କରଵୀରୈଃ ସିତୈଶ୍ଚୈଵ ମଲ୍ଲିକାକମଲୋତ୍ପଲୈଃ ଆପୂର୍ଯ ପୁଷ୍ପୈଃ ସୁଶୁଭୈଃ ଚନ୍ଦନାଦ୍ଯୈଶ୍ ଚ ତଜ୍ଜଲମ୍
ଧଳା କରବୀର, ମଲ୍ଲିକା, ପଦ୍ମ ଓ ବୃହତ୍ କମଳ ଫୁଲ ସହିତ, ଶୁଭ୍ର ଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦନ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ସେଇ ଜଳକୁ ଭରିବା ଉଚିତ।
ନ୍ଯସେନ୍ମନ୍ତ୍ରାଣି ତତ୍ତୋଯେ ସଦ୍ଯୋଜାତାଦିକାନି ତୁ ସୁଵର୍ଣକଲଶେନାଥ ତଥା ଵୈ ରାଜତେନ ଵା
ସଦ୍ୟୋଜାତ ଆଦି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡିକୁ ସେଇ ଜଳରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ରୌପ୍ୟ ପାତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରି।
ତାମ୍ରେଣ ପଦ୍ମପତ୍ରେଣ ପାଲାଶେନ ଦଲେନ ଵା ଶଂଖେନ ମୃନ୍ମଯେନାଥ ଶୋଧିତେନ ଶୁଭେନ ଵା
କାଉଁସି ପାତ୍ର, ପଦ୍ମପତ୍ର, ପଳାଶ ପତ୍ର, ଶଂଖ, ଶୁଭ୍ର ମାଟିର ପାତ୍ର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପବିତ୍ର ପାତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ କରିପାରିବେ।
ସକୂର୍ଚେନ ସପୁଷ୍ପେଣ ସ୍ନାପଯେନ୍ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ଵକମ୍ ମନ୍ତ୍ରାଣି ତେ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁ ସର୍ଵାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ
କୁଶ ଓ ଫୁଲ ସହିତ ଉଚିତ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡିକୁ ମୁଁ ଏବେ କହିବି—ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ ପାଇଁ ଶୁଣ।
ଯୈର୍ଲିଙ୍ଗଂ ସକୃଦପ୍ଯେଵଂ ସ୍ନାପ୍ଯ ମୁଚ୍ଯେତ ମାନଵଃ ପଵମାନେନ ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞାଃ ତଥା ଵାମୀଯକେନ ଚ
ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡିକ ଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗକୁ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କରାଗଲେ ମଣିଷ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ; ପବମାନ ମନ୍ତ୍ର ଓ ବାମୀୟକ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।
ରୁଦ୍ରେଣ ନୀଲରୁଦ୍ରେଣ ଶ୍ରୀସୂକ୍ତେନ ଶୁଭେନ ଚ ରଜନୀସୂକ୍ତକେନୈଵ ଚମକେନ ଶୁଭେନ ଚ
ରୁଦ୍ର, ନୀଳରୁଦ୍ର, ଶୁଭ ଶ୍ରୀସୂକ୍ତ, ରଜନୀସୂକ୍ତ ଓ ଶୁଭ ଚମକ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା।
ହୋତାରେଣାଥ ଶିରସା ଅଥର୍ଵେଣ ଶୁଭେନ ଚ ଶାନ୍ତ୍ଯା ଚାଥ ପୁନଃ ଶାନ୍ତ୍ଯା ଭାରୁଣ୍ଡେନାରୁଣେନ ଚ
ହୋତାର, ଶିରସ, ଶୁଭ ଅଥର୍ବ, ଶାନ୍ତି ଓ ପୁନଃ ଶାନ୍ତି, ଭାରୁଣ୍ଡ ଓ ଅରୁଣ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା।
ଵାରୁଣେନ ଚ ଜ୍ଯେଷ୍ଠେନ ତଥା ଵେଦଵ୍ରତେନ ଚ ତଥାନ୍ତରେଣ ପୁଣ୍ଯେନ ସୂକ୍ତେନ ପୁରୁଷେଣ ଚ
ବାରୁଣ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ବେଦବ୍ରତ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ସୂକ୍ତ, ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।
