ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ତତୋ ଵିଵେଶ ଭଗଵାନ୍ ଅନୁଗୃହ୍ଯ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମମ୍ କ୍ଷଣାଦ୍ଗୂଢଶରୀରଂ ହି ଧ୍ଵସ୍ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାନ୍ତକଂ କ୍ଷଣାତ୍

ତାପରେ ଭଗବାନ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କୃପା କରି, ତାଙ୍କ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ମୃତ୍ୟୁଙ୍କର ଗୁପ୍ତ ଦେହ ଧ୍ୱଂସ ହେବାକୁ ଦେଖି, ସେ ତୁରନ୍ତ ଏହା କଲେ।

ତସ୍ମାନ୍ମୃତ୍ଯୁଞ୍ଜଯଂ ଚୈଵ ଭକ୍ତ୍ଯା ସମ୍ପୂଜଯେ ଦ୍ଵିଜାଃ ମୁକ୍ତିଦଂ ଭୁକ୍ତିଦଂ ଚୈଵ ସର୍ଵେଷାମପି ଶଙ୍କରମ୍

ତେଣୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଭକ୍ତି ସହିତ ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ପୂଜା କର; ସେଇ ଶଙ୍କର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ଓ ଭୋଗ ଦେଇଥାନ୍ତି।

ବହୁନା କିଂ ପ୍ରଲାପେନ ସଂନ୍ଯସ୍ଯାଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଵୈ ଭଵମ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚାପରଯା ତସ୍ମିନ୍ ଵିଶୋକା ଵୈ ଭଵିଷ୍ଯଥ

ଅଧିକ କଥା କହିବାର କଣ ଦରକାର? ସବୁ ଛାଡ଼ି ଭବଙ୍କୁ ପୂଜା କର; ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭକ୍ତି ସହିତ ତାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ, ତୁମେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ।

ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତଦା ତେନ ବ୍ରହ୍ମଣା ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ ପ୍ରସୀଦ ଭକ୍ତିର୍ଦେଵେଶେ ଭଵେଦ୍ରୁଦ୍ରେ ପିନାକିନି

ଏପରି ଭାବରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯିବା ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମବାଦୀମାନେ କହିଲେ: 'ଦେବମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ରୁଦ୍ର, ପିନାକଧାରୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ହେଉ।'

କେନ ଵା ତପସା ଦେଵ ଯଜ୍ଞେନାପ୍ଯଥ କେନ ଵା ଵ୍ରତୈର୍ଵା ଭଗଵଦ୍ଭକ୍ତା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଦ୍ଵିଜାତଯଃ

କେଉଁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, ହେ ଦେବ, କିମ୍ବା କେଉଁ ଯଜ୍ଞ, କିମ୍ବା କେଉଁ ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଭଗବାନଙ୍କ ଭକ୍ତ ହେବେ?

ନ ଦାନେନ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାସ୍ ତପସା ଚ ନ ଵିଦ୍ଯଯା ଯଜ୍ଞୈର୍ ହୋମୈର୍ ଵ୍ରତୈର୍ ଵେଦୈର୍ ଯୋଗଶାସ୍ତ୍ରୈର୍ ନିରୋଧନୈଃ

ଦାନ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି, ତପସ୍ୟା, ଜ୍ଞାନ, ଯଜ୍ଞ, ହୋମ, ବ୍ରତ, ବେଦ, ଯୋଗଶାସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ନିୟମ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ—

ପ୍ରସାଦେ ନୈଵ ସା ଭକ୍ତିଃ ଶିଵେ ପରମକାରଣେ ଅଥ ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵେ ତେ ପରମର୍ଷଯଃ

ଶିବ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ କାରଣ, ତାଙ୍କର କୃପା ବିନା ସେଇ ଭକ୍ତି ହୁଏନାହିଁ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେଇ ସମସ୍ତ ମହାମୁନିମାନେ—

ସଦାରତନଯାଃ ଶ୍ରାନ୍ତାଃ ପ୍ରଣେମୁଶ୍ ଚ ପିତାମହମ୍ ତସ୍ମାତ୍ପାଶୁପତୀ ଭକ୍ତିର୍ ଧର୍ମକାମାର୍ଥସିଦ୍ଧିଦା

ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁଅ ସହିତ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ପିତାମହଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ତେଣୁ ପାଶୁପତ ଭକ୍ତି ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥର ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ।

