ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଉରୋଦେଶମଘୋରେଣ ଗୁହ୍ଯଂ ଵାମେନ ସୁଵ୍ରତାଃ ସଦ୍ଯେନ ପାଦୌ ସର୍ଵାଙ୍ଗଂ ପ୍ରଣଵେନାଭିଷେଚଯେତ୍

ଅଘୋର ମନ୍ତ୍ରରେ ଛାତିକୁ, ବାମଦେବ ମନ୍ତ୍ରରେ ଗୁପ୍ତ ଅଙ୍ଗକୁ, ସଦ୍ୟୋଜାତ ମନ୍ତ୍ରରେ ପାଦକୁ ଓ ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ରରେ ସମଗ୍ର ଶରୀରକୁ ଭସ୍ମ ଲଗାଇବା ଉଚିତ, ହେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ।

ତତଃ ପ୍ରକ୍ଷାଲଯେତ୍ପାଦଂ ହସ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂ ଵରଃ ଵ୍ଯପୋହ୍ଯ ଭସ୍ମ ଚାଦାଯ ଦେଵଦେଵମନୁସ୍ମରନ୍

ତାପରେ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତ ଓ ପାଦ ଧୋଇ, ଭସ୍ମରୁ ଅପବିତ୍ରତା ଦୂର କରି, ଭସ୍ମ ନେଇ, ଦେବଦେବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ମନ୍ତ୍ରସ୍ନାନଂ ତତଃ କୁର୍ଯାଦ୍ ଆପୋହିଷ୍ଠାଦିଭିଃ କ୍ରମାତ୍ ପୁଣ୍ଯୈଶ୍ଚୈଵ ତଥା ମନ୍ତ୍ରୈର୍ ଋଗ୍ଯଜୁଃସାମସଂଭଵୈଃ

ତାପରେ, 'ଆପୋହିଷ୍ଠ' ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ, ଏବଂ ଋଗ୍, ଯଜୁର୍ ଓ ସାମବେଦର ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ମନ୍ତ୍ରସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଦ୍ଵିଜାନାଂ ତୁ ହିତାଯୈଵଂ କଥିତଂ ସ୍ନାନମଦ୍ଯ ତେ ସଂକ୍ଷିପ୍ଯ ଯଃ ସକୃତ୍କୁର୍ଯାତ୍ ସ ଯାତି ପରମଂ ପଦମ୍

ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଏହିପରି ସ୍ନାନର ବିଧିକୁ ଆଜି ତୁମକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଲି। ଯିଏ ଏହାକୁ ଏକଥର ମଧ୍ୟ କରିଥାଏ, ସେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁ ସଂକ୍ଷେପାଲ୍ ଲିଙ୍ଗାର୍ଚନାଵିଧିକ୍ରମମ୍ ଵକ୍ତୁଂ ଵର୍ଷଶତେନାପି ନ ଶକ୍ଯଂ ଵିସ୍ତରେଣ ଯତ୍

ଏବେ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ଲିଙ୍ଗାର୍ଚ୍ଚନାର ବିଧି କହିବି, କାରଣ ଏହାକୁ ଶତବର୍ଷ ଧରି କହିଲେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିହେବ ନାହିଁ।

ଏଵଂ ସ୍ନାତ୍ଵା ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ପୂଜାସ୍ଥାନଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଚ ପ୍ରାଣାଯାମତ୍ରଯଂ କୃତ୍ଵା ଧ୍ଯାଯେଦ୍ଦେଵଂ ତ୍ରିଯଂବକମ୍

ଏହିପରି ଯଥାନିୟମେ ସ୍ନାନ କରି, ପୂଜାସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ତିନି ପ୍ରକାର ପ୍ରାଣାୟାମ କରି, ତିନି ଆଖି ଥିବା ଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ପଞ୍ଚଵକ୍ତ୍ରଂ ଦଶଭୁଜଂ ଶୁଦ୍ଧସ୍ଫଟିକସନ୍ନିଭମ୍ ସର୍ଵାଭରଣସଂଯୁକ୍ତଂ ଚିତ୍ରାଂବରଵିଭୂଷିତମ୍

ସେ ପଞ୍ଚମୁଖୀ, ଦଶବାହୁ, ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଫଟିକ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ଚିତ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଓଡ଼ଣା ପିନ୍ଧିଥିବା।

