ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ପୁଣ୍ଯାନାମିତିହାସାନାଂ ଶୈଵାଦୀନାଂ ତଥୈଵ ଚ ଶ୍ରୋତ୍ରେ ସ୍ପୃଶେଦ୍ଧି ତୁଷ୍ଟ୍ଯର୍ଥଂ ହୃଦ୍ଦେଶଂ ତୁ ତତଃ ସ୍ପୃଶେତ୍

ପୁଣ୍ୟ ଇତିହାସ, ଯେପରିକି ଶୈବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶ୍ରବଣ ପାଇଁ ଛୁଇଁବା ଏବଂ ତାପରେ ହୃଦୟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଛୁଇଁବା ଉଚିତ୍।

କଲ୍ପାଦୀନାଂ ତୁ ସର୍ଵେଷାଂ କଲ୍ପଵିତ୍କଲ୍ପଵିତ୍ତମାଃ ଏଵମାଚମ୍ଯ ଚାସ୍ତୀର୍ଯ ଦର୍ଭପିଞ୍ଜୂଲମ୍ ଆତ୍ମନଃ

ଯିଏ ସମସ୍ତ କଳ୍ପ ଜାଣନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ କଳ୍ପ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଛୁଇଁବା ଏବଂ ଏଭଳି ଆଚମନ କରି ଦର୍ଭା ଘାସର ଚଟାଇ ପିଛାଇବା ଉଚିତ୍।

କୃତ୍ଵା ପାଣିତଲେ ଧୀମାନ୍ ଆତ୍ମନୋ ଦକ୍ଷିଣୋତ୍ତରମ୍ ହେମାଙ୍ଗୁଲୀଯସଂଯୁକ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧଯୁତୋ ଽପି ଵା

ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି ଡାହାଣ ହାତକୁ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ରଖି, ସୁନା ଆଙ୍ଗୁଠି ପିନ୍ଧି, ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା କିମ୍ବା ନଥିବା, ଏହିପରି କରିବା ଉଚିତ୍।

ଵିଧିଵଦ୍ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞଂ ଚ କୁର୍ଯାତ୍ସୂତ୍ରୀ ସମାହିତଃ ଅକୃତ୍ଵା ଚ ମୁନିଃ ପଞ୍ଚ ମହାଯଜ୍ଞାନ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ

ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜ ଜଣେ ପବିତ୍ର ଉପବୀତ ପିନ୍ଧି, ମନୋଯୋଗରେ ନିୟମିତ ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଉଚ୍ଚ କୁଳର ହେବେ। ଯଦି କେହି ମୁନି ପଞ୍ଚ ମହାୟଜ୍ଞ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେ ଦ୍ୱିଜ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୁହେଁ।

ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ସୂକରାଣାଂ ତୁ ଯୋନୌ ଵୈ ଜାଯତେ ନରଃ ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ କର୍ତଵ୍ଯାଃ ଶୁଭମିଚ୍ଛତା

ଯଦି କେହି ଏହି କର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଶୂକରୀ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ତେଣୁ ଯିଏ ଭଲ ଫଳ ଚାହାଁନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟାରେ ଏହି କର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ କରିବା ଉଚିତ।

ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞାଦଥ ସ୍ନାନଂ କୃତ୍ଵାଦୌ ସର୍ଵଥାତ୍ମନଃ ତୀର୍ଥଂ ସଂଗୃହ୍ଯ ଵିଧିଵତ୍ ପ୍ରଵିଶେଚ୍ଛିବିରଂ ଵଶୀ

ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ ପରେ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନୋଯୋଗରେ ସ୍ନାନ କରି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପବିତ୍ର ଜଳ ନେଇ, ନିଜ ଘରକୁ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ।

ବହିରେଵ ଗୃହାତ୍ପାଦୌ ହସ୍ତୌ ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ଵାରିଣା ଭସ୍ମସ୍ନାନଂ ତତଃ କୁର୍ଯାଦ୍ ଵିଧିଵଦ୍ ଦେହଶୁଦ୍ଧଯେ

ଘର ବାହାରେ, ପାଦ ଓ ହାତକୁ ଜଳରେ ଭଲଭାବେ ଧୋଇ, ତାପରେ ଶରୀର ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଭସ୍ମସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଶୋଧ୍ଯ ଭସ୍ମ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ପ୍ରଣଵେନାଗ୍ନିହୋତ୍ରଜମ୍ ଜ୍ଯୋତିଃ ସୂର୍ଯ ଇତି ପ୍ରାତର୍ ଜୁହୁଯାଦୁଦିତେ ଯତଃ

