ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଵର୍ଣାଶ୍ରମଵିନିର୍ମୁକ୍ତା ଵର୍ଣାଶ୍ରମପରାଯଣୈଃ

ଯେମାନେ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମରୁ ମୁକ୍ତ ଓ ଯେମାନେ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି—

ଇଦାନୀଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ପୁରା ଦାରୁଵନେ ଵିଭୋ ପ୍ରଵୃତ୍ତଂ ତଦ୍ଵନସ୍ଥାନାଂ ତପସା ଭାଵିତାତ୍ମନାମ୍

ଏବେ ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ପୁରୁଣା ସମୟରେ ଦାରୁବନରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ସେଠାରେ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ସେଇ ବନବାସୀ ଋଷିମାନେ ସଂପର୍କରେ ।

କଥଂ ଦାରୁଵନଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଭଗଵାନ୍ନୀଲଲୋହିତଃ ଵିକୃତଂ ରୂପମାସ୍ଥାଯ ଚୋର୍ଧ୍ଵରେତା ଦିଗମ୍ବରଃ

କିପରି ଭଗବାନ ନୀଳଲୋହିତ, ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା ଓ ଦିଗମ୍ବର ହୋଇ, ଦାରୁବନକୁ ଗଲେ?

କିଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତଂ ଵନେ ତସ୍ମିନ୍ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ତତ୍ତ୍ଵେନ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଚେଷ୍ଟିତମ୍

ସେଇ ବନରେ ରୁଦ୍ର ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ସଂପର୍କରେ କଣ ଘଟିଲା? ଦେବଦେବଙ୍କ କର୍ମ ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ କହିଦିଅ ।

ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶ୍ରୁତିସାରଵିଦାଂ ଵରଃ ଶିଲାଦସୂନୁର୍ଭଗଵାନ୍ ପ୍ରାହ କିଂଚିଦ୍ଭଵଂ ହସନ୍

ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶାସ୍ତ୍ରର ସାର ଜାଣିଥିବା ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶିଳାଦଙ୍କ ପୁଅ ଭଗବାନ ହସି କିଛି କହିଲେ ।

ମୁନଯୋ ଦାରୁଗହନେ ତପସ୍ତେପୁଃ ସୁଦାରୁଣମ୍ ତୁଷ୍ଟ୍ଯର୍ଥଂ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ସଦାରତନଯାଗ୍ନଯଃ

ମୁନିମାନେ ଦାରୁବନରେ ତାଙ୍କର ଜୀବନୀ, ପୁଅମାନେ, ଓ ଅଗ୍ନି ସହିତ, ଦେବଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଅତି କଠିନ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ ।

ତୁଷ୍ଟୋ ରୁଦ୍ରୋ ଜଗନ୍ନାଥଶ୍ ଚେକିତାନୋ ଵୃଷଧ୍ଵଜଃ ଧୂର୍ଜଟିଃ ପରମେଶାନୋ ଭଗଵାନ୍ନୀଲଲୋହିତଃ

ତେବେ ରୁଦ୍ର, ସମସ୍ତ ଜଗତର ପ୍ରଭୁ, ଜ୍ଞାନୀ, ବୃଷଧ୍ୱଜୀ, ଜଟାଧାରୀ, ପରମେଶ୍ୱର, ଭଗବାନ ନୀଳଲୋହିତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ।

ପ୍ରଵୃତ୍ତିଲକ୍ଷଣଂ ଜ୍ଞାନଂ ଜ୍ଞାତୁଂ ଦାରୁଵନୌକସାମ୍ ପରୀକ୍ଷାର୍ଥଂ ଜଗନ୍ନାଥଃ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା କ୍ରୀଡଯା ଚ ସଃ

ଦାରୁବନବାସୀମାନେ କରୁଥିବା କର୍ମର ଜ୍ଞାନ କେମିତି ଅଛି ତାହା ଜାଣିବା ପାଇଁ, ଜଗତ୍ପତି ବିଶ୍ୱାସ ଓ ଖେଳର ଭାବରେ ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହିଲେ ।

ନିଵୃତ୍ତିଲକ୍ଷଣଜ୍ଞାନପ୍ରତିଷ୍ଠାର୍ଥଂ ଚ ଶଙ୍କରଃ ଦେଵଦାରୁଵନସ୍ଥାନାଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତିଜ୍ଞାନଚେତସାମ୍