ତସ୍ଯ ରୂପଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଦାହନପ୍ଲାଵନାଦିଭିଃ ଶୈଵୀଂ ତନୁଂ ସମାସ୍ଥାଯ ପୂଜଯେତ୍ପରମେଶ୍ଵରମ୍

ସେହି ରୂପକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଦାହନ ଓ ପ୍ଲାବନ ଆଦି ଶୈବ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଶରୀରକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଦେହଶୁଦ୍ଧିଂ ଚ କୃତ୍ଵୈଵ ମୂଲମନ୍ତ୍ରଂ ନ୍ଯସେତ୍ କ୍ରମାତ୍ ସର୍ଵତ୍ର ପ୍ରଣଵେନୈଵ ବ୍ରହ୍ମାଣି ଚ ଯଥାକ୍ରମମ୍

ଦେହ ଶୁଦ୍ଧି କରି, ପ୍ରଥମେ ମୂଳମନ୍ତ୍ରକୁ ନିୟମିତ ଭାବରେ ସ୍ଥାପନ କରି, ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଠାରେ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଯଥାଯଥା ସ୍ଥାନରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।

ସୂତ୍ରେ ନମଃ ଶିଵାଯେତି ଛନ୍ଦାଂସି ପରମେ ଶୁଭେ ମନ୍ତ୍ରାଣି ସୂକ୍ଷ୍ମରୂପେଣ ସଂସ୍ଥିତାନି ଯତସ୍ତତଃ

ପବିତ୍ର ସୂତ୍ରରେ 'ନମଃ ଶିବାୟ' ମନ୍ତ୍ର ବିଦ୍ୟମାନ। ଛନ୍ଦ ଓ ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପରେ ସେଠାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ କରାଯାଇଛି।

ନ୍ଯଗ୍ରୋଧବୀଜେ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧସ୍ ତଥା ସୂତ୍ରେ ତୁ ଶୋଭନେ ମହତ୍ଯପି ମହଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ସଂସ୍ଥିତଂ ସୂକ୍ଷ୍ମଵତ୍ସ୍ଵଯମ୍

ଯେପରି ବଟବୃକ୍ଷ ତାହାର ବିଉରେ ଥାଏ, ସେପରି, ହେ ଶୁଭେ, ବଡ଼ ସୂତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ମହାବ୍ରହ୍ମା ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାବରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।

ସେଚଯେଦର୍ଚନସ୍ଥାନଂ ଗନ୍ଧଚନ୍ଦନଵାରିଣା ଦ୍ରଵ୍ଯାଣି ଶୋଧଯେତ୍ପଶ୍ଚାତ୍ କ୍ଷାଲନପ୍ରୋକ୍ଷଣାଦିଭିଃ

ପୂଜା ସ୍ଥଳକୁ ଚନ୍ଦନ ଓ ସୁଗନ୍ଧି ମିଶା ଜଳରେ ଛିଟି ଦେଇ, ପରେ ସମସ୍ତ ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀକୁ ଧୋଇବା, ଛିଟିବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାୟରେ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍।

କ୍ଷାଲନଂ ପ୍ରୋକ୍ଷଣଂ ଚୈଵ ପ୍ରଣଵେନ ଵିଧୀଯତେ ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀ ଚାର୍ଘ୍ଯପାତ୍ରଂ ଚ ପାଦ୍ଯପାତ୍ରମ୍ ଅନୁକ୍ରମାତ୍

ଧୋଇବା ଓ ଛିଟିବା କାମ ଓଁ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହ କରିବା ଦରକାର। ଛିଟିବା ପାଇଁ ପାତ୍ର, ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଓ ପାଦ୍ୟ ପାତ୍ରକୁ ଠିକ୍ ଅନୁକ୍ରମରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍।

ତଥା ହ୍ଯାଚମନୀଯାର୍ଥଂ କଲ୍ପିତଂ ପାତ୍ରମେଵ ଚ ସ୍ଥାପଯେଦ୍ ଵିଧିନା ଧୀମାନ୍ ଅଵଗୁଣ୍ଠ୍ଯ ଯଥାଵିଧି

ଏହିପରି, ଆଚମନ ପାଇଁ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ପାତ୍ରକୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଭଲଭାବେ ଢାକି ରଖିବା ଉଚିତ୍।