ଯଥାବିଧି ଭସ୍ମକୁ ପବିତ୍ର କରି, ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରରୁ ଆଣାଯାଇଥିବା ଭସ୍ମ ନେଇ, ପ୍ରଭାତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ସମୟରେ 'ଜ୍ୟୋତିଃ ସୂର୍ଯ୍ୟ' ମନ୍ତ୍ରରେ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।

ଜ୍ଯୋତିରଗ୍ନିସ୍ ତଥା ସାଯଂ ସମ୍ଯକ୍ ଚାନୁଦିତେ ମୃଷା ତସ୍ମାଦୁଦିତହୋମସ୍ଥଂ ଭସିତଂ ପାଵନଂ ଶୁଭମ୍

ସାନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ପୂର୍ବରୁ 'ଜ୍ୟୋତିରଗ୍ନି' ମନ୍ତ୍ରରେ ଠିକ୍ ସମୟରେ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି, ସକାଳର ହୋମରୁ ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିବା ଭସ୍ମ ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ ହୁଏ।

ନାସ୍ତି ସତ୍ଯସମଂ ଯସ୍ମାଦ୍ ଅସତ୍ଯଂ ପାତକଂ ଚ ଯତ୍ ଈଶାନେନ ଶିରୋଦେଶଂ ମୁଖଂ ତତ୍ପୁରୁଷେଣ ଚ

ସତ୍ୟ ସମାନ କିଛି ନାହିଁ, କାରଣ ଅସତ୍ୟ ହେଉଛି ପାପ। ଏଇଶାନ ମନ୍ତ୍ରରେ ମୁଣ୍ଡକୁ ଓ 'ତତ୍ପୁରୁଷ' ମନ୍ତ୍ରରେ ମୁହଁକୁ ଭସ୍ମ ଲଗାଇବା ଉଚିତ।

ଉରୋଦେଶମଘୋରେଣ ଗୁହ୍ଯଂ ଵାମେନ ସୁଵ୍ରତାଃ ସଦ୍ଯେନ ପାଦୌ ସର୍ଵାଙ୍ଗଂ ପ୍ରଣଵେନାଭିଷେଚଯେତ୍

ଅଘୋର ମନ୍ତ୍ରରେ ଛାତିକୁ, ବାମଦେବ ମନ୍ତ୍ରରେ ଗୁପ୍ତ ଅଙ୍ଗକୁ, ସଦ୍ୟୋଜାତ ମନ୍ତ୍ରରେ ପାଦକୁ ଓ ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ରରେ ସମଗ୍ର ଶରୀରକୁ ଭସ୍ମ ଲଗାଇବା ଉଚିତ, ହେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ।

ତତଃ ପ୍ରକ୍ଷାଲଯେତ୍ପାଦଂ ହସ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂ ଵରଃ ଵ୍ଯପୋହ୍ଯ ଭସ୍ମ ଚାଦାଯ ଦେଵଦେଵମନୁସ୍ମରନ୍

ତାପରେ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତ ଓ ପାଦ ଧୋଇ, ଭସ୍ମରୁ ଅପବିତ୍ରତା ଦୂର କରି, ଭସ୍ମ ନେଇ, ଦେବଦେବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ମନ୍ତ୍ରସ୍ନାନଂ ତତଃ କୁର୍ଯାଦ୍ ଆପୋହିଷ୍ଠାଦିଭିଃ କ୍ରମାତ୍ ପୁଣ୍ଯୈଶ୍ଚୈଵ ତଥା ମନ୍ତ୍ରୈର୍ ଋଗ୍ଯଜୁଃସାମସଂଭଵୈଃ

ତାପରେ, 'ଆପୋହିଷ୍ଠ' ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ, ଏବଂ ଋଗ୍, ଯଜୁର୍ ଓ ସାମବେଦର ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ମନ୍ତ୍ରସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଦ୍ଵିଜାନାଂ ତୁ ହିତାଯୈଵଂ କଥିତଂ ସ୍ନାନମଦ୍ଯ ତେ ସଂକ୍ଷିପ୍ଯ ଯଃ ସକୃତ୍କୁର୍ଯାତ୍ ସ ଯାତି ପରମଂ ପଦମ୍

ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଏହିପରି ସ୍ନାନର ବିଧିକୁ ଆଜି ତୁମକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଲି। ଯିଏ ଏହାକୁ ଏକଥର ମଧ୍ୟ କରିଥାଏ, ସେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁ ସଂକ୍ଷେପାଲ୍ ଲିଙ୍ଗାର୍ଚନାଵିଧିକ୍ରମମ୍ ଵକ୍ତୁଂ ଵର୍ଷଶତେନାପି ନ ଶକ୍ଯଂ ଵିସ୍ତରେଣ ଯତ୍

ଏବେ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ଲିଙ୍ଗାର୍ଚ୍ଚନାର ବିଧି କହିବି, କାରଣ ଏହାକୁ ଶତବର୍ଷ ଧରି କହିଲେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିହେବ ନାହିଁ।

ଏଵଂ ସ୍ନାତ୍ଵା ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ପୂଜାସ୍ଥାନଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଚ ପ୍ରାଣାଯାମତ୍ରଯଂ କୃତ୍ଵା ଧ୍ଯାଯେଦ୍ଦେଵଂ ତ୍ରିଯଂବକମ୍

ଏହିପରି ଯଥାନିୟମେ ସ୍ନାନ କରି, ପୂଜାସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ତିନି ପ୍ରକାର ପ୍ରାଣାୟାମ କରି, ତିନି ଆଖି ଥିବା ଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ପଞ୍ଚଵକ୍ତ୍ରଂ ଦଶଭୁଜଂ ଶୁଦ୍ଧସ୍ଫଟିକସନ୍ନିଭମ୍ ସର୍ଵାଭରଣସଂଯୁକ୍ତଂ ଚିତ୍ରାଂବରଵିଭୂଷିତମ୍

ସେ ପଞ୍ଚମୁଖୀ, ଦଶବାହୁ, ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଫଟିକ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ଚିତ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଓଡ଼ଣା ପିନ୍ଧିଥିବା।

ତସ୍ଯ ରୂପଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଦାହନପ୍ଲାଵନାଦିଭିଃ ଶୈଵୀଂ ତନୁଂ ସମାସ୍ଥାଯ ପୂଜଯେତ୍ପରମେଶ୍ଵରମ୍

ସେହି ରୂପକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଦାହନ ଓ ପ୍ଲାବନ ଆଦି ଶୈବ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଶରୀରକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଦେହଶୁଦ୍ଧିଂ ଚ କୃତ୍ଵୈଵ ମୂଲମନ୍ତ୍ରଂ ନ୍ଯସେତ୍ କ୍ରମାତ୍ ସର୍ଵତ୍ର ପ୍ରଣଵେନୈଵ ବ୍ରହ୍ମାଣି ଚ ଯଥାକ୍ରମମ୍

ଦେହ ଶୁଦ୍ଧି କରି, ପ୍ରଥମେ ମୂଳମନ୍ତ୍ରକୁ ନିୟମିତ ଭାବରେ ସ୍ଥାପନ କରି, ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଠାରେ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଯଥାଯଥା ସ୍ଥାନରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।

ସୂତ୍ରେ ନମଃ ଶିଵାଯେତି ଛନ୍ଦାଂସି ପରମେ ଶୁଭେ ମନ୍ତ୍ରାଣି ସୂକ୍ଷ୍ମରୂପେଣ ସଂସ୍ଥିତାନି ଯତସ୍ତତଃ

ପବିତ୍ର ସୂତ୍ରରେ 'ନମଃ ଶିବାୟ' ମନ୍ତ୍ର ବିଦ୍ୟମାନ। ଛନ୍ଦ ଓ ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପରେ ସେଠାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ କରାଯାଇଛି।

ନ୍ଯଗ୍ରୋଧବୀଜେ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧସ୍ ତଥା ସୂତ୍ରେ ତୁ ଶୋଭନେ ମହତ୍ଯପି ମହଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ସଂସ୍ଥିତଂ ସୂକ୍ଷ୍ମଵତ୍ସ୍ଵଯମ୍

ଯେପରି ବଟବୃକ୍ଷ ତାହାର ବିଉରେ ଥାଏ, ସେପରି, ହେ ଶୁଭେ, ବଡ଼ ସୂତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ମହାବ୍ରହ୍ମା ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାବରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।