ଏବଂ ଦେବଦାରୁବନରେ ଥିବା, କର୍ମଜ୍ଞାନରେ ମନ ଲଗାଇଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିରାଗ ଓ ନିବୃତ୍ତି ଜ୍ଞାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ପାଇଁ ଶଙ୍କର ଚେଷ୍ଟା କଲେ ।

ଵିକୃତଂ ରୂପମାସ୍ଥାଯ ଦିଗ୍ଵାସା ଵିଷମେକ୍ଷଣଃ ମୁଗ୍ଧୋ ଦ୍ଵିହସ୍ତଃ କୃଷ୍ଣାଙ୍ଗୋ ଦିଵ୍ଯଂ ଦାରୁଵନଂ ଯଯୌ

ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦିଗମ୍ବର, ଅସମାନ ଚକ୍ଷୁ, ମୂଢ଼ ଭାବରେ, ଦୁଇଟି ହାତ ଓ କଳା ଦେହ ନେଇ, ସେ ଦିବ୍ୟ ଦାରୁବନକୁ ଗଲେ ।

ମନ୍ଦସ୍ମିତଂ ଚ ଭଗଵାନ୍ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ମନସିଜୋଦ୍ଭଵମ୍ ଭ୍ରୂଵିଲାସଂ ଚ ଗାନଂ ଚ ଚକାରାତୀଵ ସୁଂଦରଃ

ଭଗବାନ ଅତି ସୁନ୍ଦର ମୃଦୁ ହାସ୍ୟ ସହିତ, ନାରୀମାନଙ୍କ ମନରେ କାମଦେବଙ୍କ ଉତ୍ପ୍ରେରଣାରୁ ଭୌହ ଚଞ୍ଚଳତା ଓ ଗୀତ ଦେଖାଇଲେ ।

ସଂପ୍ରୋକ୍ଷ୍ଯ ନାରୀଵୃନ୍ଦଂ ଵୈ ମୁହୁର୍ମୁହୁରନଙ୍ଗହା ଅନଙ୍ଗଵୃଦ୍ଧିମ୍ ଅକରୋଦ୍ ଅତୀଵ ମଧୁରାକୃତିଃ

ସେ ଆକର୍ଷକ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ପୁନିପୁନି ନାରୀମାନଙ୍କୁ ଝରଣା ପାନି ଛିଟିଲେ, ତାଙ୍କର ମଧୁର ରୂପ ଦେଖି ନାରୀମାନେ ଅତିରିକ୍ତ ଆକର୍ଷଣ ଅନୁଭବ କଲେ, ଏବଂ ଅନଙ୍ଗ ନାଶକ ତାଙ୍କର ମନରେ ଆଗୁନି ଲଗାଇଲେ।

ଵନେ ତଂ ପୁରୁଷଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିକୃତଂ ନୀଲଲୋହିତମ୍ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ପତିଵ୍ରତାଶ୍ଚାପି ତମେଵାନ୍ଵଯୁରାଦରାତ୍

ବନରେ ସେ ନୀଳ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ଅଜଣା ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ନାରୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପତିନିଷ୍ଠା ଥିଲେ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ, ଆଦର ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।

ଵନୋଟଜଦ୍ଵାରଗତାଶ୍ ଚ ନାର୍ଯୋ ଵିସ୍ରସ୍ତଵସ୍ତ୍ରାଭରଣା ଵିଚେଷ୍ଟାଃ ଲବ୍ଧ୍ଵା ସ୍ମିତଂ ତସ୍ଯ ମୁଖାରଵିନ୍ଦାଦ୍ ଦ୍ରୁମାଲଯସ୍ଥାସ୍ ତମ୍ ଅଥାନ୍ଵଯୁସ୍ତାଃ

ବନ ଉଟାର ଦ୍ୱାରରେ ଦଢ଼ିଥିବା ନାରୀମାନେ, ତାଙ୍କର ପୋଷାକ ଓ ଗହଣା ଢିଲା ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ଘୁରୁଥିଲେ; ସେ ମଣିମାନି ମୁହଁରୁ ହସ ଦେଖି, ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ରହୁଥିବା ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାଶ୍ଚିଦ୍ଭଵଂ ନାର୍ଯୋ ମଦଘୂର୍ଣିତଲୋଚନାଃ ଵିଲାସବାହ୍ଯାସ୍ତାଶ୍ଚାପି ଭ୍ରୂଵିଲାସଂ ପ୍ରଚକ୍ରିରେ

