ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଅଭ୍ଯୁକ୍ଷ୍ଯ ସକୁଶଂ ଚାପି ଦକ୍ଷିଣେନ କରେଣ ତୁ ପିବେତ୍ପ୍ରକ୍ଷିପ୍ଯ ତ୍ରିସ୍ତୋଯଂ ଚକ୍ରୀ ଭୂତ୍ଵା ହ୍ଯତନ୍ଦ୍ରିତଃ

ପାଣି ଛିଟିଇ, ଡାହାଣ ହାତରେ କୁଶ ଧରି, ତିନିଥର ପାଣି ପିଇବା ଉଚିତ, ଏବଂ ମନ ଏକାଗ୍ର କରି ଚକ୍ରାକାର ଭାବେ କରିବା ଦରକାର।

ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ତତଃ କୁର୍ଯାଦ୍ ଧିଂସାପାପପ୍ରଶାନ୍ତଯେ ଏଵଂ ସଂକ୍ଷେପତଃ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ସ୍ନାନାଚମନମୁତ୍ତମମ୍

ତାପରେ, ଦୁଃଖ ଓ ପାପ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଭାବରେ, ସଂକ୍ଷେପରେ ଉତ୍ତମ ସ୍ନାନ ଓ ଆଚମନ ବିଧି କୁହାଯାଇଛି।

ସର୍ଵେଷାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ତୁ ହିତାର୍ଥେ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ

ଏସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ।

ଆଵାହଯେତ୍ତତୋ ଦେଵୀଂ ଗାଯତ୍ରୀଂ ଵେଦମାତରମ୍ ଆଯାତୁ ଵରଦା ଦେଵୀତ୍ଯ୍ ଅନେନୈଵ ମହେଶ୍ଵରୀମ୍

ତାପରେ ଦେବୀ ଗାୟତ୍ରୀ, ବେଦମାତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଉଚିତ, 'ଦୟାଳୁ ଦେବୀ ଆସନ୍ତୁ' ବୋଲି କହି, ଏଭଳି ମହେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଦରକାର।

ପାଦ୍ଯମାଚମନୀଯଂ ଚ ତସ୍ଯାଶ୍ଚାର୍ଘ୍ଯଂ ପ୍ରଦାପଯେତ୍ ପ୍ରାଣାଯାମତ୍ରଯଂ କୃତ୍ଵା ସମାସୀନଃ ସ୍ଥିତୋ ଽପି ଵା

ତାଙ୍କୁ ପାଦ୍ୟ, ଆଚମନୀୟ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇବା ଉଚିତ। ତିନି ପ୍ରକାର ପ୍ରାଣାୟାମ କରି, ବସି କିମ୍ବା ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ।

ସହସ୍ରଂ ଵା ତଦର୍ଧଂ ଵା ଶତମଷ୍ଟୋତ୍ତରଂ ତୁ ଵା ଗାଯତ୍ରୀଂ ପ୍ରଣଵେନୈଵ ତ୍ରିଵିଧେଷ୍ଵେକମାଚରେତ୍

ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରକୁ ପ୍ରଣବ ସହିତ ହଜାରଥର, କିମ୍ବା ତାହାର ଅର୍ଧ, କିମ୍ବା ଏକଶଏ ଆଠଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ, ତିନି ପ୍ରକାର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ପ୍ରତ୍ୟେକରେ ଏକଥର କରି।

ଅର୍ଘ୍ଯଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ସ୍ଵଯମ୍ ଉତ୍ତମେ ଶିଖରେ ଦେଵୀତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵୋଦ୍ଵାସ୍ଯ ଚ ମାତରମ୍

ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ପୂଜା କରି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, 'ଉତ୍ତମ ଶିଖରରେ ଥିବା ଦେବୀ' ବୋଲି କହି, ମାତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରାଚ୍ଯାଲୋକ୍ଯାଭିଵନ୍ଦ୍ଯେଶାଂ ଗାଯତ୍ରୀଂ ଵେଦମାତରମ୍ କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟୋ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରାର୍ଥଯେଦ୍ଭାସ୍କରଂ ତଥା

ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ବେଦମାତା ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ହାତ ଜୋଡି, ଏବଂ ତାପରେ ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ।

ଉଦୁତ୍ଯଂ ଚ ତଥା ଚିତ୍ରଂ ଜାତଵେଦସମେଵ ଚ ଅଭିଵନ୍ଦ୍ଯ ପୁନଃ ସୂର୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଚ ଵିଧାନତଃ

ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚମତ୍କାରୀ ଏବଂ ଜାତବେଦସଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ପୁନି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନମନ କରିବା ଦରକାର।

ତଥା ସୌରାଣି ସୂକ୍ତାନି ଋଗ୍ଯଜୁଃସାମଜାନି ଚ ଜପ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ପଶ୍ଚାତ୍ ତ୍ରିଃ କୃତ୍ଵା ଚ ଵିଭାଵସୋଃ

ଋଗ୍, ଯଜୁର୍ ଓ ସାମବେଦର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସୂକ୍ତ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପରେ ଅଗ୍ନିକୁ ତିନିଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଆତ୍ମାନଂ ଚାନ୍ତରାତ୍ମାନଂ ପରମାତ୍ମାନମେଵ ଚ ଅଭିଵନ୍ଦ୍ଯ ପୁନଃ ସୂର୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଚ ଵିଭାଵସୁମ୍

ନିଜ ଆତ୍ମା, ଅନ୍ତରାତ୍ମା ଓ ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ପୁନି ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ନମନ କରିବା ଉଚିତ।

ମୁନୀନ୍ ପିତୄନ୍ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ସ୍ଵନାମ୍ନାଵାହଯେତ୍ତତଃ ସର୍ଵାନାଵାହଯାମୀତି ଦେଵାନାଵାହ୍ଯ ସର୍ଵତଃ

ଏହାପରେ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଋଷିମାନେ ଓ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ନିଜ ନାମରେ ଆହ୍ୱାନ କରି, 'ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛି' ବୋଲି, ଚାରିଦିଗରୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଉଚିତ।

ତର୍ପଯେଦ୍ଵିଧିନା ପଶ୍ଚାତ୍ ପ୍ରାଙ୍ମୁଖୋ ଵା ହ୍ଯୁଦଙ୍ମୁଖଃ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ସ୍ଵରୂପଂ ତତ୍ତତ୍ତ୍ଵମ୍ ଅଭିଵନ୍ଦ୍ଯ ଯଥାକ୍ରମମ୍

ତାପରେ, ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ, ସେମାନଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ଓ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ନମସ୍କାର କରି।

ଦେଵାନାଂ ପୁଷ୍ପତୋଯେନ ଋଷୀଣାଂ ତୁ କୁଶାଂଭସା ପିତୄଣାଂ ତିଲତୋଯେନ ଗନ୍ଧଯୁକ୍ତେନ ସର୍ଵତଃ

ଦେବତାଙ୍କୁ ଫୁଲ ମିଶା ପାଣି, ଋଷିମାନଙ୍କୁ କୁଶ ମିଶା ପାଣି, ଓ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତିଳ ଓ ସୁଗନ୍ଧ ମିଶା ପାଣି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦେଇ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଯଜ୍ଞୋପଵୀତୀ ଦେଵାନାଂ ନିଵୀତୀ ଋଷିତର୍ପଣମ୍ ପ୍ରାଚୀନାଵୀତୀ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ପିତୄଣାଂ ତର୍ପଯେତ୍ କ୍ରମାତ୍

ଦେବତାଙ୍କୁ ଉପବୀତ ବାମ କାନ୍ଧରେ, ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଛାତି ଉପରେ, ଓ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଡାହାଣ କାନ୍ଧରେ ଧରି, କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ।

