ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ନ୍ଯଗ୍ରୋଧବୀଜେ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧସ୍ ତଥା ସୂତ୍ରେ ତୁ ଶୋଭନେ ମହତ୍ଯପି ମହଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ସଂସ୍ଥିତଂ ସୂକ୍ଷ୍ମଵତ୍ସ୍ଵଯମ୍

ଯେପରି ବଟବୃକ୍ଷ ତାହାର ବିଉରେ ଥାଏ, ସେପରି, ହେ ଶୁଭେ, ବଡ଼ ସୂତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ମହାବ୍ରହ୍ମା ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାବରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।

ସେଚଯେଦର୍ଚନସ୍ଥାନଂ ଗନ୍ଧଚନ୍ଦନଵାରିଣା ଦ୍ରଵ୍ଯାଣି ଶୋଧଯେତ୍ପଶ୍ଚାତ୍ କ୍ଷାଲନପ୍ରୋକ୍ଷଣାଦିଭିଃ

ପୂଜା ସ୍ଥଳକୁ ଚନ୍ଦନ ଓ ସୁଗନ୍ଧି ମିଶା ଜଳରେ ଛିଟି ଦେଇ, ପରେ ସମସ୍ତ ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀକୁ ଧୋଇବା, ଛିଟିବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାୟରେ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍।

କ୍ଷାଲନଂ ପ୍ରୋକ୍ଷଣଂ ଚୈଵ ପ୍ରଣଵେନ ଵିଧୀଯତେ ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀ ଚାର୍ଘ୍ଯପାତ୍ରଂ ଚ ପାଦ୍ଯପାତ୍ରମ୍ ଅନୁକ୍ରମାତ୍

ଧୋଇବା ଓ ଛିଟିବା କାମ ଓଁ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହ କରିବା ଦରକାର। ଛିଟିବା ପାଇଁ ପାତ୍ର, ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଓ ପାଦ୍ୟ ପାତ୍ରକୁ ଠିକ୍ ଅନୁକ୍ରମରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍।

ତଥା ହ୍ଯାଚମନୀଯାର୍ଥଂ କଲ୍ପିତଂ ପାତ୍ରମେଵ ଚ ସ୍ଥାପଯେଦ୍ ଵିଧିନା ଧୀମାନ୍ ଅଵଗୁଣ୍ଠ୍ଯ ଯଥାଵିଧି

ଏହିପରି, ଆଚମନ ପାଇଁ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ପାତ୍ରକୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଭଲଭାବେ ଢାକି ରଖିବା ଉଚିତ୍।

ଦର୍ଭୈର୍ ଆଚ୍ଛାଦଯେଚ୍ଚୈଵ ପ୍ରୋକ୍ଷଯେଚ୍ଛୁଦ୍ଧଵାରିଣା ତେଷୁ ତେଷ୍ଵଥ ସର୍ଵେଷୁ କ୍ଷିପେତ୍ତୋଯଂ ସୁଶୀତଲମ୍

ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦର୍ଭା ଘାସରେ ଢାକି, ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ଛିଟିବା ଦରକାର। ପରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାତ୍ରରେ ଠଣ୍ଡା ଜଳ ଭରିବା ଉଚିତ୍।

ପ୍ରଣଵେନ କ୍ଷିପେତ୍ତେଷୁ ଦ୍ରଵ୍ଯାଣ୍ଯାଲୋକ୍ଯ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଉଶୀରଂ ଚନ୍ଦନଂ ଚୈଵ ପାଦ୍ଯେ ତୁ ପରିକଲ୍ପଯେତ୍

ଓଁ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀକୁ ଯାଞ୍ଚ କରି ପାତ୍ରରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ପାଦ୍ୟ ପାତ୍ର ପାଇଁ ଉଶୀର ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଜାତିକଙ୍କୋଲକର୍ପୂରବହୁମୂଲତମାଲକମ୍ ଚୂର୍ଣଯିତ୍ଵା ଯଥାନ୍ଯାଯଂ କ୍ଷିପେଦାଚମନୀଯକେ

ଜାତି, କଙ୍କୋଳ, କର୍ପୂର, ବହୁମୂଳ ଓ ତମାଳକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ପିସି, ଆଚମନ ପାତ୍ରରେ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଏଵଂ ସର୍ଵେଷୁ ପାତ୍ରେଷୁ ଦାପଯେଚ୍ଚନ୍ଦନଂ ତଥା କର୍ପୂରଂ ଚ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ପୁଷ୍ପାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ

ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ପାତ୍ରରେ ଚନ୍ଦନ, ଯଥାଯଥିକ ମାତ୍ରାରେ କର୍ପୂର ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫୁଲ ଦେବା ଉଚିତ୍।

କୁଶାଗ୍ରମକ୍ଷତାଂଶ୍ଚୈଵ ଯଵଵ୍ରୀହିତିଲାନି ଚ ଆଜ୍ଯସିଦ୍ଧାର୍ଥପୁଷ୍ପାଣି ଭସିତଂ ଚାର୍ଘ୍ଯପାତ୍ରକେ

କୁଶ ଘାସର ଟୋପା, ଅଭଙ୍ଗ ଚାଉଳ, ଯବ, ତିଳ, ଘିଅ, ସୋରିସ ଓ ଫୁଲ, ଭସ୍ମ ଅର୍ଘ୍ୟ ପାତ୍ରରେ ଦେବା ଉଚିତ୍।

କୁଶପୁଷ୍ପଯଵଵ୍ରୀହିବହୁମୂଲତମାଲକମ୍ ଦାପଯେତ୍ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀପାତ୍ରେ ଭସିତଂ ପ୍ରଣଵେନ ଚ

କୁଶ ଫୁଲ, ଯବ, ଚାଉଳ, ବହୁମୂଳ ଓ ତମାଳକୁ ପିସି, ଭସ୍ମ ସହ ଓଁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଛିଟିବା ପାତ୍ରରେ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ନ୍ଯସେତ୍ପଞ୍ଚାକ୍ଷରଂ ଚୈଵ ଗାଯତ୍ରୀଂ ରୁଦ୍ରଦେଵତାମ୍ କେଵଲଂ ପ୍ରଣଵଂ ଵାପି ଵେଦସାରମନୁତ୍ତମମ୍

ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର, ଗାୟତ୍ରୀ, ରୁଦ୍ର ଦେବତା କିମ୍ବା କେବଳ ଓଁ ଯାହା ବେଦର ସାର, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉଚିତ୍।

ଅଥ ସଂପ୍ରୋକ୍ଷଯେତ୍ପଶ୍ଚାଦ୍ ଦ୍ରଵ୍ଯାଣି ପ୍ରଣଵେନ ତୁ ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀପାତ୍ରସଂସ୍ଥେନ ଈଶାନାଦ୍ଯୈଶ୍ ଚ ପଞ୍ଚଭିଃ

ତାପରେ, ପ୍ରଣବ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହ ଛିଟିବା ପାତ୍ର ଓ ଇଶାନ ଆଦି ପଞ୍ଚ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀକୁ ଛିଟିବା ଉଚିତ୍।

ପାର୍ଶ୍ଵତୋ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ନନ୍ଦିନଂ ମାଂସମର୍ଚଯେତ୍ ଦୀପ୍ତାନଲାଯୁତପ୍ରଖ୍ଯଂ ତ୍ରିନେତ୍ରଂ ତ୍ରିଦଶେଶ୍ଵରମ୍

ଦେବଦେବଙ୍କର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ନନ୍ଦିନକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍, ଯିଏ ଦହୁଁଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତ, ତିନିଟି ଆଖି ଓ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ବାଲେନ୍ଦୁମୁକୁଟଂ ଚୈଵ ହରିଵକ୍ତ୍ରଂ ଚତୁର୍ଭୁଜମ୍ ପୁଷ୍ପମାଲାଧରଂ ସୌମ୍ଯଂ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତମ୍

ସେ ବାଳଚନ୍ଦ୍ର ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥାନ୍ତି, ହରିଙ୍କ ମୁହଁ, ଚାରିଟି ହାତ, ଫୁଲ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶାନ୍ତ ଓ ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ।

ଉତ୍ତରେ ଚାତ୍ମନଃ ପୁଣ୍ଯାଂ ଭାର୍ଯାଂ ଚ ମରୁତାଂ ଶୁଭାମ୍ ସୁଯଶାଂ ସୁଵ୍ରତାଂ ଚାମ୍ବାଂ ପାଦମଣ୍ଡନତତ୍ପରାମ୍

ନିଜ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ନିଜର ପୁଣ୍ୟବତୀ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ମରୁତମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଭ, ଉତ୍ତମ କୀର୍ତ୍ତି ଓ ନିୟମ ପାଳନ କରୁଥିବା ମାଆଁ, ପାଦ ଶୃଙ୍ଗାରରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।