ତ୍ଵରିତେନୈଵ ରୁଦ୍ରେଣ କପିନା ଚ କପର୍ଦିନା ଆଵୋସଜେତି ସାମ୍ନା ତୁ ବୃହଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରେଣ ଵିଷ୍ଣୁନା
ତାଳି ହେବା ସହ ରୁଦ୍ର ଓ ବାନରମୁଖୀ, ଏବଂ ବୃହତ୍ଚନ୍ଦ୍ର ରୂପେ ବିଷ୍ଣୁ, ସାମଗାନ ଦ୍ୱାରା 'ଏହା ସ୍ଥାପିତ ହେଉ' ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କଲେ।
ଵିରୂପାକ୍ଷେଣ ସ୍କନ୍ଦେନ ଶତଋଗ୍ଭିଃ ଶିଵୈସ୍ ତଥା ପଞ୍ଚବ୍ରହ୍ମୈଶ୍ ଚ ସୂତ୍ରେଣ କେଵଲପ୍ରଣଵେନ ଚ
ବିରୂପାକ୍ଷ, ସ୍କନ୍ଦ, ଅନେକ ଶିବ ଓ ପଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ, ସୂତ୍ର ଓ ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରଣବ ଦ୍ୱାରା ଏହିପରି ଆହ୍ୱାନ କଲେ।
ସ୍ନାପଯେଦ୍ଦେଵଦେଵେଶଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରଶାନ୍ତଯେ ଵସ୍ତ୍ରଂ ଶିଵୋପଵୀତଂ ଚ ତଥା ହ୍ଯାଚମନୀଯକମ୍
ସମସ୍ତ ପାପ ଶାନ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ଦେବଦେବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇବା ଉଚିତ, ଏବଂ ବସ୍ତ୍ର, ଶିବଙ୍କ ଉପବୀତ ଓ ଆଚମନ ପାଇଁ ପାଣି ଦେବା ଉଚିତ।
ଗନ୍ଧଂ ପୁଷ୍ପଂ ତଥା ଧୂପଂ ଦୀପମନ୍ନଂ କ୍ରମେଣ ତୁ ତୋଯଂ ସୁଗନ୍ଧିତଂ ଚୈଵ ପୁନରାଚମନୀଯକମ୍
ତାପରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ, ଧୂପ, ଦୀପ, ଭୋଜନ, ପୁନି ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳ ଓ ଆଚମନ ପାଇଁ ଜଳ ଦେବା ଉଚିତ।
ମୁକୁଟଂ ଚ ଶୁଭଂ ଛନ୍ନଂ ତଥା ଵୈ ଭୂଷଣାନି ଚ ଦାପଯେତ୍ପ୍ରଣଵେନୈଵ ମୁଖଵାସାଦିକାନି ଚ
ଏହାପରେ ଶୁଭ୍ର ଓ ଢାକା ମୁକୁଟ, ଭୂଷଣ ଓ ପ୍ରଣବ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହ ମୁଖସୁଗନ୍ଧି ଓ ଏହା ସଦୃଶ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।
ତତଃ ସ୍ଫଟିକସଂକାଶଂ ଦେଵଂ ନିଷ୍କଲମକ୍ଷରମ୍ କାରଣଂ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ସର୍ଵଲୋକମଯଂ ପରମ୍
ତାପରେ ସ୍ଫଟିକ ଭଳି ଚମକୁଥିବା, ଅଖଣ୍ଡ, ଅବିନାଶୀ, ସମସ୍ତ ଦେବଙ୍କର କାରଣ, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ବ୍ୟାପିଥିବା, ପରମ ଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ବ୍ରହ୍ମେନ୍ଦ୍ରଵିଷ୍ଣୁରୁଦ୍ରାଦ୍ଯୈର୍ ଋଷିଦେଵୈର୍ ଅଗୋଚରମ୍ ଵେଦଵିଦ୍ଭିର୍ ହି ଵେଦାନ୍ତୈସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଗୋଚରମିତି ଶ୍ରୁତିଃ
ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷି ଦେବତାମାନେ ଯାହାକୁ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ବେଦ ଓ ବେଦାନ୍ତ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ବେଦ ଏହିପରି କହେ।
ଆଦିମଧ୍ଯାନ୍ତରହିତଂ ଭେଷଜଂ ଭଵରୋଗିଣାମ୍ ଶିଵତତ୍ତ୍ଵମିତି ଖ୍ଯାତଂ ଶିଵଲିଙ୍ଗେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍
ଯିଏ ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷ ନାହିଁ, ସଂସାର ଦୁଃଖର ଔଷଧ, ଶିବତତ୍ତ୍ୱ ଭାବରେ ପରିଚିତ, ଶିବଲିଙ୍ଗରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ।
