ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ସର୍ଵଜ୍ଞତ୍ଵଂ ତଥୈଶାନ୍ଯଂ କର୍ଣିକା ସୋମ ଉଚ୍ଯତେ ସୋମସ୍ଯାଧସ୍ ତଥା ସୂର୍ଯସ୍ ତସ୍ଯାଧଃ ପାଵକଃ ସ୍ଵଯମ୍

ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ର ଶକ୍ତି ଉତ୍ତର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅଛି, ମୁଖ୍ୟ ଭାଗକୁ ସୋମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସୋମ ତଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଛି, ଏବଂ ସେଠାରୁ ତଳେ ଅଗ୍ନି ନିଜେ ଅଛନ୍ତି।

ଧର୍ମାଦଯୋ ଵିଦିକ୍ଷ୍ଵେତେ ତ୍ଵ୍ ଅନନ୍ତଂ କଲ୍ପଯେତ୍କ୍ରମାତ୍ ଅଵ୍ଯକ୍ତାଦିଚତୁର୍ଦିକ୍ଷୁ ସୋମସ୍ଯାନ୍ତେ ଗୁଣତ୍ରଯମ୍

ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁଣଗୁଡିକ ମଧ୍ୟ ଦିଗରେ ଅଛି; ଅବ୍ୟକ୍ତ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଚାରି ମୁଖ୍ୟ ଓ ଚାରି ମଧ୍ୟ ଦିଗରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଅନନ୍ତତାକୁ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ; ସୋମର ସେଷରେ ତିନିଟି ଗୁଣ ଅଛି।

ଆତ୍ମତ୍ରଯଂ ତତଶ୍ଚୋର୍ଧ୍ଵଂ ତସ୍ଯାନ୍ତେ ଶିଵପୀଠିକା ସଦ୍ଯୋଜାତଂ ପ୍ରପଦ୍ଯାମୀତ୍ଯ୍ ଆଵାହ୍ଯ ପରମେଶ୍ଵରମ୍

ତାପରେ ଉପରକୁ ଆତ୍ମାର ତିନିଟି ରୂପ ଅଛି, ସେମାନଙ୍କର ସେଷରେ ଶିବଙ୍କର ଆସନ ଅଛି। 'ମୁଁ ସଦ୍ୟୋଜାତଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଉଛି' ବୋଲି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଵାମଦେଵେନ ମନ୍ତ୍ରେଣ ସ୍ଥାପଯେଦାସନୋପରି ସାନ୍ନିଧ୍ଯଂ ରୁଦ୍ରଗାଯତ୍ର୍ଯା ଅଘୋରେଣ ନିରୁଧ୍ଯ ଚ

ବାମଦେବ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହି ଆସନ ଉପରେ ତାଙ୍କୁ ବସାଇବା ଉଚିତ, ରୁଦ୍ର ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଓ ଅଘୋର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଈଶାନଃ ସର୍ଵଵିଦ୍ଯାନାମ୍ ଇତି ମନ୍ତ୍ରେଣ ପୂଜଯେତ୍ ପାଦ୍ଯମାଚମନୀଯଂ ଚ ଵିଭୋଶ୍ଚାର୍ଘ୍ଯଂ ପ୍ରଦାପଯେତ୍

'ଈଶାନଃ ସର୍ବବିଦ୍ୟାନାମ୍' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ପାଦଧୋଆ ପାଇଁ ଜଳ, ଆଚମନ ପାଇଁ ଜଳ ଓ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।

ସ୍ନାପଯେଦ୍ଵିଧିନା ରୁଦ୍ରଂ ଗନ୍ଧଚନ୍ଦନଵାରିଣା ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯଵିଧାନେନ ଗୃହ୍ଯ ପାତ୍ରେ ଽଭିମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଚ

ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗନ୍ଧ ମିଶିତ ପାଣି ଦ୍ୱାରା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ, ଗୋମୟ ଓ ଗୋଦୁଧ ଆଦି ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ନେଇ ପାତ୍ରରେ ସଂସ୍କାର କରି।

