ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ମନ୍ଦସ୍ମିତଂ ଚ ଭଗଵାନ୍ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ମନସିଜୋଦ୍ଭଵମ୍ ଭ୍ରୂଵିଲାସଂ ଚ ଗାନଂ ଚ ଚକାରାତୀଵ ସୁଂଦରଃ

ଭଗବାନ ଅତି ସୁନ୍ଦର ମୃଦୁ ହାସ୍ୟ ସହିତ, ନାରୀମାନଙ୍କ ମନରେ କାମଦେବଙ୍କ ଉତ୍ପ୍ରେରଣାରୁ ଭୌହ ଚଞ୍ଚଳତା ଓ ଗୀତ ଦେଖାଇଲେ ।

ସଂପ୍ରୋକ୍ଷ୍ଯ ନାରୀଵୃନ୍ଦଂ ଵୈ ମୁହୁର୍ମୁହୁରନଙ୍ଗହା ଅନଙ୍ଗଵୃଦ୍ଧିମ୍ ଅକରୋଦ୍ ଅତୀଵ ମଧୁରାକୃତିଃ

ସେ ଆକର୍ଷକ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ପୁନିପୁନି ନାରୀମାନଙ୍କୁ ଝରଣା ପାନି ଛିଟିଲେ, ତାଙ୍କର ମଧୁର ରୂପ ଦେଖି ନାରୀମାନେ ଅତିରିକ୍ତ ଆକର୍ଷଣ ଅନୁଭବ କଲେ, ଏବଂ ଅନଙ୍ଗ ନାଶକ ତାଙ୍କର ମନରେ ଆଗୁନି ଲଗାଇଲେ।

ଵନେ ତଂ ପୁରୁଷଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିକୃତଂ ନୀଲଲୋହିତମ୍ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ପତିଵ୍ରତାଶ୍ଚାପି ତମେଵାନ୍ଵଯୁରାଦରାତ୍

ବନରେ ସେ ନୀଳ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ଅଜଣା ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ନାରୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପତିନିଷ୍ଠା ଥିଲେ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ, ଆଦର ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।

ଵନୋଟଜଦ୍ଵାରଗତାଶ୍ ଚ ନାର୍ଯୋ ଵିସ୍ରସ୍ତଵସ୍ତ୍ରାଭରଣା ଵିଚେଷ୍ଟାଃ ଲବ୍ଧ୍ଵା ସ୍ମିତଂ ତସ୍ଯ ମୁଖାରଵିନ୍ଦାଦ୍ ଦ୍ରୁମାଲଯସ୍ଥାସ୍ ତମ୍ ଅଥାନ୍ଵଯୁସ୍ତାଃ

ବନ ଉଟାର ଦ୍ୱାରରେ ଦଢ଼ିଥିବା ନାରୀମାନେ, ତାଙ୍କର ପୋଷାକ ଓ ଗହଣା ଢିଲା ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ଘୁରୁଥିଲେ; ସେ ମଣିମାନି ମୁହଁରୁ ହସ ଦେଖି, ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ରହୁଥିବା ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାଶ୍ଚିଦ୍ଭଵଂ ନାର୍ଯୋ ମଦଘୂର୍ଣିତଲୋଚନାଃ ଵିଲାସବାହ୍ଯାସ୍ତାଶ୍ଚାପି ଭ୍ରୂଵିଲାସଂ ପ୍ରଚକ୍ରିରେ

କିଛି ନାରୀ, ଭବଙ୍କୁ ଦେଖି, ମଦରେ ଚକ୍ଷୁ ଘୂରୁଥିଲା, ସମସ୍ତ ଲଜ୍ଜା ଭୁଲି ଭୌହରେ ଇସାରା କରି ମନ ଭାବ ପ୍ରକାଶ କଲେ।

ଅଥ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାପରା ନାର୍ଯଃ କିଂଚିତ୍ ପ୍ରହସିତାନନାଃ କିଂଚିଦ୍ ଵିସ୍ରସ୍ତଵସନାଃ ସ୍ରସ୍ତକାଞ୍ଚୀଗୁଣା ଜଗୁଃ

ତାପରେ ଅନ୍ୟ ନାରୀମାନେ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ହଳକା ହସିଲେ, କିଛିଙ୍କର ପୋଷାକ ଢିଲା ହେଉଥିଲା, କିଛିଙ୍କର କଞ୍ଚି ଖସିଯାଇଥିଲା, ସେମାନେ ଗୀତ ଗାଇବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