ପ୍ରଣଵେନୈଵ ମନ୍ତ୍ରେଣ ପୂଜଯେଲ୍ଲିଙ୍ଗମୂର୍ଧନି ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଜପେଚ୍ଚ ଵିଧିନା ନମସ୍କାରଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍
ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗର ଶିରେ ପୂଜା କରିବା, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ତୋତ୍ର ପଢିବା, ନମସ୍କାର ଓ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିବା ଉଚିତ।
ଅର୍ଘ୍ଯଂ ଦତ୍ତ୍ଵାଥ ପୁଷ୍ପାଣି ପାଦଯୋସ୍ତୁ ଵିକୀର୍ଯ ଚ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଚ ଦେଵେଶମ୍ ଆତ୍ମନ୍ଯାରୋପଯେଚ୍ଛିଵମ୍
ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ଓ ଚରଣ ତଳେ ଫୁଲ ଛିଟିଏ, ଦେବେଶଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଶିବଙ୍କୁ ନିଜ ମନରେ ବିରାଜିତ ବୋଲି ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ସଂକ୍ଷିପ୍ଯ କଥିତଂ ଲିଙ୍ଗାର୍ଚନମନୁତ୍ତମମ୍ ଆଭ୍ଯନ୍ତରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଲିଙ୍ଗାର୍ଚନମିହାଦ୍ଯ ତେ
ଏଭଳି ଲିଙ୍ଗର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୂଜା ସଂକ୍ଷେପରେ କହାଗଲା; ଏବେ ମୁଁ ତୋତେ ଏଠାରେ ଆନ୍ତରିକ ଲିଙ୍ଗାର୍ଚ୍ଚନ ବିଷୟରେ କହିବି।
ଆଗ୍ନେଯଂ ସୌରମମୃତଂ ବିମ୍ବଂ ଭାଵ୍ଯଂ ତତୋପରି ଗୁଣତ୍ରଯଂ ଚ ହୃଦଯେ ତଥା ଚାତ୍ମତ୍ରଯଂ କ୍ରମାତ୍
ଅଗ୍ନିମୟ, ସୂର୍ୟମୟ ଓ ଅମୃତ ଚକ୍ରକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ଉପରେ ହୃଦୟରେ ତିନି ଗୁଣ ଓ ପରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ତିନି ଆତ୍ମାକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ତସ୍ଯୋପରି ମହାଦେଵଂ ନିଷ୍କଲଂ ସକଲାକୃତିମ୍ କାନ୍ତାର୍ଧରୂଢଦେହଂ ଚ ପୂଜଯେଦ୍ଧ୍ଯାନଵିଦ୍ଯଯା
ଏହା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ବିଦ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମହାଦେବଙ୍କୁ, ନିରାକାର ଓ ସମସ୍ତ ଆକାରର ଥିବା, ଜନନୀଙ୍କ ଅର୍ଦ୍ଧ ଶରୀର ଧାରଣ କରିଥିବା ଦେହକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ତତୋ ବହୁଵିଧଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଚିନ୍ତ୍ଯଂ ତତ୍ରାସ୍ତି ଚେଦ୍ଯତଃ ଚିନ୍ତକସ୍ଯ ତତଶ୍ଚିନ୍ତା ଅନ୍ଯଥା ନୋପପଦ୍ଯତେ
ଏହିଠାରେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ଧ୍ୟାନ କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି, ତାହା ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ; ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ ହୁଏ, ଅନ୍ୟଥା ହୁଏ ନାହିଁ।
ତସ୍ମାଦ୍ଧ୍ଯେଯଂ ତଥା ଧ୍ଯାନଂ ଯଜମାନଃ ପ୍ରଯୋଜନମ୍ ସ୍ମରେତ୍ତନ୍ନାନ୍ଯଥା ଜାତୁ ବୁଧ୍ଯତେ ପୁରୁଷସ୍ଯ ହ
ସେହିପରି, ଯଜମାନ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ମନେ ରଖି ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ; ନାହିଁଲେ ମଣିଷର ଜ୍ଞାନ ଜାଗୃତ ହୁଏ ନାହିଁ।