ମୁନେର୍ ଵିଜଯଦା ଚୈଵ ସର୍ଵମୃତ୍ଯୁଜଯପ୍ରଦା ଦଧୀଚସ୍ତୁ ପୁରା ଭକ୍ତ୍ଯା ହରିଂ ଜିତ୍ଵାମରୈର୍ଵିଭୁମ୍

ଏହା ମୁନିଙ୍କୁ ବିଜୟ ଦେଉଛି ଏବଂ ସମସ୍ତ ମୃତ୍ୟୁ ଉପରେ ଜୟ ଦେଉଛି। ପୁରୁଣାକାଳରେ ଦଧୀଚି ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅମରମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ହରିଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲେ।

କ୍ଷଯଂ ଜଘାନ ପାଦେନ ଵଜ୍ରାସ୍ଥିତ୍ଵଂ ଚ ଲବ୍ଧଵାନ୍ ମଯାପି ନିର୍ଜିତୋ ମୃତ୍ଯୁର୍ ମହାଦେଵସ୍ଯ କୀର୍ତନାତ୍

ମୁଁ ଆପଣ ପାଦରେ କ୍ଷୟକୁ ଦଳିଦେଲି ଏବଂ ବଜ୍ର ପରି ଦୃଢତା ପାଇଲି; ମହାଦେବଙ୍କର ଗୁଣଗାନ କରି ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁକୁ ମଧ୍ୟ ଜିତିପାରିଲି।

ଶ୍ଵେତେନାପି ଗତେନାସ୍ଯଂ ମୃତ୍ଯୋର୍ମୁନିଵରେଣ ତୁ ମହାଦେଵପ୍ରସାଦେନ ଜିତୋ ମୃତ୍ଯୁର୍ଯଥା ମଯା

ମହାଦେବଙ୍କର କୃପାରେ, ଯେପରି ଧଳା ଦେହ ଥିବା ମୁନି ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜିତିଥିଲେ, ସେପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜିତିପାରିଲି।

କଥଂ ଭଵପ୍ରସାଦେନ ଦେଵଦାରୁଵନୌକସଃ ପ୍ରପନ୍ନାଃ ଶରଣଂ ଦେଵଂ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ମେ ପ୍ରଭୋ

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଭବଙ୍କର କୃପାରେ ଦେବଦାରୁବନର ବାସିନ୍ଦାମାନେ କିପରି ଦେବଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଥିଲେ, ଦୟାକରି ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

ତାନୁଵାଚ ମହାଭାଗାନ୍ ଭଗଵାନ୍ ଆତ୍ମଭୂଃ ସ୍ଵଯମ୍ ଦେଵଦାରୁଵନସ୍ଥାଂସ୍ତୁ ତପସା ପାଵକପ୍ରଭାନ୍

ସ୍ୱୟଂ ଜନ୍ମା, ଭଗବାନ୍, ସେଇ ମହାଭାଗମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଦେବଦାରୁବନରେ ତପସ୍ୟାର ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।

ଏଷ ଦେଵୋ ମହାଦେଵୋ ଵିଜ୍ଞେଯସ୍ତୁ ମହେଶ୍ଵରଃ ନ ତସ୍ମାତ୍ପରମଂ କିଂଚିତ୍ ପଦଂ ସମଧିଗମ୍ଯତେ

ଏହି ଦେବ ହେଉଛନ୍ତି ମହାଦେବ, ମହେଶ୍ୱର ବୋଲି ଜଣାଯିବେ; ତାଙ୍କଠାରୁ ଉପରେ କିଛି ଅବସ୍ଥା ପାଇଯିବା ନାହିଁ।

ଦେଵାନାଂ ଚ ଋଷୀନାଂ ଚ ପିତୄଣାଂ ଚୈଵ ସ ପ୍ରଭୁଃ ସହସ୍ରଯୁଗପର୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରଲଯେ ସର୍ଵଦେହିନଃ

ସେ ଦେବ, ଋଷି ଓ ପିତୃମାନେଙ୍କର ଠାକୁର; ହଜାର ଯୁଗ ଶେଷରେ ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେଙ୍କୁ ଲୟ କରନ୍ତି।

ସଂହରତ୍ଯେଷ ଭଗଵାନ୍ କାଲୋ ଭୂତ୍ଵା ମହେଶ୍ଵରଃ ଏଷ ଚୈଵ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵାଃ ସୃଜତ୍ଯେକଃ ସ୍ଵତେଜସା