କାଶ୍ଚିତ୍ତଦା ତଂ ଵିପିନେ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିପ୍ରାଙ୍ଗନାଃ ସ୍ରସ୍ତନଵାଂଶୁକଂ ଵା ସ୍ଵାନ୍ସ୍ଵାନ୍ଵିଚିତ୍ରାନ୍ ଵଲଯାନ୍ପ୍ରଵିଧ୍ଯ ମଦାନ୍ଵିତା ବନ୍ଧୁଜନାଂଶ୍ ଚ ଜଗ୍ମୁଃ

ସେଇ ସମୟରେ କିଛି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜନାନୀ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ନୂତନ ରେଶମ ପୋଷାକ ଖସିଯାଇଥିଲା, ମଦରେ ନିଜ ନିଜ ବିଭିନ୍ନ ବାଲା ଖୋଲିଦେଇ, ନିଜ ପରିବାର ପାଖକୁ ଚଲିଗଲେ।

କାଚିତ୍ତଦା ତଂ ନ ଵିଵେଦ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଵାସନା ସ୍ରସ୍ତମହାଂଶୁକା ଚ ଶାଖାଵିଚିତ୍ରାନ୍ ଵିଟପାନ୍ପ୍ରସିଦ୍ଧାନ୍ ମଦାନ୍ଵିତା ବନ୍ଧୁଜନାଂସ୍ତଥାନ୍ଯାଃ

ଏକ ଜନାନୀ, ସେତିକି ମଦରେ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ, ପୋଷାକ ଓ ମହା ଚାଦର ଢିଲା ହୋଇଯାଇଥିଲା; ସେ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ମଧ୍ୟ, ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ ଗଛ ଶାଖା ତଳକୁ ଚଲିଗଲେ।

କାଶ୍ଚିଜ୍ଜଗୁସ୍ତଂ ନନୃତୁର୍ ନିପେତୁଶ୍ ଚ ଧରାତଲେ ନିଷେଦୁର୍ଗଜଵଚ୍ଚାନ୍ଯା ପ୍ରୋଵାଚ ଦ୍ଵିଜପୁଙ୍ଗଵାଃ

କିଛି ନାରୀ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଗୀତ ଗାଇଲେ, କିଛି ନୃତ୍ୟ କଲେ, କିଛି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ଅନ୍ୟାନ୍ୟେ ହାତୀ ପରି ବସିଗଲେ, କିଛି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।

ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ସସ୍ମିତଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଚାଲିଲିଙ୍ଗୁଃ ସମନ୍ତତଃ ନିରୁଧ୍ଯ ମାର୍ଗଂ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ନୈପୁଣାନି ପ୍ରଚକ୍ରିରେ

ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ହସି ଦେଖି, ଚାରିପାଖରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ରୁଦ୍ରଙ୍କର ପଥ ବନ୍ଦ କରି, ନିଜ ଦକ୍ଷତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ।

କୋ ଭଵାନିତି ଚାହୁସ୍ତଂ ଆସ୍ଯତାମିତି ଚାପରାଃ କୁତ୍ରେତ୍ଯଥ ପ୍ରସୀଦେତି ଜଜଲ୍ପୁଃ ପ୍ରୀତମାନସାଃ

କିଛି ଜଣେ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ଆପଣ କିଏ?' ଅନ୍ୟାନ୍ୟେ କହିଲେ, 'ଏଠାରେ ବସନ୍ତୁ।' ପରେ ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ, 'କେଉଁଠୁ ଆସିଛନ୍ତି? ଦୟା କରନ୍ତୁ,' ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କଲେ।

ଵିପରୀତା ନିପେତୁର୍ଵୈ ଵିସ୍ରସ୍ତାଂଶୁକମୂର୍ଧଜାଃ ପତିଵ୍ରତାଃ ପତୀନାଂ ତୁ ସଂନିଧୌ ଭଵମାଯଯା

କିଛି ନାରୀ, ତାଙ୍କର କେଶ ଓ ପୋଷାକ ଖସିଯାଇଥିଲା, ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ପତିନିଷ୍ଠା ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ପତିଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ଭବଙ୍କ ମାୟାରେ ଏପରି ହେଲେ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭଵସ୍ତାସାଂ ଚେଷ୍ଟାଵାକ୍ଯାନି ଚାଵ୍ଯଯଃ ଶୁଭଂ ଵାପ୍ଯଶୁଭଂ ଵାପି ନୋକ୍ତଵାନ୍ପରମେଶ୍ଵରଃ