କିଛି ନାରୀ, ଭବଙ୍କୁ ଦେଖି, ମଦରେ ଚକ୍ଷୁ ଘୂରୁଥିଲା, ସମସ୍ତ ଲଜ୍ଜା ଭୁଲି ଭୌହରେ ଇସାରା କରି ମନ ଭାବ ପ୍ରକାଶ କଲେ।

ଅଥ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାପରା ନାର୍ଯଃ କିଂଚିତ୍ ପ୍ରହସିତାନନାଃ କିଂଚିଦ୍ ଵିସ୍ରସ୍ତଵସନାଃ ସ୍ରସ୍ତକାଞ୍ଚୀଗୁଣା ଜଗୁଃ

ତାପରେ ଅନ୍ୟ ନାରୀମାନେ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ହଳକା ହସିଲେ, କିଛିଙ୍କର ପୋଷାକ ଢିଲା ହେଉଥିଲା, କିଛିଙ୍କର କଞ୍ଚି ଖସିଯାଇଥିଲା, ସେମାନେ ଗୀତ ଗାଇବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

କାଶ୍ଚିତ୍ତଦା ତଂ ଵିପିନେ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିପ୍ରାଙ୍ଗନାଃ ସ୍ରସ୍ତନଵାଂଶୁକଂ ଵା ସ୍ଵାନ୍ସ୍ଵାନ୍ଵିଚିତ୍ରାନ୍ ଵଲଯାନ୍ପ୍ରଵିଧ୍ଯ ମଦାନ୍ଵିତା ବନ୍ଧୁଜନାଂଶ୍ ଚ ଜଗ୍ମୁଃ

ସେଇ ସମୟରେ କିଛି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜନାନୀ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ନୂତନ ରେଶମ ପୋଷାକ ଖସିଯାଇଥିଲା, ମଦରେ ନିଜ ନିଜ ବିଭିନ୍ନ ବାଲା ଖୋଲିଦେଇ, ନିଜ ପରିବାର ପାଖକୁ ଚଲିଗଲେ।

କାଚିତ୍ତଦା ତଂ ନ ଵିଵେଦ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଵାସନା ସ୍ରସ୍ତମହାଂଶୁକା ଚ ଶାଖାଵିଚିତ୍ରାନ୍ ଵିଟପାନ୍ପ୍ରସିଦ୍ଧାନ୍ ମଦାନ୍ଵିତା ବନ୍ଧୁଜନାଂସ୍ତଥାନ୍ଯାଃ

ଏକ ଜନାନୀ, ସେତିକି ମଦରେ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ, ପୋଷାକ ଓ ମହା ଚାଦର ଢିଲା ହୋଇଯାଇଥିଲା; ସେ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ମଧ୍ୟ, ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ ଗଛ ଶାଖା ତଳକୁ ଚଲିଗଲେ।

କାଶ୍ଚିଜ୍ଜଗୁସ୍ତଂ ନନୃତୁର୍ ନିପେତୁଶ୍ ଚ ଧରାତଲେ ନିଷେଦୁର୍ଗଜଵଚ୍ଚାନ୍ଯା ପ୍ରୋଵାଚ ଦ୍ଵିଜପୁଙ୍ଗଵାଃ

କିଛି ନାରୀ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଗୀତ ଗାଇଲେ, କିଛି ନୃତ୍ୟ କଲେ, କିଛି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ଅନ୍ୟାନ୍ୟେ ହାତୀ ପରି ବସିଗଲେ, କିଛି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।

ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ସସ୍ମିତଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଚାଲିଲିଙ୍ଗୁଃ ସମନ୍ତତଃ ନିରୁଧ୍ଯ ମାର୍ଗଂ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ନୈପୁଣାନି ପ୍ରଚକ୍ରିରେ

ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ହସି ଦେଖି, ଚାରିପାଖରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ରୁଦ୍ରଙ୍କର ପଥ ବନ୍ଦ କରି, ନିଜ ଦକ୍ଷତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ।

କୋ ଭଵାନିତି ଚାହୁସ୍ତଂ ଆସ୍ଯତାମିତି ଚାପରାଃ କୁତ୍ରେତ୍ଯଥ ପ୍ରସୀଦେତି ଜଜଲ୍ପୁଃ ପ୍ରୀତମାନସାଃ

କିଛି ଜଣେ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ଆପଣ କିଏ?' ଅନ୍ୟାନ୍ୟେ କହିଲେ, 'ଏଠାରେ ବସନ୍ତୁ।' ପରେ ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ, 'କେଉଁଠୁ ଆସିଛନ୍ତି? ଦୟା କରନ୍ତୁ,' ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କଲେ।