ପ୍ରଣଵେନୈଵ ଗଵ୍ଯୈସ୍ତୁ ସ୍ନାପଯେଚ୍ଚ ଯଥାଵିଧି ଆଜ୍ଯେନ ମଧୁନା ଚୈଵ ତଥା ଚେକ୍ଷୁରସେନ ଚ

ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରାଯିବ, ଏହିପରି ଘିଅ, ମଧୁ ଓ ଖଣ୍ଡସାର ରସ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କରାଯିବ।

ପୁଣ୍ଯୈର୍ଦ୍ରଵ୍ଯୈର୍ମହାଦେଵଂ ପ୍ରଣଵେନାଭିଷେଚଯେତ୍ ଜଲଭାଣ୍ଡୈଃ ପଵିତ୍ରୈସ୍ତୁ ମନ୍ତ୍ରୈସ୍ତୋଯଂ କ୍ଷିପେତ୍ତତଃ

ଶୁଭ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଣବ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ମହାଦେବଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ; ପରେ ପବିତ୍ର ପାତ୍ର ଓ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜଳ ଢାଳିବା ଉଚିତ।

ଶୁଦ୍ଧିଂ କୃତ୍ଵା ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ସିତଵସ୍ତ୍ରେଣ ସାଧକଃ କୁଶାପାମାର୍ଗକର୍ପୂରଜାତିପୁଷ୍ପକଚମ୍ପକୈଃ

ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଶୁଦ୍ଧି କରି, ସାଧକ ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି କୁଶ ଗଛ, ଅପାମାର୍ଗ, କର୍ପୂର, ଯାତୀ ଫୁଲ ଓ ଚମ୍ପକ ଫୁଲ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।

କରଵୀରୈଃ ସିତୈଶ୍ଚୈଵ ମଲ୍ଲିକାକମଲୋତ୍ପଲୈଃ ଆପୂର୍ଯ ପୁଷ୍ପୈଃ ସୁଶୁଭୈଃ ଚନ୍ଦନାଦ୍ଯୈଶ୍ ଚ ତଜ୍ଜଲମ୍

ଧଳା କରବୀର, ମଲ୍ଲିକା, ପଦ୍ମ ଓ ବୃହତ୍ କମଳ ଫୁଲ ସହିତ, ଶୁଭ୍ର ଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦନ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ସେଇ ଜଳକୁ ଭରିବା ଉଚିତ।

ନ୍ଯସେନ୍ମନ୍ତ୍ରାଣି ତତ୍ତୋଯେ ସଦ୍ଯୋଜାତାଦିକାନି ତୁ ସୁଵର୍ଣକଲଶେନାଥ ତଥା ଵୈ ରାଜତେନ ଵା

ସଦ୍ୟୋଜାତ ଆଦି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡିକୁ ସେଇ ଜଳରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ରୌପ୍ୟ ପାତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରି।

ତାମ୍ରେଣ ପଦ୍ମପତ୍ରେଣ ପାଲାଶେନ ଦଲେନ ଵା ଶଂଖେନ ମୃନ୍ମଯେନାଥ ଶୋଧିତେନ ଶୁଭେନ ଵା

କାଉଁସି ପାତ୍ର, ପଦ୍ମପତ୍ର, ପଳାଶ ପତ୍ର, ଶଂଖ, ଶୁଭ୍ର ମାଟିର ପାତ୍ର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପବିତ୍ର ପାତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ କରିପାରିବେ।

ସକୂର୍ଚେନ ସପୁଷ୍ପେଣ ସ୍ନାପଯେନ୍ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ଵକମ୍ ମନ୍ତ୍ରାଣି ତେ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁ ସର୍ଵାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ

କୁଶ ଓ ଫୁଲ ସହିତ ଉଚିତ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡିକୁ ମୁଁ ଏବେ କହିବି—ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ ପାଇଁ ଶୁଣ।

ଯୈର୍ଲିଙ୍ଗଂ ସକୃଦପ୍ଯେଵଂ ସ୍ନାପ୍ଯ ମୁଚ୍ଯେତ ମାନଵଃ ପଵମାନେନ ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞାଃ ତଥା ଵାମୀଯକେନ ଚ

ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡିକ ଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗକୁ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କରାଗଲେ ମଣିଷ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ; ପବମାନ ମନ୍ତ୍ର ଓ ବାମୀୟକ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।

