ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ମୁନଯଶ୍ ଚ ସଦା ଲିଙ୍ଗଂ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍ ସ୍ଵଂସ୍ଵଂ ପଦଂ ଵିଭୋ ପ୍ରାପ୍ତାସ୍ ତସ୍ମାତ୍ ସମ୍ପୂଜଯନ୍ତି ତେ

ଏବଂ ମୁନିମାନେ ସଦା ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା କରି, ନିଜ-ନିଜ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି, ହେ ପ୍ରଭୁ; ଏହି କାରଣରୁ ସେମାନେ ଏହାକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି।

ଲିଙ୍ଗାର୍ଚନଂ ଵିନା ନିଷ୍ଠା ନାସ୍ତି ତସ୍ମାଜ୍ଜନାର୍ଦନଃ ଆତ୍ମନୋ ଯଜତେ ନିତ୍ଯଂ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଭଗଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ

ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା ବିନା ନିଷ୍ଠା ନାହିଁ; ଏହି କାରଣରୁ ଜନାର୍ଦନ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପ୍ରଭୁ, ସଦା ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ନିଜକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି।

ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମାଣମ୍ ଅନୁଗୃହ୍ଯ ମହେଶ୍ଵରଃ ପୁନଃ ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଦେଵେଶଂ ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ

ଏଭଳି କହି, ମହେଶ୍ୱର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କୃପା କରି, ପୁନି ଦେବମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁକୁ ଦେଖି, ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

ତମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ତଦା ବ୍ରହ୍ମା ନମସ୍କୃତ୍ଯ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ ସ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତ୍ଵଶେଷଂ ଭଗଵାଂଲ୍ ଲବ୍ଧସଂଜ୍ଞସ୍ତୁ ଶଙ୍କରାତ୍

ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି, ବ୍ରହ୍ମା ହାତ ଜୋଡି ନମସ୍କାର କରି, ଶଙ୍କରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚେତନା ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଅବଶିଷ୍ଟ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

କଥଂ ପୂଜ୍ଯୋ ମହାଦେଵୋ ଲିଙ୍ଗମୂର୍ତିର୍ମହେଶ୍ଵରଃ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ଚାସ୍ମାକଂ ରୋମହର୍ଷଣ ସାଂପ୍ରତମ୍

ମହାଦେବ, ମହେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗ ଆକାରରେ କିପରି ପୂଜା ଯୋଗ୍ୟ? ରୋମହର୍ଷଣ, ଏହି ମହୁର୍ତ୍ତରେ ଆମକୁ ଏହା କହିବା ଉଚିତ।

ଦେଵ୍ଯା ପୃଷ୍ଟୋ ମହାଦେଵଃ କୈଲାସେ ତାଂ ନଗାତ୍ମଜାମ୍ ଅଙ୍କସ୍ଥାମାହ ଦେଵେଶୋ ଲିଙ୍ଗାର୍ଚନଵିଧିଂ କ୍ରମାତ୍

ଦେବୀ କୈଳାସ ପର୍ବତରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ଦେବମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କ ଆଂକରେ ବସିଥିବା ପର୍ବତ-କନ୍ୟାକୁ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜାର ବିଧିକୁ ପ୍ରତିକ୍ରମାରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ।

ତଦା ପାର୍ଶ୍ଵେ ସ୍ଥିତୋ ନନ୍ଦୀ ଶାଲଙ୍କାଯନକାତ୍ମଜଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵାଖିଲଂ ପୁରା ପ୍ରାହ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରାଯ ସୁଵ୍ରତାଃ

ତାପରେ ନନ୍ଦୀ, ଶାଳଙ୍କାୟନଙ୍କ ପୁତ୍ର, ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାଇ, ପୂର୍ବରୁ ସବୁ କଥା ଶୁଣି, ସୁବ୍ରତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ କହିଲେ।

ସନତ୍କୁମାରାଯ ଶୁଭଂ ଲିଙ୍ଗାର୍ଚନଵିଧିଂ ପରମ୍ ତସ୍ମାଦ୍ଵ୍ଯାସୋ ମହାତେଜାଃ ଶ୍ରୁତଵାଞ୍ଛ୍ରୁତିସଂମିତମ୍

ସନତ୍କୁମାରଙ୍କୁ ସେ ଶୁଭ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା ବିଧି କହିଲେ; ଏହି କାରଣରୁ, ମହାତେଜସ୍ବୀ ବ୍ୟାସ ଶ୍ରୁତି ଅନୁସାରେ ଏହା ଶିଖିଲେ।