ପୁରେ ଶେତେ ପୁରଂ ଦେହଂ ତସ୍ମାତ୍ପୁରୁଷ ଉଚ୍ଯତେ ଯାଜ୍ଯଂ ଯଜ୍ଞେନ ଯଜତେ ଯଜମାନସ୍ତୁ ସ ସ୍ମୃତଃ
ଯିଏ ଦେହର ନଗରରେ ବସିଥାଏ, ସେହିପାଇଁ ତାକୁ ପୁରୁଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଯାଜ୍ୟଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରାଯାଏ, ଏବଂ ପୂଜାକାରୀ ଯଜମାନ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ଧ୍ଯେଯୋ ମହେଶ୍ଵରୋ ଧ୍ଯାନଂ ଚିନ୍ତନଂ ନିର୍ଵୃତିଃ ଫଲମ୍ ପ୍ରଧାନପୁରୁଷେଶାନଂ ଯାଥାତଥ୍ଯଂ ପ୍ରପଦ୍ଯତେ
ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ; ଧ୍ୟାନ ହେଉଛି ଚିନ୍ତନ, ଏହାର ଫଳ ହେଉଛି ମୋକ୍ଷ। ପ୍ରଧାନ ଓ ପୁରୁଷଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ସ୍ୱରୂପକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ।
ଇହ ଷଡ୍ଵିଂଶକୋ ଧ୍ଯେଯୋ ଧ୍ଯାତା ଵୈ ପଞ୍ଚଵିଂଶକଃ ଚତୁର୍ଵିଂଶକମ୍ ଅଵ୍ଯକ୍ତଂ ମହଦାଦ୍ଯାସ୍ତୁ ସପ୍ତ ଚ
ଏଠାରେ ଛବିଶିତମକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ, ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା ଲୋକ ପଚିଶିତମ, ଅବ୍ୟକ୍ତ ଚବିଶିତମ, ଏବଂ ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ ଆଦି ସାତଟି।
ମହାଂସ୍ ତଥା ତ୍ଵହଙ୍କାରଂ ତନ୍ମାତ୍ରଂ ପଞ୍ଚକଂ ପୁନଃ କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ପଞ୍ଚୈଵ ତଥା ବୁଦ୍ଧୀନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ
ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ, ତାପରେ ଅହଂକାର, ପୁନି ପାଞ୍ଚଟି ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ, ପାଞ୍ଚଟି କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିୟ ଏବଂ ପାଞ୍ଚଟି ବୁଦ୍ଧିେନ୍ଦ୍ରିୟ ଅଛି ।
ମନଶ୍ ଚ ପଞ୍ଚ ଭୂତାନି ଶିଵଃ ଷଡ୍ଵିଂଶକସ୍ତତଃ ସ ଏଵ ଭର୍ତା କର୍ତା ଚ ଵିଧେରପି ମହେଶ୍ଵରଃ
ମନ ଏବଂ ପାଞ୍ଚଟି ମୂଳ ଭୂତ ମିଶି, ଏହିପରି ଶିବ ଛବିଶିତମ ହୁଅନ୍ତି । ସେଉଁଠି ସେ ଏକମାତ୍ର ପାଳକ ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମଧ୍ୟ ଉପରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ।
ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭଂ ରୁଦ୍ରୋ ଽସୌ ଜନଯାମାସ ଶଙ୍କରଃ ଵିଶ୍ଵାଧିକଶ୍ ଚ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ଵିଶ୍ଵରୂପ ଇତି ସ୍ମୃତଃ
ଶଙ୍କର, ଯିଏ ରୁଦ୍ର, ସେ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ । ସେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିଠାରୁ ଉଚ୍ଚ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମା ଏବଂ ସମସ୍ତ ରୂପରେ ସ୍ମୃତ ।
ଵିନା ଯଥା ହି ପିତରଂ ମାତରଂ ତନଯାସ୍ତ୍ଵିହ ନ ଜାଯନ୍ତେ ତଥା ସୋମଂ ଵିନା ନାସ୍ତି ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍
ଯେପରି ଏଠାରେ ପିତା ଓ ମାଆ ବିନା ସନ୍ତାନ ହୁଏନାହିଁ, ସେପରି ସୋମ ବିନା ତିନି ଜଗତ ରହିପାରେନାହିଁ ।