ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଅଵିମୁକ୍ତେଶ୍ଵରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ଜନାର୍ଦନଃ କ୍ଷୀରେଣ ଚାଭିଷିଚ୍ଯେଶଂ ଦେଵଦେଵଂ ତ୍ରିଯଂବକମ୍

ବାରାଣସୀରେ ଅବିମୁକ୍ତେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଦେବଦେବ ତ୍ରିଅମ୍ବକଙ୍କୁ କ୍ଷୀର ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କଲେ।

ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ପରଯା ଯୁକ୍ତୋ ଦେହାଶ୍ଲେଷାମୃତେନ ଵୈ ନିଷିକ୍ତେନ ସ୍ଵଯଂ ଦେଵଃ କ୍ଷୀରେଣ ମଧୁସୂଦନଃ

ଉଚ୍ଚ ସ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ, ମଧୁସୂଦନ ନିଜେ ଦେହ ସମ୍ପର୍କର ଅମୃତ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ କ୍ଷୀର ଦେଇ ଅଭିଷେକ କଲେ।

ସେଚଯିତ୍ଵାଥ ଭଗଵାନ୍ ବ୍ରହ୍ମଣା ମୁନିଭିଃ ସମମ୍ କ୍ଷୀରୋଦଂ ପୂର୍ଵଵଚ୍ଚକ୍ରେ ନିଵାସଂ ଚାତ୍ମନଃ ପ୍ରଭୁଃ

ତାପରେ, ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ମୁନିମାନେ ସହିତ ମିଳି କ୍ଷୀର ଢାଳିଲେ ଏବଂ ପୂର୍ବବାଣୀ ଭଳି କ୍ଷୀରସାଗରକୁ ନିଜ ବାସସ୍ଥାନ କରିଲେ।

ଧର୍ମଶ୍ଚୈଵ ତଥା ଶପ୍ତୋ ମାଣ୍ଡଵ୍ଯେନ ମହାତ୍ମନା ଵୃଷ୍ଣଯଶ୍ଚୈଵ କୃଷ୍ଣେନ ଦୁର୍ଵାସାଦ୍ଯୈର୍ମହାତ୍ମଭିଃ

ଧର୍ମକୁ ମହାତ୍ମା ମାଣ୍ଡବ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାପ ମିଳିଥିଲା, ଏବଂ ବୃଷ୍ଣିମାନେ କୃଷ୍ଣ ଓ ଦୁର୍ବାସା ଭଳି ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା।

ରାଘଵଃ ସାନୁଜଶ୍ ଚାପି ଦୁର୍ଵାସେନ ମହାତ୍ମନା ଶ୍ରୀଵତ୍ସଶ୍ ଚ ମୁନେଃ ପାଦ ପତନାତ୍ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ

ରାଘବ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ମହାତ୍ମା ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାପିତ ହେଲେ; ଶ୍ରୀବତ୍ସ ମୁନିଙ୍କ ପାଦରେ ପଡ଼ିଥିବାରୁ ଏହି ଦୁଃଖ ଭୋଗିଲେ।

ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵୋ ଵିପ୍ରାଣାଂ ଵଶମାଗତାଃ ଵର୍ଜଯିତ୍ଵା ଵିରୂପାକ୍ଷଂ ଦେଵଦେଵମୁମାପତିମ୍

ଏମିତି ଅନେକ ଅନ୍ୟମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଅଧୀନକୁ ଆସିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଉମାପତି ଦେବଦେବ ବିରୂପାକ୍ଷ ବ୍ୟତୀତ।

ଏଵଂ ହି ମୋହିତାସ୍ତେନ ନାଵବୁଧ୍ଯନ୍ତ ଶଙ୍କରମ୍ ଅତ୍ଯୁଗ୍ରଵଚନଂ ପ୍ରୋଚୁଶ୍ ଚୋଗ୍ରୋ ଽପ୍ଯନ୍ତରଧୀଯତ

ଏଭଳି ଭାବେ ସେମାନେ ତାଙ୍କ ମାୟାରେ ପଡ଼ି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ପାରିଲେ ନାହିଁ; ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର କଥା କହିଲେ, ଏବଂ ସେ ଭୟଙ୍କର ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