ସେଚଯେଦର୍ଚନସ୍ଥାନଂ ଗନ୍ଧଚନ୍ଦନଵାରିଣା ଦ୍ରଵ୍ଯାଣି ଶୋଧଯେତ୍ପଶ୍ଚାତ୍ କ୍ଷାଲନପ୍ରୋକ୍ଷଣାଦିଭିଃ

ପୂଜା ସ୍ଥଳକୁ ଚନ୍ଦନ ଓ ସୁଗନ୍ଧି ମିଶା ଜଳରେ ଛିଟି ଦେଇ, ପରେ ସମସ୍ତ ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀକୁ ଧୋଇବା, ଛିଟିବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାୟରେ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍।

କ୍ଷାଲନଂ ପ୍ରୋକ୍ଷଣଂ ଚୈଵ ପ୍ରଣଵେନ ଵିଧୀଯତେ ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀ ଚାର୍ଘ୍ଯପାତ୍ରଂ ଚ ପାଦ୍ଯପାତ୍ରମ୍ ଅନୁକ୍ରମାତ୍

ଧୋଇବା ଓ ଛିଟିବା କାମ ଓଁ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହ କରିବା ଦରକାର। ଛିଟିବା ପାଇଁ ପାତ୍ର, ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଓ ପାଦ୍ୟ ପାତ୍ରକୁ ଠିକ୍ ଅନୁକ୍ରମରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍।

ତଥା ହ୍ଯାଚମନୀଯାର୍ଥଂ କଲ୍ପିତଂ ପାତ୍ରମେଵ ଚ ସ୍ଥାପଯେଦ୍ ଵିଧିନା ଧୀମାନ୍ ଅଵଗୁଣ୍ଠ୍ଯ ଯଥାଵିଧି

ଏହିପରି, ଆଚମନ ପାଇଁ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ପାତ୍ରକୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଭଲଭାବେ ଢାକି ରଖିବା ଉଚିତ୍।

ଦର୍ଭୈର୍ ଆଚ୍ଛାଦଯେଚ୍ଚୈଵ ପ୍ରୋକ୍ଷଯେଚ୍ଛୁଦ୍ଧଵାରିଣା ତେଷୁ ତେଷ୍ଵଥ ସର୍ଵେଷୁ କ୍ଷିପେତ୍ତୋଯଂ ସୁଶୀତଲମ୍

ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦର୍ଭା ଘାସରେ ଢାକି, ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ଛିଟିବା ଦରକାର। ପରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାତ୍ରରେ ଠଣ୍ଡା ଜଳ ଭରିବା ଉଚିତ୍।

ପ୍ରଣଵେନ କ୍ଷିପେତ୍ତେଷୁ ଦ୍ରଵ୍ଯାଣ୍ଯାଲୋକ୍ଯ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଉଶୀରଂ ଚନ୍ଦନଂ ଚୈଵ ପାଦ୍ଯେ ତୁ ପରିକଲ୍ପଯେତ୍

ଓଁ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀକୁ ଯାଞ୍ଚ କରି ପାତ୍ରରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ପାଦ୍ୟ ପାତ୍ର ପାଇଁ ଉଶୀର ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଜାତିକଙ୍କୋଲକର୍ପୂରବହୁମୂଲତମାଲକମ୍ ଚୂର୍ଣଯିତ୍ଵା ଯଥାନ୍ଯାଯଂ କ୍ଷିପେଦାଚମନୀଯକେ

ଜାତି, କଙ୍କୋଳ, କର୍ପୂର, ବହୁମୂଳ ଓ ତମାଳକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ପିସି, ଆଚମନ ପାତ୍ରରେ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଏଵଂ ସର୍ଵେଷୁ ପାତ୍ରେଷୁ ଦାପଯେଚ୍ଚନ୍ଦନଂ ତଥା କର୍ପୂରଂ ଚ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ପୁଷ୍ପାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ

ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ପାତ୍ରରେ ଚନ୍ଦନ, ଯଥାଯଥିକ ମାତ୍ରାରେ କର୍ପୂର ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫୁଲ ଦେବା ଉଚିତ୍।

କୁଶାଗ୍ରମକ୍ଷତାଂଶ୍ଚୈଵ ଯଵଵ୍ରୀହିତିଲାନି ଚ ଆଜ୍ଯସିଦ୍ଧାର୍ଥପୁଷ୍ପାଣି ଭସିତଂ ଚାର୍ଘ୍ଯପାତ୍ରକେ

କୁଶ ଘାସର ଟୋପା, ଅଭଙ୍ଗ ଚାଉଳ, ଯବ, ତିଳ, ଘିଅ, ସୋରିସ ଓ ଫୁଲ, ଭସ୍ମ ଅର୍ଘ୍ୟ ପାତ୍ରରେ ଦେବା ଉଚିତ୍।