ଅଙ୍ଗୁଲ୍ଯଗ୍ରେଣ ଵୈ ଧୀମାଂସ୍ ତର୍ପଯେଦ୍ଦେଵତର୍ପଣମ୍ ଋଷୀନ୍ କନିଷ୍ଠାଙ୍ଗୁଲିନା ଶ୍ରୋତ୍ରିଯଃ ସର୍ଵସିଦ୍ଧଯେ

ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି ଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେବା ପାଇଁ ଆଙ୍ଗୁଠିର ଛୋଟ ଟିପ୍ ଦ୍ୱାରା ଦେବା ଉଚିତ୍। ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ ବ୍ୟକ୍ତି ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ କନିଷ୍ଠା ଆଙ୍ଗୁଠି ଦ୍ୱାରା ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍।

ପିତୄଂସ୍ତୁ ତର୍ପଯେଦ୍ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଦକ୍ଷିଣାଙ୍ଗୁଷ୍ଠକେନ ତୁ ତଥୈଵଂ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲ ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞଂ ଯଜେଦ୍ ଦ୍ଵିଜଃ

ବିଦ୍ୱାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଡାହାଣ ଆଙ୍ଗୁଠି ଦ୍ୱାରା ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଦେଵଯଜ୍ଞଂ ଚ ମାନୁଷ୍ଯଂ ଭୂତଯଜ୍ଞଂ ତଥୈଵ ଚ ପିତୃଯଜ୍ଞଂ ଚ ପୂତାତ୍ମା ଯଜ୍ଞକର୍ମପରାଯଣଃ

ଯିଏ ପବିତ୍ର ମନରେ ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲଗ୍ନ ଅଛନ୍ତି, ସେ ଦେବତାଙ୍କୁ, ମନୁଷ୍ୟମାନେଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଏବଂ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ୍।

ସ୍ଵଶାଖାଧ୍ଯଯନଂ ଵିପ୍ର ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞ ଇତି ସ୍ମୃତଃ ଅଗ୍ନୌ ଜୁହୋତି ଯଚ୍ଚାନ୍ନଂ ଦେଵଯଜ୍ଞ ଇତି ସ୍ମୃତଃ

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ନିଜ ଶାଖାର ବେଦ ପାଠ କରିବାକୁ ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଅଗ୍ନିକୁ ଅନ୍ନ ଦେଇ ହୋମ କରିବାକୁ ଦେବୟଜ୍ଞ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ସର୍ଵେଷାମେଵ ଭୂତାନାଂ ବଲିଦାନଂ ଵିଧାନତଃ ଭୂତଯଜ୍ଞ ଇତି ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଭୂତିଦଃ ସର୍ଵଦେହିନାମ୍

ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ନିୟମିତ ଭାବେ ଭୋଜନ ଦେବାକୁ ଭୂତୟଜ୍ଞ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ପୋଷଣ ଦେଇଥାଏ।

ସଦାରାନ୍ ସର୍ଵତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ଵେଦପାରଗାନ୍ ପ୍ରଣମ୍ଯ ତେଭ୍ଯୋ ଯଦ୍ଦତ୍ତମ୍ ଅନ୍ନଂ ମାନୁଷ ଉଚ୍ଯତେ

ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସଦା ତାଙ୍କର ଜୀବନ୍ ସଙ୍ଗିନୀ ସହିତ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣନ୍ତି ଏବଂ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଯେଉଁ ଅନ୍ନ ଦିଆଯାଏ, ତାହାକୁ ମାନବୟଜ୍ଞ ବୋଲାଯାଏ।

ପିତୄନ୍ ଉଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ପିତୃଯଜ୍ଞଃ ସ ଉଚ୍ଯତେ ଏଵଂ ପଞ୍ଚ ମହାଯଜ୍ଞାନ୍ କୁର୍ଯାତ୍ ସର୍ଵାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ

ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଯେଉଁ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ତାହାକୁ ପିତୃୟଜ୍ଞ କୁହାଯାଏ। ଏଭଳି ପାଞ୍ଚଟି ମହାୟଜ୍ଞ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ ପାଇଁ କରିବା ଉଚିତ୍।