ତେ ଽପି ଦାରୁଵନାତ୍ତସ୍ମାତ୍ ପ୍ରାତଃ ସଂଵିଗ୍ନମାନସାଃ ପିତାମହଂ ମହାତ୍ମାନମ୍ ଆସୀନଂ ପରମାସନେ

ସେଇ ମୁନିମାନେ ଦାରୁବନ ଛାଡ଼ି ସକାଳେ ଚିନ୍ତିତ ମନେ ପିତାମହଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଯିଏ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆସନରେ ବସିଥିଲେ।

ଗତ୍ଵା ଵିଜ୍ଞାପଯାମାସୁଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତମଖିଲଂ ଵିଭୋଃ ଶୁଭେ ଦାରୁଵନେ ତସ୍ମିନ୍ ମୁନଯଃ କ୍ଷୀଣଚେତସଃ

ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ମନ ଦୁଃଖିତ ହୋଇଥିବା ମୁନିମାନେ ଦାରୁବନରେ ଘଟିଥିବା ସମସ୍ତ କଥା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ କହିଦେଲେ।

ସୋ ଽପି ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ମନସା କ୍ଷଣାଦେଵ ପିତାମହଃ ତେଷାଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତମଖିଲଂ ପୁଣ୍ଯେ ଦାରୁଵନେ ପୁରା

ପିତାମହ ମନରେ ଚିନ୍ତା କରି, ତୁରନ୍ତ ପୂର୍ବେ ପବିତ୍ର ଦାରୁବନରେ ଘଟିଥିବା ସମସ୍ତ କଥା ସ୍ମରଣ କଲେ।

ଉତ୍ଥାଯ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଭଵାଯ ଚ ଉଵାଚ ସତ୍ଵରଂ ବ୍ରହ୍ମା ମୁନୀନ୍ଦାରୁଵନାଲଯାନ୍

ଉଠି, ହାତ ଜୋଡ଼ି ଭବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ବ୍ରହ୍ମା ତୁରନ୍ତ ଦାରୁବନରେ ବସୁଥିବା ମୁନିମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।

ଧିଗ୍ ଯୁଷ୍ମାନ୍ ପ୍ରାପ୍ତନିଧନାନ୍ ମହାନିଧିମ୍ ଅନୁତ୍ତମମ୍ ଵୃଥାକୃତଂ ଯତୋ ଵିପ୍ରା ଯୁଷ୍ମାଭିର୍ ଭାଗ୍ଯଵର୍ଜିତୈଃ

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ତୁମେ ଅନୁତ୍ତମ ମହାଧନ ହାରାଇ ନଷ୍ଟ ହେଲ; ତୁମେ ଭାଗ୍ୟହୀନ ଥିବାରୁ ବ୍ୟର୍ଥ କାର୍ଯ୍ୟ କଲ।

ଯସ୍ତୁ ଦାରୁଵନେ ତସ୍ମିଂଲ୍ ଲିଙ୍ଗୀ ଦୃଷ୍ଟୋ ଽପ୍ଯଲିଙ୍ଗିଭିଃ ଯୁଷ୍ମାଭିର୍ ଵିକୃତାକାରଃ ସ ଏଵ ପରମେଶ୍ଵରଃ

ଦାରୁବନରେ ତୁମେ ଯିଏଙ୍କୁ ଲିଙ୍ଗଧାରୀ ଦେଖିଥିଲ, ଯଦିଓ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ବିକୃତ ଆକୃତି ଭାବିଥିଲ, ସେଇ ପରମେଶ୍ୱର।

ଗୃହସ୍ଥୈଶ୍ ଚ ନ ନିନ୍ଦ୍ଯାସ୍ତୁ ସଦା ହ୍ଯତିଥଯୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ଵିରୂପାଶ୍ ଚ ସୁରୂପାଶ୍ ଚ ମଲିନାଶ୍ଚାପ୍ଯପଣ୍ଡିତାଃ

ଗୃହସ୍ଥମାନେ କେବେ ବି ଅତିଥିମାନେ କୁ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ସେମାନେ ବିକୃତ କିମ୍ବା ସୁନ୍ଦର, ମେଲା କିମ୍ବା ଅଶିକ୍ଷିତ ହେଉନ୍ତୁ।

ସୁଦର୍ଶନେନ ମୁନିନା କାଲମୃତ୍ଯୁରପି ସ୍ଵଯମ୍ ପୁରା ଭୂମୌ ଦ୍ଵିଜାଗ୍ର୍ଯେଣ ଜିତୋ ହ୍ଯତିଥିପୂଜଯା

ମୁନି ସୁଦର୍ଶନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏକଥା ଶୁଣାଯାଏ, ଯେ ସେଠାରେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଦର୍ଶନ ଅତିଥିପୂଜା ଦ୍ୱାରା କାଳ ଓ ମୃତ୍ୟୁକୁ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରିଥିଲେ।