ସେ ଅବିନାଶୀ ପରମେଶ୍ୱର, ସେମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କଥା ଶୁଣି ଓ ଦେଖି, ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ, କିଛି କଥା କହିଲେ ନାହିଁ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନାରୀକୁଲଂ ଵିପ୍ରାସ୍ ତଥାଭୂତଂ ଚ ଶଙ୍କରମ୍ ଅତୀଵ ପରୁଷଂ ଵାକ୍ଯଂ ଜଜଲ୍ପୁସ୍ତେ ମୁନୀଶ୍ଵରାଃ

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ନାରୀମାନଙ୍କ ଦଳ ଓ ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଦେଖି, ମହାମୁନିମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର କଥା କହିଲେ।

ତପାଂସି ତେଷାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ପ୍ରତ୍ଯାହନ୍ଯନ୍ତ ଶଙ୍କରେ ଯଥାଦିତ୍ଯପ୍ରକାଶେନ ତାରକା ନଭସି ସ୍ଥିତାଃ

ଶଙ୍କରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କର ତପସ୍ୟା ନଶ୍ଟ ହୋଇଗଲା, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକରେ ଆକାଶର ତାରାମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାନ୍ତି।

ଶ୍ରୂଯତେ ଋଷିଶାପେନ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତୁ ମହାତ୍ମନଃ ସମୃଦ୍ଧଶ୍ରେଯସାଂ ଯୋନିର୍ ଯଜ୍ଞା ଵୈ ନାଶମାପ୍ତଵାନ୍

ଶୁଣାଯାଏ ଯେ, ଋଷିଙ୍କ ଶାପରେ, ମହାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମହତ୍ ସଫଳତାର ମୂଳ ନଶ୍ଟ ହୋଇଗଲା, ଯଜ୍ଞମାନେ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଗଲେ।

ଭୃଗୋର୍ ଅପି ଚ ଶାପେନ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପରମଵୀର୍ଯଵାନ୍ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵାନ୍ଦଶ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଦୁଃଖିତଶ୍ ଚ ସଦା କୃତଃ

ଭୃଗୁଙ୍କ ଶାପରେ, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁ ଦଶ ଜନ୍ମ ନେବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ ଏବଂ ସଦା ଦୁଃଖିତ ରହିଲେ।

ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯାପି ଚ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଛିନ୍ନଂ ସଵୃଷଣଂ ପୁରା ଋଷିଣା ଗୌତମେନୋର୍ଵ୍ଯାଂ କ୍ରୁଦ୍ଧେନ ଵିନିପାତିତମ୍

ଧର୍ମଜ୍ଞ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ମଧ୍ୟ, ପୂର୍ବେ ଋଷି ଗୌତମଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ, ତାଙ୍କର ଶୁକ୍ର ଛିନ୍ନ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।

ଗର୍ଭଵାସୋ ଵସୂନାଂ ଚ ଶାପେନ ଵିହିତସ୍ ତଥା ଋଷୀଣାଂ ଚୈଵ ଶାପେନ ନହୁଷଃ ସର୍ପତାଂ ଗତଃ

ଶାପରେ ବସୁମାନେ ଗର୍ଭରେ ବାସ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ, ଏବଂ ଋଷିମାନଙ୍କ ଶାପରେ ନହୁଷ ସାପ ହେଇଯାଇଥିଲେ।

କ୍ଷୀରୋଦଶ୍ ଚ ସମୁଦ୍ରୋ ଽସୌ ନିଵାସଃ ସର୍ଵଦା ହରେଃ ଦ୍ଵିତୀଯଶ୍ଚାମୃତାଧାରୋ ହ୍ଯ୍ ଅପେଯୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ କୃତଃ

ଏହି କ୍ଷୀରସାଗର ସଦା ହରିଙ୍କର ବାସସ୍ଥାନ ଅଟୁଟ ରହିଛି। ଦ୍ୱିତୀୟ ସାଗର, ଯେଉଁଠାରେ ଅମୃତ ରହିଛି, ସେଠାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପିଇବାକୁ ନିଷେଧ।

ଅଵିମୁକ୍ତେଶ୍ଵରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ଜନାର୍ଦନଃ କ୍ଷୀରେଣ ଚାଭିଷିଚ୍ଯେଶଂ ଦେଵଦେଵଂ ତ୍ରିଯଂବକମ୍

ବାରାଣସୀରେ ଅବିମୁକ୍ତେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଦେବଦେବ ତ୍ରିଅମ୍ବକଙ୍କୁ କ୍ଷୀର ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କଲେ।

ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ପରଯା ଯୁକ୍ତୋ ଦେହାଶ୍ଲେଷାମୃତେନ ଵୈ ନିଷିକ୍ତେନ ସ୍ଵଯଂ ଦେଵଃ କ୍ଷୀରେଣ ମଧୁସୂଦନଃ