ସ୍ନାନଯୋଗୋପଚାରଂ ଚ ଯଥା ଶୈଲାଦିନୋ ମୁଖାତ୍ ଶ୍ରୁତଵାନ୍ ତତ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସ୍ନାନାଦ୍ଯଂ ଚାର୍ଚନାଵିଧିମ୍

ଶୈଳାଦି ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ମୁଖରୁ ଯେପରି ଶୁଣିଛି, ଏବେ ମୁଁ ସ୍ନାନ ଓ ଉପଚାରର ଯଥାଯଥି ପ୍ରକ୍ରିୟା, ସ୍ନାନ ଆରମ୍ଭ କରି ଆର୍ଚନା ବିଧି କହିବି।

ଅଥ ସ୍ନାନଵିଧିଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ହିତାଯ ଚ ସର୍ଵପାପହରଂ ସାକ୍ଷାଚ୍ ଛିଵେନ କଥିତଂ ପୁରା

ଏବେ ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରୁଥିବା ଏବଂ ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ନିଜେ ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଥିବା ସ୍ନାନର ବିଧି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି।

ଅନେନ ଵିଧିନା ସ୍ନାତ୍ଵା ସକୃତ୍ପୂଜ୍ଯ ଚ ଶଙ୍କରମ୍ ବ୍ରହ୍ମକୂର୍ଚଂ ଚ ପୀତ୍ଵା ତୁ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ

ଏହି ବିଧିରେ ସ୍ନାନ କରି, ଏକଥର ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ବ୍ରହ୍ମକୁର୍ଚ୍ଚ ପିଇଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

ତ୍ରିଵିଧଂ ସ୍ନାନମାଖ୍ଯାତଂ ଦେଵଦେଵେନ ଶଂଭୁନା ହିତାଯ ବ୍ରାହ୍ମଣାଦ୍ଯାନାଂ ଚତୁର୍ମୁଖସୁତୋତ୍ତମ

ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେବ ଶମ୍ଭୁ ଚାରିମୁଖ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ପୁଅ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଉପକୃତ ହେଉଥିବା ପାଇଁ ତିନି ପ୍ରକାର ସ୍ନାନ ବିବରଣା କରିଛନ୍ତି।

ଵାରୁଣଂ ପୁରତଃ କୃତ୍ଵା ତତଶ୍ଚାଗ୍ନେଯମୁତ୍ତମମ୍ ମନ୍ତ୍ରସ୍ନାନଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ପୂଜଯେତ୍ପରମେଶ୍ଵରମ୍

ପ୍ରଥମେ ବାରୁଣ ସ୍ନାନ, ତାପରେ ଉତ୍ତମ ଅଗ୍ନିୟ ସ୍ନାନ, ତାପରେ ମନ୍ତ୍ର ସ୍ନାନ କରି, ପରେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଭାଵଦୁଷ୍ଟୋ ଽମ୍ଭସି ସ୍ନାତ୍ଵା ଭସ୍ମନା ଚ ନ ଶୁଧ୍ଯତି ଭାଵଶୁଦ୍ଧଶ୍ଚରେଚ୍ଛୌଚମ୍ ଅନ୍ଯଥା ନ ସମାଚରେତ୍

ମନରେ ଦୁଷ୍ଟ ଭାବ ରହିଲେ, ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କଲେ ବା ଭସ୍ମ ଲଗାଇଲେ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ରତା ମିଳେନି। ଭଲ ଭାବ ରଖି ପବିତ୍ରତା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ, ନାହିଁଲେ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ସରିତ୍ସରସ୍ତଡାଗେଷୁ ସର୍ଵେଷ୍ଵ୍ ଆ ପ୍ରଲଯଂ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵାପି ଭାଵଦୁଷ୍ଟଶ୍ଚେନ୍ ନ ଶୁଧ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ

ଏକ ଲୋକ ଯଦି ସମସ୍ତ ନଦୀ, ସର, ପୋଖରୀରେ ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ମନ ଅପବିତ୍ର ରହିଲା, ତେବେ ପବିତ୍ରତା ହୁଏନି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ନୃଣାଂ ହି ଚିତ୍ତକମଲଂ ପ୍ରବୁଦ୍ଧମଭଵଦ୍ଯଦା ପ୍ରସୁପ୍ତଂ ତମସା ଜ୍ଞାନଭାନୋର୍ଭାସା ତଦା ଶୁଚିଃ

ମନର କମଳ ଯେତେବେଳେ ଜାଗ୍ରତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଏହା ପବିତ୍ର ହୁଏ; ଯଦି ଏହା ଅନ୍ଧକାରରେ ଶୁଏ, ତେବେ ଜ୍ଞାନର ଆଲୋକ ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ପବିତ୍ରତା ମିଳେ।