ରୁଦ୍ରେଣ ନୀଲରୁଦ୍ରେଣ ଶ୍ରୀସୂକ୍ତେନ ଶୁଭେନ ଚ ରଜନୀସୂକ୍ତକେନୈଵ ଚମକେନ ଶୁଭେନ ଚ

ରୁଦ୍ର, ନୀଳରୁଦ୍ର, ଶୁଭ ଶ୍ରୀସୂକ୍ତ, ରଜନୀସୂକ୍ତ ଓ ଶୁଭ ଚମକ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା।

ହୋତାରେଣାଥ ଶିରସା ଅଥର୍ଵେଣ ଶୁଭେନ ଚ ଶାନ୍ତ୍ଯା ଚାଥ ପୁନଃ ଶାନ୍ତ୍ଯା ଭାରୁଣ୍ଡେନାରୁଣେନ ଚ

ହୋତାର, ଶିରସ, ଶୁଭ ଅଥର୍ବ, ଶାନ୍ତି ଓ ପୁନଃ ଶାନ୍ତି, ଭାରୁଣ୍ଡ ଓ ଅରୁଣ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା।

ଵାରୁଣେନ ଚ ଜ୍ଯେଷ୍ଠେନ ତଥା ଵେଦଵ୍ରତେନ ଚ ତଥାନ୍ତରେଣ ପୁଣ୍ଯେନ ସୂକ୍ତେନ ପୁରୁଷେଣ ଚ

ବାରୁଣ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ବେଦବ୍ରତ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ସୂକ୍ତ, ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।

ତ୍ଵରିତେନୈଵ ରୁଦ୍ରେଣ କପିନା ଚ କପର୍ଦିନା ଆଵୋସଜେତି ସାମ୍ନା ତୁ ବୃହଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରେଣ ଵିଷ୍ଣୁନା

ତାଳି ହେବା ସହ ରୁଦ୍ର ଓ ବାନରମୁଖୀ, ଏବଂ ବୃହତ୍ଚନ୍ଦ୍ର ରୂପେ ବିଷ୍ଣୁ, ସାମଗାନ ଦ୍ୱାରା 'ଏହା ସ୍ଥାପିତ ହେଉ' ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କଲେ।

ଵିରୂପାକ୍ଷେଣ ସ୍କନ୍ଦେନ ଶତଋଗ୍ଭିଃ ଶିଵୈସ୍ ତଥା ପଞ୍ଚବ୍ରହ୍ମୈଶ୍ ଚ ସୂତ୍ରେଣ କେଵଲପ୍ରଣଵେନ ଚ

ବିରୂପାକ୍ଷ, ସ୍କନ୍ଦ, ଅନେକ ଶିବ ଓ ପଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ, ସୂତ୍ର ଓ ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରଣବ ଦ୍ୱାରା ଏହିପରି ଆହ୍ୱାନ କଲେ।

ସ୍ନାପଯେଦ୍ଦେଵଦେଵେଶଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରଶାନ୍ତଯେ ଵସ୍ତ୍ରଂ ଶିଵୋପଵୀତଂ ଚ ତଥା ହ୍ଯାଚମନୀଯକମ୍

ସମସ୍ତ ପାପ ଶାନ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ଦେବଦେବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇବା ଉଚିତ, ଏବଂ ବସ୍ତ୍ର, ଶିବଙ୍କ ଉପବୀତ ଓ ଆଚମନ ପାଇଁ ପାଣି ଦେବା ଉଚିତ।

ଗନ୍ଧଂ ପୁଷ୍ପଂ ତଥା ଧୂପଂ ଦୀପମନ୍ନଂ କ୍ରମେଣ ତୁ ତୋଯଂ ସୁଗନ୍ଧିତଂ ଚୈଵ ପୁନରାଚମନୀଯକମ୍

ତାପରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ, ଧୂପ, ଦୀପ, ଭୋଜନ, ପୁନି ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳ ଓ ଆଚମନ ପାଇଁ ଜଳ ଦେବା ଉଚିତ।

ମୁକୁଟଂ ଚ ଶୁଭଂ ଛନ୍ନଂ ତଥା ଵୈ ଭୂଷଣାନି ଚ ଦାପଯେତ୍ପ୍ରଣଵେନୈଵ ମୁଖଵାସାଦିକାନି ଚ

ଏହାପରେ ଶୁଭ୍ର ଓ ଢାକା ମୁକୁଟ, ଭୂଷଣ ଓ ପ୍ରଣବ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହ ମୁଖସୁଗନ୍ଧି ଓ ଏହା ସଦୃଶ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।