ଏଵଂ ପୂଜ୍ଯ ପ୍ରଵିଶ୍ଯାନ୍ତର୍ ଭଵନଂ ପରମେଷ୍ଠିନଃ ଦତ୍ତ୍ଵା ପୁଷ୍ପାଞ୍ଜଲିଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ପଞ୍ଚମୂର୍ଧସୁ ପଞ୍ଚଭିଃ

ଏପରି ପୂଜା କରି, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଗୃହ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ପଞ୍ଚ ମୁଣ୍ଡରେ ଭକ୍ତି ସହ ଫୁଲ ଅଞ୍ଜଳି ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପୈସ୍ ତଥା ଧୂପୈର୍ ଵିଵିଧୈଃ ପୂଜ୍ଯ ଶଙ୍କରମ୍ ସ୍କନ୍ଦଂ ଵିନାଯକଂ ଦେଵୀଂ ଲିଙ୍ଗଶୁଦ୍ଧିଂ ଚ କାରଯେତ୍

ଚନ୍ଦନ, ଫୁଲ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଧୂପରେ ଶଙ୍କର, ସ୍କନ୍ଦ, ବିନାୟକ, ଦେବୀ ଓ ଲିଙ୍ଗର ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ୍।

ଜପ୍ତ୍ଵା ସର୍ଵାଣି ମନ୍ତ୍ରାଣି ପ୍ରଣଵାଦିନମୋ ଽନ୍ତକମ୍ କଲ୍ପଯେଦାସନଂ ପଶ୍ଚାତ୍ ପଦ୍ମାଖ୍ଯଂ ପ୍ରଣଵେନ ତତ୍

ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର, ଓଁ ରୁ ନମଃ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜପ କରି, ପରେ ଓଁ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହ ପଦ୍ମ ନାମକ ଆସନ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍।

ତସ୍ଯ ପୂର୍ଵଦଲଂ ସାକ୍ଷାଦ୍ ଅଣିମାମଯମ୍ ଅକ୍ଷରମ୍ ଲଘିମା ଦକ୍ଷିଣଂ ଚୈଵ ମହିମା ପଶ୍ଚିମଂ ତଥା

ଏହାର ପୂର୍ବ ଦଳ ସିଧାସଳଖ ଅଣିମା ଶକ୍ତିର ଅକ୍ଷର, ଦକ୍ଷିଣ ଦଳ ଲଘିମା, ପଶ୍ଚିମ ଦଳ ମହିମା।

ପ୍ରାପ୍ତିସ୍ତଥୋତ୍ତରଂ ପତ୍ରଂ ପ୍ରାକାମ୍ଯଂ ପାଵକସ୍ଯ ତୁ ଈଶିତ୍ଵଂ ନୈରୃତଂ ପତ୍ରଂ ଵଶିତ୍ଵଂ ଵାଯୁଗୋଚରେ

ପୂର୍ବଦିଗର ପତ୍ର ହେଉଛି ପ୍ରାପ୍ତି, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ପତ୍ର ହେଉଛି ଅଦମ୍ୟ ଇଚ୍ଛା ଯାହା ଅଗ୍ନି ସହିତ ସଂପୃକ୍ତ; ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର ପତ୍ର ହେଉଛି ଶାସନ କ୍ଷମତା ଯାହା ନୈୃତି ସହିତ ଜଡିତ, ଉତ୍ତର ଦିଗର ପତ୍ର ହେଉଛି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଯାହା ବାୟୁ ର ଅଞ୍ଚଳରେ ଅଛି।

ସର୍ଵଜ୍ଞତ୍ଵଂ ତଥୈଶାନ୍ଯଂ କର୍ଣିକା ସୋମ ଉଚ୍ଯତେ ସୋମସ୍ଯାଧସ୍ ତଥା ସୂର୍ଯସ୍ ତସ୍ଯାଧଃ ପାଵକଃ ସ୍ଵଯମ୍

ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ର ଶକ୍ତି ଉତ୍ତର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅଛି, ମୁଖ୍ୟ ଭାଗକୁ ସୋମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସୋମ ତଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଛି, ଏବଂ ସେଠାରୁ ତଳେ ଅଗ୍ନି ନିଜେ ଅଛନ୍ତି।

ଧର୍ମାଦଯୋ ଵିଦିକ୍ଷ୍ଵେତେ ତ୍ଵ୍ ଅନନ୍ତଂ କଲ୍ପଯେତ୍କ୍ରମାତ୍ ଅଵ୍ଯକ୍ତାଦିଚତୁର୍ଦିକ୍ଷୁ ସୋମସ୍ଯାନ୍ତେ ଗୁଣତ୍ରଯମ୍

ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁଣଗୁଡିକ ମଧ୍ୟ ଦିଗରେ ଅଛି; ଅବ୍ୟକ୍ତ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଚାରି ମୁଖ୍ୟ ଓ ଚାରି ମଧ୍ୟ ଦିଗରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଅନନ୍ତତାକୁ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ; ସୋମର ସେଷରେ ତିନିଟି ଗୁଣ ଅଛି।

ଆତ୍ମତ୍ରଯଂ ତତଶ୍ଚୋର୍ଧ୍ଵଂ ତସ୍ଯାନ୍ତେ ଶିଵପୀଠିକା ସଦ୍ଯୋଜାତଂ ପ୍ରପଦ୍ଯାମୀତ୍ଯ୍ ଆଵାହ୍ଯ ପରମେଶ୍ଵରମ୍

ତାପରେ ଉପରକୁ ଆତ୍ମାର ତିନିଟି ରୂପ ଅଛି, ସେମାନଙ୍କର ସେଷରେ ଶିବଙ୍କର ଆସନ ଅଛି। 'ମୁଁ ସଦ୍ୟୋଜାତଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଉଛି' ବୋଲି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଵାମଦେଵେନ ମନ୍ତ୍ରେଣ ସ୍ଥାପଯେଦାସନୋପରି ସାନ୍ନିଧ୍ଯଂ ରୁଦ୍ରଗାଯତ୍ର୍ଯା ଅଘୋରେଣ ନିରୁଧ୍ଯ ଚ

ବାମଦେବ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହି ଆସନ ଉପରେ ତାଙ୍କୁ ବସାଇବା ଉଚିତ, ରୁଦ୍ର ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଓ ଅଘୋର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଈଶାନଃ ସର୍ଵଵିଦ୍ଯାନାମ୍ ଇତି ମନ୍ତ୍ରେଣ ପୂଜଯେତ୍ ପାଦ୍ଯମାଚମନୀଯଂ ଚ ଵିଭୋଶ୍ଚାର୍ଘ୍ଯଂ ପ୍ରଦାପଯେତ୍

'ଈଶାନଃ ସର୍ବବିଦ୍ୟାନାମ୍' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ପାଦଧୋଆ ପାଇଁ ଜଳ, ଆଚମନ ପାଇଁ ଜଳ ଓ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।

ସ୍ନାପଯେଦ୍ଵିଧିନା ରୁଦ୍ରଂ ଗନ୍ଧଚନ୍ଦନଵାରିଣା ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯଵିଧାନେନ ଗୃହ୍ଯ ପାତ୍ରେ ଽଭିମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଚ

ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗନ୍ଧ ମିଶିତ ପାଣି ଦ୍ୱାରା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ, ଗୋମୟ ଓ ଗୋଦୁଧ ଆଦି ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ନେଇ ପାତ୍ରରେ ସଂସ୍କାର କରି।

ପ୍ରଣଵେନୈଵ ଗଵ୍ଯୈସ୍ତୁ ସ୍ନାପଯେଚ୍ଚ ଯଥାଵିଧି ଆଜ୍ଯେନ ମଧୁନା ଚୈଵ ତଥା ଚେକ୍ଷୁରସେନ ଚ

ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରାଯିବ, ଏହିପରି ଘିଅ, ମଧୁ ଓ ଖଣ୍ଡସାର ରସ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କରାଯିବ।

ପୁଣ୍ଯୈର୍ଦ୍ରଵ୍ଯୈର୍ମହାଦେଵଂ ପ୍ରଣଵେନାଭିଷେଚଯେତ୍ ଜଲଭାଣ୍ଡୈଃ ପଵିତ୍ରୈସ୍ତୁ ମନ୍ତ୍ରୈସ୍ତୋଯଂ କ୍ଷିପେତ୍ତତଃ

ଶୁଭ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଣବ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ମହାଦେବଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ; ପରେ ପବିତ୍ର ପାତ୍ର ଓ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜଳ ଢାଳିବା ଉଚିତ।

ଶୁଦ୍ଧିଂ କୃତ୍ଵା ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ସିତଵସ୍ତ୍ରେଣ ସାଧକଃ କୁଶାପାମାର୍ଗକର୍ପୂରଜାତିପୁଷ୍ପକଚମ୍ପକୈଃ

ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଶୁଦ୍ଧି କରି, ସାଧକ ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି କୁଶ ଗଛ, ଅପାମାର୍ଗ, କର୍ପୂର, ଯାତୀ ଫୁଲ ଓ ଚମ୍ପକ ଫୁଲ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।