ଏହି ଭଗବାନ୍ ମହେଶ୍ୱର ସ୍ୱୟଂ କାଳ ହୋଇ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ସଂହାର କରନ୍ତି; ଏବଂ ସେ ନିଜ ତେଜରେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।

ଏଷ ଚକ୍ରୀ ଚ ଵଜ୍ରୀ ଚ ଶ୍ରୀଵତ୍ସକୃତଲକ୍ଷଣଃ ଯୋଗୀ କୃତଯୁଗେ ଚୈଵ ତ୍ରେତାଯାଂ କ୍ରତୁର୍ ଉଚ୍ଯତେ

ସେ ଚକ୍ରଧାରୀ, ବଜ୍ରଧାରୀ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନିତ; କୃତଯୁଗରେ ଯୋଗୀ, ତ୍ରେତାରେ ଯଜ୍ଞ ବୋଲି ପରିଚିତ।

ଦ୍ଵାପରେ ଚୈଵ କାଲାଗ୍ନିର୍ ଧର୍ମକେତୁଃ କଲୌ ସ୍ମୃତଃ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ମୂର୍ତଯସ୍ତ୍ଵେତା ଯେ ଽଭିଧ୍ଯାଯନ୍ତି ପଣ୍ଡିତାଃ

ଦ୍ୱାପରରେ ସେ କାଳାଗ୍ନି, କଳିରେ ଧର୍ମଧ୍ୱଜ ଭାବେ ଚିହ୍ନାଯାନ୍ତି; ଏହିସବୁ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ରୂପ, ପଣ୍ଡିତମାନେ ଏମିତି ଜାଣନ୍ତି।

ଚତୁରସ୍ରଂ ବହିଶ୍ଚାନ୍ତର୍ ଅଷ୍ଟାସ୍ରଂ ପିଣ୍ଡିକାଶ୍ରଯେ ଵୃତ୍ତଂ ସୁଦର୍ଶନଂ ଯୋଗ୍ଯମ୍ ଏଵଂ ଲିଙ୍ଗଂ ପ୍ରପୂଜଯେତ୍

ବାହାରେ ଚତୁରସ୍ର, ତଳଭାଗରେ ଅଷ୍ଟକୋଣୀ ଏବଂ ଉପରେ ଗୋଳ ଓ ସୁନ୍ଦର ଯେଉଁ ଲିଙ୍ଗ, ତାହାକୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ତମୋ ହ୍ଯଗ୍ନୀ ରଜୋ ବ୍ରହ୍ମା ସତ୍ତ୍ଵଂ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରକାଶକମ୍ ମୂର୍ତିରେକା ସ୍ଥିତା ଚାସ୍ଯ ମୂର୍ତଯଃ ପରିକୀର୍ତିତାଃ

ଅନ୍ଧକାର ଅଗ୍ନି, ରଜୋଗୁଣ ବ୍ରହ୍ମା, ସତ୍ତ୍ୱ ହେଉଛି ବିଷ୍ଣୁ ଯିଏ ଆଲୋକ ଦେଇଥାନ୍ତି; ତାଙ୍କର ରୂପ ଏକ, କିନ୍ତୁ ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିମାନେ ତାଙ୍କର ଭିନ୍ନ ରୂପ।

ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠତି ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ଯୋଗେନ ତୁ ସମନ୍ଵିତମ୍ ତସ୍ମାଦ୍ଧି ଦେଵଦେଵେଶମ୍ ଈଶାନଂ ପ୍ରଭୁମଵ୍ଯଯମ୍

ଯେଉଁଠାରେ ସେ ବ୍ରହ୍ମ ଯୋଗରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେଠି ଦେବଦେବ ଈଶାନଙ୍କୁ, ଅବିନାଶୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଆରାଧଯନ୍ତି ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା ଜିତକ୍ରୋଧା ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯାଃ ଲିଙ୍ଗଂ କୃତ୍ଵା ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁତମ୍

ଯେମାନେ କ୍ରୋଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଛନ୍ତି, ସେଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଲିଙ୍ଗକୁ ନିୟମରେ ପୂଜନ୍ତି।

ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠମାତ୍ରଂ ସୁଶୁଭଂ ସୁଵୃତ୍ତଂ ସର୍ଵସଂମତମ୍ ସମନାଭଂ ତଥାଷ୍ଟାସ୍ରଂ ଷୋଡଶାସ୍ରମ୍ ଅଥାପି ଵା