ଦର୍ଭୈର୍ ଆଚ୍ଛାଦଯେଚ୍ଚୈଵ ପ୍ରୋକ୍ଷଯେଚ୍ଛୁଦ୍ଧଵାରିଣା ତେଷୁ ତେଷ୍ଵଥ ସର୍ଵେଷୁ କ୍ଷିପେତ୍ତୋଯଂ ସୁଶୀତଲମ୍

ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦର୍ଭା ଘାସରେ ଢାକି, ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ଛିଟିବା ଦରକାର। ପରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାତ୍ରରେ ଠଣ୍ଡା ଜଳ ଭରିବା ଉଚିତ୍।

ପ୍ରଣଵେନ କ୍ଷିପେତ୍ତେଷୁ ଦ୍ରଵ୍ଯାଣ୍ଯାଲୋକ୍ଯ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଉଶୀରଂ ଚନ୍ଦନଂ ଚୈଵ ପାଦ୍ଯେ ତୁ ପରିକଲ୍ପଯେତ୍

ଓଁ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀକୁ ଯାଞ୍ଚ କରି ପାତ୍ରରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ପାଦ୍ୟ ପାତ୍ର ପାଇଁ ଉଶୀର ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଜାତିକଙ୍କୋଲକର୍ପୂରବହୁମୂଲତମାଲକମ୍ ଚୂର୍ଣଯିତ୍ଵା ଯଥାନ୍ଯାଯଂ କ୍ଷିପେଦାଚମନୀଯକେ

ଜାତି, କଙ୍କୋଳ, କର୍ପୂର, ବହୁମୂଳ ଓ ତମାଳକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ପିସି, ଆଚମନ ପାତ୍ରରେ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଏଵଂ ସର୍ଵେଷୁ ପାତ୍ରେଷୁ ଦାପଯେଚ୍ଚନ୍ଦନଂ ତଥା କର୍ପୂରଂ ଚ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ପୁଷ୍ପାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ

ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ପାତ୍ରରେ ଚନ୍ଦନ, ଯଥାଯଥିକ ମାତ୍ରାରେ କର୍ପୂର ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫୁଲ ଦେବା ଉଚିତ୍।

କୁଶାଗ୍ରମକ୍ଷତାଂଶ୍ଚୈଵ ଯଵଵ୍ରୀହିତିଲାନି ଚ ଆଜ୍ଯସିଦ୍ଧାର୍ଥପୁଷ୍ପାଣି ଭସିତଂ ଚାର୍ଘ୍ଯପାତ୍ରକେ

କୁଶ ଘାସର ଟୋପା, ଅଭଙ୍ଗ ଚାଉଳ, ଯବ, ତିଳ, ଘିଅ, ସୋରିସ ଓ ଫୁଲ, ଭସ୍ମ ଅର୍ଘ୍ୟ ପାତ୍ରରେ ଦେବା ଉଚିତ୍।

କୁଶପୁଷ୍ପଯଵଵ୍ରୀହିବହୁମୂଲତମାଲକମ୍ ଦାପଯେତ୍ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀପାତ୍ରେ ଭସିତଂ ପ୍ରଣଵେନ ଚ

କୁଶ ଫୁଲ, ଯବ, ଚାଉଳ, ବହୁମୂଳ ଓ ତମାଳକୁ ପିସି, ଭସ୍ମ ସହ ଓଁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଛିଟିବା ପାତ୍ରରେ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ନ୍ଯସେତ୍ପଞ୍ଚାକ୍ଷରଂ ଚୈଵ ଗାଯତ୍ରୀଂ ରୁଦ୍ରଦେଵତାମ୍ କେଵଲଂ ପ୍ରଣଵଂ ଵାପି ଵେଦସାରମନୁତ୍ତମମ୍

ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର, ଗାୟତ୍ରୀ, ରୁଦ୍ର ଦେବତା କିମ୍ବା କେବଳ ଓଁ ଯାହା ବେଦର ସାର, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉଚିତ୍।

ଅଥ ସଂପ୍ରୋକ୍ଷଯେତ୍ପଶ୍ଚାଦ୍ ଦ୍ରଵ୍ଯାଣି ପ୍ରଣଵେନ ତୁ ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀପାତ୍ରସଂସ୍ଥେନ ଈଶାନାଦ୍ଯୈଶ୍ ଚ ପଞ୍ଚଭିଃ