ଉଚ୍ଚ ସ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ, ମଧୁସୂଦନ ନିଜେ ଦେହ ସମ୍ପର୍କର ଅମୃତ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ କ୍ଷୀର ଦେଇ ଅଭିଷେକ କଲେ।

ସେଚଯିତ୍ଵାଥ ଭଗଵାନ୍ ବ୍ରହ୍ମଣା ମୁନିଭିଃ ସମମ୍ କ୍ଷୀରୋଦଂ ପୂର୍ଵଵଚ୍ଚକ୍ରେ ନିଵାସଂ ଚାତ୍ମନଃ ପ୍ରଭୁଃ

ତାପରେ, ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ମୁନିମାନେ ସହିତ ମିଳି କ୍ଷୀର ଢାଳିଲେ ଏବଂ ପୂର୍ବବାଣୀ ଭଳି କ୍ଷୀରସାଗରକୁ ନିଜ ବାସସ୍ଥାନ କରିଲେ।

ଧର୍ମଶ୍ଚୈଵ ତଥା ଶପ୍ତୋ ମାଣ୍ଡଵ୍ଯେନ ମହାତ୍ମନା ଵୃଷ୍ଣଯଶ୍ଚୈଵ କୃଷ୍ଣେନ ଦୁର୍ଵାସାଦ୍ଯୈର୍ମହାତ୍ମଭିଃ

ଧର୍ମକୁ ମହାତ୍ମା ମାଣ୍ଡବ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାପ ମିଳିଥିଲା, ଏବଂ ବୃଷ୍ଣିମାନେ କୃଷ୍ଣ ଓ ଦୁର୍ବାସା ଭଳି ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା।

ରାଘଵଃ ସାନୁଜଶ୍ ଚାପି ଦୁର୍ଵାସେନ ମହାତ୍ମନା ଶ୍ରୀଵତ୍ସଶ୍ ଚ ମୁନେଃ ପାଦ ପତନାତ୍ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ

ରାଘବ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ମହାତ୍ମା ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାପିତ ହେଲେ; ଶ୍ରୀବତ୍ସ ମୁନିଙ୍କ ପାଦରେ ପଡ଼ିଥିବାରୁ ଏହି ଦୁଃଖ ଭୋଗିଲେ।

ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵୋ ଵିପ୍ରାଣାଂ ଵଶମାଗତାଃ ଵର୍ଜଯିତ୍ଵା ଵିରୂପାକ୍ଷଂ ଦେଵଦେଵମୁମାପତିମ୍

ଏମିତି ଅନେକ ଅନ୍ୟମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଅଧୀନକୁ ଆସିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଉମାପତି ଦେବଦେବ ବିରୂପାକ୍ଷ ବ୍ୟତୀତ।

ଏଵଂ ହି ମୋହିତାସ୍ତେନ ନାଵବୁଧ୍ଯନ୍ତ ଶଙ୍କରମ୍ ଅତ୍ଯୁଗ୍ରଵଚନଂ ପ୍ରୋଚୁଶ୍ ଚୋଗ୍ରୋ ଽପ୍ଯନ୍ତରଧୀଯତ

ଏଭଳି ଭାବେ ସେମାନେ ତାଙ୍କ ମାୟାରେ ପଡ଼ି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ପାରିଲେ ନାହିଁ; ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର କଥା କହିଲେ, ଏବଂ ସେ ଭୟଙ୍କର ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

ତେ ଽପି ଦାରୁଵନାତ୍ତସ୍ମାତ୍ ପ୍ରାତଃ ସଂଵିଗ୍ନମାନସାଃ ପିତାମହଂ ମହାତ୍ମାନମ୍ ଆସୀନଂ ପରମାସନେ

ସେଇ ମୁନିମାନେ ଦାରୁବନ ଛାଡ଼ି ସକାଳେ ଚିନ୍ତିତ ମନେ ପିତାମହଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଯିଏ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆସନରେ ବସିଥିଲେ।

ଗତ୍ଵା ଵିଜ୍ଞାପଯାମାସୁଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତମଖିଲଂ ଵିଭୋଃ ଶୁଭେ ଦାରୁଵନେ ତସ୍ମିନ୍ ମୁନଯଃ କ୍ଷୀଣଚେତସଃ

ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ମନ ଦୁଃଖିତ ହୋଇଥିବା ମୁନିମାନେ ଦାରୁବନରେ ଘଟିଥିବା ସମସ୍ତ କଥା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ କହିଦେଲେ।