ଅଙ୍ଗୁଠି ପରି ଛୋଟ, ସୁନ୍ଦର ଓ ସମତଳ ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଥାଏ, ତଳଭାଗ ସମ ଉଚ୍ଚତାର, ଅଷ୍ଟକୋଣୀ କିମ୍ବା ଷୋଡଶକୋଣୀ ହୋଇପାରେ।

ସୁଵୃତ୍ତଂ ମଣ୍ଡଲଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରଦମ୍ ଵେଦିକା ଦ୍ଵିଗୁଣା ତସ୍ଯ ସମା ଵା ସର୍ଵସଂମତା

ଭଲ ଗୋଳାକାର, ଦିବ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ତଳଭାଗ; ତାହାର ଆଧାର ଦୁଇଗୁଣା କିମ୍ବା ସମ ଚଉଡ଼ା ହେବାକୁ ଯଥାଯଥ।

ଗୋମୁଖୀ ଚ ତ୍ରିଭାଗୈକା ଵେଦ୍ଯା ଲକ୍ଷଣସଂଯୁତା ପଟ୍ଟିକା ଚ ସମନ୍ତାଦ୍ଵୈ ଯଵମାତ୍ରା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ

ତଳଭାଗ ଗୋମୁଖୀ ଆକୃତିର, ସମଗ୍ର ଆକୃତିର ତୃତୀୟାଂଶ, ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଥିବା, ଚାରିପାଖରେ ଯବ ଦାଣା ପରି ପଟି ଥିବା ଉଚିତ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ।

ସୌଵର୍ଣଂ ରାଜତଂ ଶୈଲଂ କୃତ୍ଵା ତାମ୍ରମଯଂ ତଥା ଵେଦିକାଯାଶ୍ ଚ ଵିସ୍ତାରଂ ତ୍ରିଗୁଣଂ ଵୈ ସମନ୍ତତଃ

ସୁନା, ଚାଁଦି, ପାହାଡ଼ କିମ୍ବା ତାମ୍ବାରେ ତିଆରି ହୋଇପାରେ; ତଳଭାଗର ଚଉଡ଼ା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ତିନିଗୁଣା ହେବା ଉଚିତ।

ଵର୍ତୁଲଂ ଚତୁରସ୍ରଂ ଵା ଷଡସ୍ରଂ ଵା ତ୍ରିରସ୍ରକମ୍ ସମନ୍ତାନ୍ନିର୍ଵ୍ରଣଂ ଶୁଭ୍ରଂ ଲକ୍ଷଣୈସ୍ତତ୍ ସୁଲକ୍ଷିତମ୍

ତଳଭାଗ ଗୋଳ, ଚତୁରସ୍ର, ଷଡ଼କୋଣୀ କିମ୍ବା ତ୍ରିକୋଣୀ ହୋଇପାରେ; ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ନିର୍ମଳ, ଧଳା ଓ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ସୁସ୍ପଷ୍ଟ ହେବା ଉଚିତ।

ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ପୂଜାଲକ୍ଷଣସଂଯୁତମ୍ କଲଶଂ ସ୍ଥାପଯେତ୍ତସ୍ଯ ଵେଦିମଧ୍ଯେ ତଥା ଦ୍ଵିଜାଃ

ଯଥାଯଥିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସାରେ ପୂଜାର ଚିହ୍ନ ସହିତ ଏକ କଳଶ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ସେହି କଳଶକୁ ବେଦିର ମଧ୍ୟରେ ରଖିବା ଉଚିତ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।

ସହିରଣ୍ଯଂ ସବୀଜଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମଭିଶ୍ ଚାଭିମନ୍ତ୍ରିତମ୍ ସେଚଯେଚ୍ଚ ତତୋ ଲିଙ୍ଗଂ ପଵିତ୍ରୈଃ ପଞ୍ଚଭିଃ ଶୁଭୈଃ

ସୁନା ଓ ବିଆ ସହିତ ପୂରଣ କରାଯାଇଥିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମନ୍ତ୍ରପୠଢ଼ି ଶୁଦ୍ଧ କରିଥିବା ସେହି କଳଶରୁ, ପଛରେ ପଞ୍ଚଟି ପବିତ୍ର ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ପଦାର୍ଥ ଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ନାନ କରାଯିବ।