ସର୍ଵେଷାଂ ଶୃଣୁ ଯଜ୍ଞାନାଂ ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞଃ ପରଃ ସ୍ମୃତଃ ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞରତୋ ମର୍ତ୍ଯୋ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ମହୀଯତେ

ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବୋଲି ମନାଯାଏ। ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞରେ ଲଗ୍ନ ଅଛନ୍ତି, ସେ ପ୍ରକୃତ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।

ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞେନ ତୁଷ୍ଯନ୍ତି ସର୍ଵେ ଦେଵାଃ ସଵାସଵାଃ ବ୍ରହ୍ମା ଚ ଭଗଵାନ୍ଵିଷ୍ଣୁଃ ଶଙ୍କରୋ ନୀଲଲୋହିତଃ

ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଏବଂ ନୀଳକଣ୍ଠ ଶିବ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି।

ଵେଦାଶ୍ ଚ ପିତରଃ ସର୍ଵେ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା ଗ୍ରାମାଦ୍ବହିର୍ଗତୋ ଭୂତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞଵିତ୍

ବେଦ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିଥିରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ। ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗ୍ରାମର ବାହାରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା ଉଚିତ୍।

ଯାଵତ୍ ତ୍ଵଦୃଷ୍ଟମ୍ ଅଭଵଦ୍ ଉଟଜାନାଂ ଛଦଂ ନରଃ ପ୍ରାଚ୍ଯାମୁଦୀଚ୍ଯାଂ ଚ ତଥା ପ୍ରାଗୁଦୀଚ୍ଯାମଥାପି ଵା

ଏକ ମଣିଷ ଯେଉଁଯେଉଁ ଦିଗରେ ଝୋପଡ଼ିର ଛାଦ ଦେଖିପାରେ, ପୂର୍ବ, ଉତ୍ତର, ଉତ୍ତରପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦିଗରେ, ସେଠାଯାଏ।

ପୁଣ୍ଯମାଚମନଂ କୁର୍ଯାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞାର୍ଥମେଵ ତତ୍ ପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥଂ ଚ ଋଚାଂ ଵିପ୍ରାଃ ତ୍ରିଃ ପୀତ୍ଵା ପ୍ଲାଵ୍ଯ ପ୍ଲାଵ୍ଯ ଚ

ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ ପାଇଁ ପୁଣ୍ୟ ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ୍। ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଋଗ୍ବେଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ତିନିଥର ପାଣି ପିଇ ମୁହଁ ଧୋଇଥାନ୍ତି।

ଯଜୁଷାଂ ପରିମୃଜ୍ଯୈଵଂ ଦ୍ଵିଃ ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ଚ ଵାରିଣା ପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥଂ ସାମଵେଦାନାମ୍ ଉପସ୍ପୃଶ୍ଯ ଚ ମୂର୍ଧନି

ଏହା ପରେ, ଯଜୁର୍ବେଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଦୁଇଥର ପାଣିରେ ମୁହଁ ଧୋଇ, ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ସାମବେଦ ମାଥାକୁ ଛୁଇଁବା ଉଚିତ୍।

ସ୍ପୃଶେଦଥର୍ଵଵେଦାନାଂ ନେତ୍ରେ ଚାଙ୍ଗିରସାଂ ତଥା ନାସିକେ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଽଙ୍ଗାନାଂ କ୍ଷାଲ୍ଯ କ୍ଷାଲ୍ଯ ଚ ଵାରିଣା

ଅଥର୍ବବେଦ ଏବଂ ଆଙ୍ଗିରସ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଚକ୍ଷୁକୁ ଛୁଇଁବା ଏବଂ ନାକୁ ମଧ୍ୟ ଛୁଇଁବା ଉଚିତ୍। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆପଣଙ୍କ ଅଙ୍ଗକୁ ପୁଣିପୁଣି ପାଣିରେ ଧୋଇବା ଉଚିତ୍।