ଵିପରୀତା ନିପେତୁର୍ଵୈ ଵିସ୍ରସ୍ତାଂଶୁକମୂର୍ଧଜାଃ ପତିଵ୍ରତାଃ ପତୀନାଂ ତୁ ସଂନିଧୌ ଭଵମାଯଯା

କିଛି ନାରୀ, ତାଙ୍କର କେଶ ଓ ପୋଷାକ ଖସିଯାଇଥିଲା, ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ପତିନିଷ୍ଠା ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ପତିଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ଭବଙ୍କ ମାୟାରେ ଏପରି ହେଲେ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭଵସ୍ତାସାଂ ଚେଷ୍ଟାଵାକ୍ଯାନି ଚାଵ୍ଯଯଃ ଶୁଭଂ ଵାପ୍ଯଶୁଭଂ ଵାପି ନୋକ୍ତଵାନ୍ପରମେଶ୍ଵରଃ

ସେ ଅବିନାଶୀ ପରମେଶ୍ୱର, ସେମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କଥା ଶୁଣି ଓ ଦେଖି, ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ, କିଛି କଥା କହିଲେ ନାହିଁ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନାରୀକୁଲଂ ଵିପ୍ରାସ୍ ତଥାଭୂତଂ ଚ ଶଙ୍କରମ୍ ଅତୀଵ ପରୁଷଂ ଵାକ୍ଯଂ ଜଜଲ୍ପୁସ୍ତେ ମୁନୀଶ୍ଵରାଃ

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ନାରୀମାନଙ୍କ ଦଳ ଓ ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଦେଖି, ମହାମୁନିମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର କଥା କହିଲେ।

ତପାଂସି ତେଷାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ପ୍ରତ୍ଯାହନ୍ଯନ୍ତ ଶଙ୍କରେ ଯଥାଦିତ୍ଯପ୍ରକାଶେନ ତାରକା ନଭସି ସ୍ଥିତାଃ

ଶଙ୍କରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କର ତପସ୍ୟା ନଶ୍ଟ ହୋଇଗଲା, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକରେ ଆକାଶର ତାରାମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାନ୍ତି।

ଶ୍ରୂଯତେ ଋଷିଶାପେନ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତୁ ମହାତ୍ମନଃ ସମୃଦ୍ଧଶ୍ରେଯସାଂ ଯୋନିର୍ ଯଜ୍ଞା ଵୈ ନାଶମାପ୍ତଵାନ୍

ଶୁଣାଯାଏ ଯେ, ଋଷିଙ୍କ ଶାପରେ, ମହାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମହତ୍ ସଫଳତାର ମୂଳ ନଶ୍ଟ ହୋଇଗଲା, ଯଜ୍ଞମାନେ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଗଲେ।

ଭୃଗୋର୍ ଅପି ଚ ଶାପେନ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପରମଵୀର୍ଯଵାନ୍ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵାନ୍ଦଶ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଦୁଃଖିତଶ୍ ଚ ସଦା କୃତଃ

ଭୃଗୁଙ୍କ ଶାପରେ, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁ ଦଶ ଜନ୍ମ ନେବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ ଏବଂ ସଦା ଦୁଃଖିତ ରହିଲେ।

ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯାପି ଚ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଛିନ୍ନଂ ସଵୃଷଣଂ ପୁରା ଋଷିଣା ଗୌତମେନୋର୍ଵ୍ଯାଂ କ୍ରୁଦ୍ଧେନ ଵିନିପାତିତମ୍

ଧର୍ମଜ୍ଞ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ମଧ୍ୟ, ପୂର୍ବେ ଋଷି ଗୌତମଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ, ତାଙ୍କର ଶୁକ୍ର ଛିନ୍ନ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।

ଗର୍ଭଵାସୋ ଵସୂନାଂ ଚ ଶାପେନ ଵିହିତସ୍ ତଥା ଋଷୀଣାଂ ଚୈଵ ଶାପେନ ନହୁଷଃ ସର୍ପତାଂ ଗତଃ

ଶାପରେ ବସୁମାନେ ଗର୍ଭରେ ବାସ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ, ଏବଂ ଋଷିମାନଙ୍କ ଶାପରେ ନହୁଷ ସାପ ହେଇଯାଇଥିଲେ।