ଅନ୍ଯଥା ନାସ୍ତି ସଂତର୍ତୁଂ ଗୃହସ୍ଥୈଶ୍ ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମୈଃ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଚାତିଥିପୂଜାଂ ତାମ୍ ଆତ୍ମନୋ ଭୁଵି ଶୋଧନମ୍

ଅନ୍ୟଥା, ଗୃହସ୍ଥ ଓ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯଦି ଅତିଥିପୂଜାକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ତେବେ ପୃଥିବୀରେ ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରିବା ଉପାୟ ନାହିଁ।

ଗୃହସ୍ଥୋ ଽପି ପୁରା ଜେତୁଂ ସୁଦର୍ଶନ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ ପ୍ରତିଜ୍ଞାମକରୋଜ୍ଜାଯାଂ ଭାର୍ଯାମାହ ପତିଵ୍ରତାମ୍

ଶୁଣାଯାଏ ଯେ, ସୁଦର୍ଶନ ଗୃହସ୍ଥ ହେଉଥିବା ସମୟରେ ଜୟାରେ ଏକ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ, ତାଙ୍କ ପତିବ୍ରତା ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ କହି।

ସୁଵ୍ରତେ ସୁଭ୍ରୁ ସୁଭଗେ ଶୃଣୁ ସର୍ଵଂ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ ତ୍ଵଯା ଵୈ ନାଵମନ୍ତଵ୍ଯା ଗୃହେ ହ୍ଯତିଥଯଃ ସଦା

ହେ ସଦ୍ଗୁଣବତୀ, ଶୁଭ୍ର ଭୃକ୍ତି ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳି ମହିଳା, ସମସ୍ତ କଥା ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଶୁଣ। ତୁମେ ଘରେ କେବେ ବି ଅତିଥିଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ସର୍ଵ ଏଵ ସ୍ଵଯଂ ସାକ୍ଷାଦ୍ ଅତିଥିର୍ଯତ୍ପିନାକଧୃକ୍ ତସ୍ମାଦତିଥଯେ ଦତ୍ତ୍ଵା ଆତ୍ମାନମପି ପୂଜଯ

ସମସ୍ତ ଅତିଥି ନିଜେ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ଦେବତା ଭାବରେ ଅଛନ୍ତି। ତେଣୁ ଅତିଥିଙ୍କୁ ଦେଇ, ତୁମେ ସ୍ୱୟଂ ଆପଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କର।

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵାଥ ସଂତପ୍ତା ଵିଵଶା ସା ପତିଵ୍ରତା ପତିମାହ ରୁଦନ୍ତୀ ଚ କିମୁକ୍ତଂ ଭଵତା ପ୍ରଭୋ

ଏପରି କହି, ସେ ପତିବ୍ରତା ନାରୀ ଦୁଃଖିତ ଓ ଅସହାୟ ହୋଇ, କାନ୍ଦୁଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ କ'ଣ କହିଲେ?'

ତସ୍ଯାସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପୁନଃ ପ୍ରାହ ସୁଦର୍ଶନଃ ଦେଯଂ ସର୍ଵଂ ଶିଵାଯାର୍ଯେ ଶିଵ ଏଵାତିଥିଃ ସ୍ଵଯମ୍

ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସୁଦର୍ଶନ ପୁନି କହିଲେ, 'ହେ ମହିଳା, ସମସ୍ତ କିଛି ଶିବଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ୍, କାରଣ ଶିବ ସ୍ୱୟଂ ଅତିଥି।'

ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵେ ପୂଜନୀଯାଃ ସର୍ଵେ ଽପ୍ଯତିଥଯଃ ସଦା ଏଵମୁକ୍ତା ତଦା ଭର୍ତ୍ରା ଭାର୍ଯା ତସ୍ଯ ପତିଵ୍ରତା

ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଅତିଥିଙ୍କୁ ସଦା ସମ୍ମାନ କରିବା ଦରକାର। ପତିଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ପାଇଁ, ସେ ପତିବ୍ରତା ଭାର୍ଯ୍ୟା...