ତାପରେ, ପ୍ରଣବ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହ ଛିଟିବା ପାତ୍ର ଓ ଇଶାନ ଆଦି ପଞ୍ଚ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀକୁ ଛିଟିବା ଉଚିତ୍।

ପାର୍ଶ୍ଵତୋ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ନନ୍ଦିନଂ ମାଂସମର୍ଚଯେତ୍ ଦୀପ୍ତାନଲାଯୁତପ୍ରଖ୍ଯଂ ତ୍ରିନେତ୍ରଂ ତ୍ରିଦଶେଶ୍ଵରମ୍

ଦେବଦେବଙ୍କର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ନନ୍ଦିନକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍, ଯିଏ ଦହୁଁଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତ, ତିନିଟି ଆଖି ଓ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ବାଲେନ୍ଦୁମୁକୁଟଂ ଚୈଵ ହରିଵକ୍ତ୍ରଂ ଚତୁର୍ଭୁଜମ୍ ପୁଷ୍ପମାଲାଧରଂ ସୌମ୍ଯଂ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତମ୍

ସେ ବାଳଚନ୍ଦ୍ର ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥାନ୍ତି, ହରିଙ୍କ ମୁହଁ, ଚାରିଟି ହାତ, ଫୁଲ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶାନ୍ତ ଓ ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ।

ଉତ୍ତରେ ଚାତ୍ମନଃ ପୁଣ୍ଯାଂ ଭାର୍ଯାଂ ଚ ମରୁତାଂ ଶୁଭାମ୍ ସୁଯଶାଂ ସୁଵ୍ରତାଂ ଚାମ୍ବାଂ ପାଦମଣ୍ଡନତତ୍ପରାମ୍

ନିଜ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ନିଜର ପୁଣ୍ୟବତୀ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ମରୁତମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଭ, ଉତ୍ତମ କୀର୍ତ୍ତି ଓ ନିୟମ ପାଳନ କରୁଥିବା ମାଆଁ, ପାଦ ଶୃଙ୍ଗାରରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।

ଏଵଂ ପୂଜ୍ଯ ପ୍ରଵିଶ୍ଯାନ୍ତର୍ ଭଵନଂ ପରମେଷ୍ଠିନଃ ଦତ୍ତ୍ଵା ପୁଷ୍ପାଞ୍ଜଲିଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ପଞ୍ଚମୂର୍ଧସୁ ପଞ୍ଚଭିଃ

ଏପରି ପୂଜା କରି, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଗୃହ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ପଞ୍ଚ ମୁଣ୍ଡରେ ଭକ୍ତି ସହ ଫୁଲ ଅଞ୍ଜଳି ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପୈସ୍ ତଥା ଧୂପୈର୍ ଵିଵିଧୈଃ ପୂଜ୍ଯ ଶଙ୍କରମ୍ ସ୍କନ୍ଦଂ ଵିନାଯକଂ ଦେଵୀଂ ଲିଙ୍ଗଶୁଦ୍ଧିଂ ଚ କାରଯେତ୍

ଚନ୍ଦନ, ଫୁଲ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଧୂପରେ ଶଙ୍କର, ସ୍କନ୍ଦ, ବିନାୟକ, ଦେବୀ ଓ ଲିଙ୍ଗର ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ୍।

ଜପ୍ତ୍ଵା ସର୍ଵାଣି ମନ୍ତ୍ରାଣି ପ୍ରଣଵାଦିନମୋ ଽନ୍ତକମ୍ କଲ୍ପଯେଦାସନଂ ପଶ୍ଚାତ୍ ପଦ୍ମାଖ୍ଯଂ ପ୍ରଣଵେନ ତତ୍

ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର, ଓଁ ରୁ ନମଃ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜପ କରି, ପରେ ଓଁ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହ ପଦ୍ମ ନାମକ ଆସନ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍।

ତସ୍ଯ ପୂର୍ଵଦଲଂ ସାକ୍ଷାଦ୍ ଅଣିମାମଯମ୍ ଅକ୍ଷରମ୍ ଲଘିମା ଦକ୍ଷିଣଂ ଚୈଵ ମହିମା ପଶ୍ଚିମଂ ତଥା

ଏହାର ପୂର୍ବ ଦଳ ସିଧାସଳଖ ଅଣିମା ଶକ୍ତିର ଅକ୍ଷର, ଦକ୍ଷିଣ ଦଳ ଲଘିମା, ପଶ୍ଚିମ ଦଳ ମହିମା।