଵିକ୍ତେଷୁ ପୁଲିନେଷୁ ଶୁଭେଷୁ ଚ

ବିଭିନ୍ନ ପୂଜାମଞ୍ଚରେ, ପାହାଡ଼ର ଗୁହାରେ, ନଦୀପାର ଏବଂ ପବିତ୍ର ବାଲୁକାପ୍ରଦେଶରେ—

ଶୈଵାଲଶୋଭନାଃ କେଚିତ୍ କେଚିଦନ୍ତର୍ଜଲେଶଯାଃ କେଚିଦ୍ଦର୍ଭାଵକାଶାସ୍ତୁ ପାଦାଙ୍ଗୁଷ୍ଠାଗ୍ରଧିଷ୍ଠିତାଃ

କେହି ଶିବାଳି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, କେହି ଅଳ୍ପ ପାଣି ଥିବା ସ୍ଥାନରେ, କେହି ଦର୍ଭା ଉପରେ ବସି, କେହି ପାଦଅଙ୍ଗୁଠିର ଆଗରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ।

ଦନ୍ତୋଲୂଖଲିନସ୍ତ୍ଵନ୍ଯେ ଅଶ୍ମକୁଟ୍ଟାସ୍ ତଥା ପରେ ସ୍ଥାନଵୀରାସନାସ୍ତ୍ଵନ୍ଯେ ମୃଗଚର୍ଯାରତାଃ ପରେ

କେହି କାଠର ଉଲୁଖଳ ଉପରେ ବସିଥିଲେ, କେହି ପଥର ଉପରେ; କେହି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅବସ୍ଥାରେ, କେହି ମୃଗର ଭଳି ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚଳିଥିଲେ।

କାଲଂ ନଯନ୍ତି ତପସା ପୂଜଯା ଚ ମହାଧିଯଃ ଏଵଂ ସଂଵତ୍ସରେ ପୂର୍ଣେ ଵସନ୍ତେ ସମୁପସ୍ଥିତେ

ସେମାନେ ମହାନ ମନେ ତପସ୍ୟା ଓ ପୂଜାରେ ସମୟ କାଟିଲେ; ଏଭଳି ଭାବେ ଏକ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା ଓ ବସନ୍ତ ଋତୁ ଆସିଗଲା।

ତତସ୍ତେଷାଂ ପ୍ରସାଦାର୍ଥଂ ଭକ୍ତାନାମ୍ ଅନୁକମ୍ପଯା ଦେଵଃ କୃତଯୁଗେ ତସ୍ମିନ୍ ଗିରୌ ହିମଵତଃ ଶୁଭେ

ତା'ପରେ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ କୃପା କରିବା ପାଇଁ, ସେହି କୃତଯୁଗର ଶୁଭ ପାହାଡ଼ରେ ଦେବତା ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।

ଦେଵଦାରୁଵନଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ପ୍ରସନ୍ନଃ ପରମେଶ୍ଵରଃ ଭସ୍ମପାଂସୂପଦିଗ୍ଧାଙ୍ଗୋ ନଗ୍ନୋ ଵିକୃତଲକ୍ଷଣଃ

ପରମେଶ୍ୱର ଖୁସି ହୋଇ, ଦେବଦାରୁବନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ଭସ୍ମ ଓ ଧୂଳି ଲେପିଥିଲା, ନଗ୍ନ ଓ ବିଚିତ୍ର ଚିହ୍ନ ସହିତ।