ଶେଷାମିଵାଜ୍ଞାମାଦାଯ ମୂର୍ଧ୍ନା ସା ପ୍ରାଚରତ୍ତଦା ପରୀକ୍ଷିତୁଂ ତଥା ଶ୍ରଦ୍ଧାଂ ତଯୋଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ

ଯେପରି ଅଞ୍ଜଳିର ଶେଷ ଅଂଶକୁ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରାଯାଏ, ସେପରି ପତିଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରି, ସେ ତାହାନୁସାରେ କାମ କଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତାଙ୍କର ଶ୍ରଦ୍ଧା ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ।

ଧର୍ମୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମୋ ଭୂତ୍ଵା ଜଗାମାଥ ମୁନେର୍ଗୃହମ୍ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚାର୍ଚଯାମାସ ସାର୍ଘ୍ଯାଦ୍ଯୈରନଘା ଦ୍ଵିଜମ୍

ଧର୍ମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ମୁନିଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଯାଇ, ନିଷ୍ପାପା ଭାର୍ଯ୍ୟା ତାଙ୍କୁ ପାଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଚାର ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ।

ସମ୍ପୂଜିତସ୍ତଯା ତାଂ ତୁ ପ୍ରାହ ଧର୍ମୋ ଦ୍ଵିଜଃ ସ୍ଵଯମ୍ ଭଦ୍ରେ କୁତଃ ପତିର୍ଧୀମାଂସ୍ ତଵ ଭର୍ତା ସୁଦର୍ଶନଃ

ସେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଧର୍ମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସ୍ୱୟଂ କହିଲେ, 'ହେ ଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମେର ସୁଧିମାନ୍ ପତି ସୁଦର୍ଶନ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି?'

ଅନ୍ନାଦ୍ଯୈରଲମଦ୍ଯାର୍ଯେ ସ୍ଵଂ ଦାତୁମିହ ଚାର୍ହସି ସା ଚ ଲଜ୍ଜାଵୃତା ନାରୀ ସ୍ମରନ୍ତୀ କଥିତଂ ପୁରା

ଯଥେଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ସହିତ, ହେ ମହିଳେ, ତୁମେ ତୁମ ଆପଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଦେବା ଉଚିତ୍। କିନ୍ତୁ ସେ ଲଜ୍ଜାରେ ଢାକା ହୋଇ, ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା କଥାକୁ ମନେ ପକାଇଲେ।

ଭର୍ତ୍ରା ନ୍ଯମୀଲଯନ୍ନେତ୍ରେ ଚଚାଲ ଚ ପତିଵ୍ରତା କିଂଚେତ୍ଯାହ ପୁନସ୍ତଂ ଵୈ ଧର୍ମେ ଚକ୍ରେ ଚ ସା ମତିମ୍

ପତିଙ୍କ ଆଞ୍ଚଳ ତଳେ ଦୃଷ୍ଟି ନମାଇ, ସେ ପତିବ୍ରତା ନାରୀ କମ୍ପିଲେ। କି କରିବି ବୋଲି ଭାବି, ପୁଣି ଧର୍ମଙ୍କୁ ମନେ ରଖି, ସେ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।

ନିଵେଦିତୁଂ କିଲାତ୍ମାନଂ ତସ୍ମୈ ପତ୍ଯୁରିହାଜ୍ଞଯା ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଭର୍ତା ତସ୍ଯା ନାର୍ଯାଃ ସୁଦର୍ଶନଃ

ପତିଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ସେ ନିଜକୁ ଅତିଥିଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଯାଉଥିଲେ; ଏହି ସମୟରେ, ସେ ନାରୀଙ୍କ ପତି ସୁଦର୍ଶନ...

ଗୃହଦ୍ଵାରଂ ଗତୋ ଧୀମାଂସ୍ ତାମୁଵାଚ ମହାମୁନିଃ ଏହ୍ଯେହି କ୍ଵ ଗତା ଭଦ୍ରେ ତମୁଵାଚାତିଥିଃ ସ୍ଵଯମ୍

ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ ମହାମୁନି ସୁଦର୍ଶନ ଘର ଦ୍ୱାରକୁ ଆସି, ତାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ, 'ଆସ, ଆସ, ହେ ଭାଗ୍ୟବତୀ, କେଉଁଠି ଗଲୁ?' ତେବେ ଅତିଥି ସ୍ୱୟଂ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।