ତତଃ ସ୍ଫଟିକସଂକାଶଂ ଦେଵଂ ନିଷ୍କଲମକ୍ଷରମ୍ କାରଣଂ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ସର୍ଵଲୋକମଯଂ ପରମ୍

ତାପରେ ସ୍ଫଟିକ ଭଳି ଚମକୁଥିବା, ଅଖଣ୍ଡ, ଅବିନାଶୀ, ସମସ୍ତ ଦେବଙ୍କର କାରଣ, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ବ୍ୟାପିଥିବା, ପରମ ଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ବ୍ରହ୍ମେନ୍ଦ୍ରଵିଷ୍ଣୁରୁଦ୍ରାଦ୍ଯୈର୍ ଋଷିଦେଵୈର୍ ଅଗୋଚରମ୍ ଵେଦଵିଦ୍ଭିର୍ ହି ଵେଦାନ୍ତୈସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଗୋଚରମିତି ଶ୍ରୁତିଃ

ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷି ଦେବତାମାନେ ଯାହାକୁ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ବେଦ ଓ ବେଦାନ୍ତ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ବେଦ ଏହିପରି କହେ।

ଆଦିମଧ୍ଯାନ୍ତରହିତଂ ଭେଷଜଂ ଭଵରୋଗିଣାମ୍ ଶିଵତତ୍ତ୍ଵମିତି ଖ୍ଯାତଂ ଶିଵଲିଙ୍ଗେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍

ଯିଏ ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷ ନାହିଁ, ସଂସାର ଦୁଃଖର ଔଷଧ, ଶିବତତ୍ତ୍ୱ ଭାବରେ ପରିଚିତ, ଶିବଲିଙ୍ଗରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ।

ପ୍ରଣଵେନୈଵ ମନ୍ତ୍ରେଣ ପୂଜଯେଲ୍ଲିଙ୍ଗମୂର୍ଧନି ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଜପେଚ୍ଚ ଵିଧିନା ନମସ୍କାରଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍

ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗର ଶିରେ ପୂଜା କରିବା, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ତୋତ୍ର ପଢିବା, ନମସ୍କାର ଓ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିବା ଉଚିତ।

ଅର୍ଘ୍ଯଂ ଦତ୍ତ୍ଵାଥ ପୁଷ୍ପାଣି ପାଦଯୋସ୍ତୁ ଵିକୀର୍ଯ ଚ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଚ ଦେଵେଶମ୍ ଆତ୍ମନ୍ଯାରୋପଯେଚ୍ଛିଵମ୍

ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ଓ ଚରଣ ତଳେ ଫୁଲ ଛିଟିଏ, ଦେବେଶଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଶିବଙ୍କୁ ନିଜ ମନରେ ବିରାଜିତ ବୋଲି ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଏଵଂ ସଂକ୍ଷିପ୍ଯ କଥିତଂ ଲିଙ୍ଗାର୍ଚନମନୁତ୍ତମମ୍ ଆଭ୍ଯନ୍ତରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଲିଙ୍ଗାର୍ଚନମିହାଦ୍ଯ ତେ

ଏଭଳି ଲିଙ୍ଗର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୂଜା ସଂକ୍ଷେପରେ କହାଗଲା; ଏବେ ମୁଁ ତୋତେ ଏଠାରେ ଆନ୍ତରିକ ଲିଙ୍ଗାର୍ଚ୍ଚନ ବିଷୟରେ କହିବି।

ଆଗ୍ନେଯଂ ସୌରମମୃତଂ ବିମ୍ବଂ ଭାଵ୍ଯଂ ତତୋପରି ଗୁଣତ୍ରଯଂ ଚ ହୃଦଯେ ତଥା ଚାତ୍ମତ୍ରଯଂ କ୍ରମାତ୍

ଅଗ୍ନିମୟ, ସୂର୍ୟମୟ ଓ ଅମୃତ ଚକ୍ରକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ଉପରେ ହୃଦୟରେ ତିନି ଗୁଣ ଓ ପରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ତିନି ଆତ୍ମାକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।