ମୃଚ୍ଛକୃତ୍ତିଲପୁଷ୍ପଂ ଚ ସ୍ନାନାର୍ଥଂ ଭସିତଂ ତଥା ଆଦାଯ ତୀରେ ନିଃକ୍ଷିପ୍ଯ ସ୍ନାନତୀର୍ଥେ କୁଶାନି ଚ

ସ୍ନାନ ପାଇଁ ମାଟି, ଗୋବର, ଫୁଲ ଏବଂ ଭସ୍ମ ନେଇ, ତୀରେ ରଖିବା ଉଚିତ, ସେଥିରେ କୁଶ ଘାସ ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ ସ୍ଥାନରେ ରଖିବା ଦରକାର।

ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯାଚମ୍ଯ ପାଦୌ ଚ ମଲଂ ଦେହାଦ୍ଵିଶୋଧ୍ଯ ଚ ଦ୍ରଵ୍ଯୈସ୍ତୁ ତୀରଦେଶସ୍ଥୈସ୍ ତତଃ ସ୍ନାନଂ ସମାଚରେତ୍

ପାଦ ଧୋଇ ଏବଂ ମୁଖ ଧୋଇ, ତୀରରେ ମିଳୁଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦେହର ମଳ ହଟାଇ, ତାପରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଉଦ୍ଧୃତାସୀତିମନ୍ତ୍ରେଣ ପୁନର୍ଦେହଂ ଵିଶୋଧଯେତ୍ ମୃଦାଦାଯ ତତଶ୍ଚାନ୍ଯଦ୍ ଵସ୍ତ୍ରଂ ସ୍ନାତ୍ଵା ହ୍ଯନୁଲ୍ବଣମ୍

'ଉଦ୍ଧୃତାସୀତି' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଦେହକୁ ପୁଣିଥରେ ପବିତ୍ର କରିବା, ମାଟି ନେଇ, ତାପରେ ଅନ୍ୟ ଶୁଧ୍ଧ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଅପବିତ୍ର ଜିନିଷ ଦୂରେ ରଖି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଗନ୍ଧଦ୍ଵାରାଂ ଦୁରାଧର୍ଷାମ୍ ଇତି ମନ୍ତ୍ରେଣ ମନ୍ତ୍ରଵିତ୍ କପିଲାଗୋମଯେନୈଵ ଖସ୍ଥେନୈଵ ତୁ ଲେପଯେତ୍

'ଗନ୍ଧଦ୍ୱାରାଁ ଦୁରାଧର୍ଷାମ୍' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ମନ୍ତ୍ର ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କପିଳା ଗାଈର ଗୋବରକୁ ହାତରେ ଧରି, ତାହାକୁ ଲଗାଇବା ଉଚିତ।

ପୁନଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ତଦ୍ଵସ୍ତ୍ରଂ ମଲିନଂ ତତଃ ଶୁକ୍ଲଵସ୍ତ୍ରପରୀଧାନୋ ଭୂତ୍ଵା ସ୍ନାନଂ ସମାଚରେତ୍

ପୁଣିଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ମେଳା ବସ୍ତ୍ର ଛାଡି, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ତାପରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥମ୍ ଆଵାହ୍ଯ ଵରୁଣଂ ତଥା ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ମନସା ଦେଵଂ ଧ୍ଯାନଯଜ୍ଞେନ ଵୈ ଭଵମ୍

ସମସ୍ତ ପାପରୁ ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ, ବାରୁଣଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ମନରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଧ୍ୟାନ ଯଜ୍ଞ କରି ଭବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଆଚମ୍ଯ ତ୍ରିସ୍ତଦା ତୀର୍ଥେ ହ୍ଯ୍ ଅଵଗାହ୍ଯ ଭଵଂ ସ୍ମରନ୍ ପୁନରାଚମ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ ଅଭିମନ୍ତ୍ର୍ଯ ମହାଜଲମ୍

ତୀରେ ତିନିଥର ମୁଖ ଧୋଇ, ଭବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ଦେହକୁ ଜଳରେ ଡୁବାଇ, ପୁଣିଥର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ମୁଖ ଧୋଇ, ପବିତ୍ର ଜଳକୁ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କରିବା ଉଚିତ।

ଅଵଗାହ୍ଯ ପୁନସ୍ତସ୍ମିନ୍ ଜପେଦ୍ଵୈ ଚାଘମର୍ଷଣମ୍ ତତ୍ତୋଯେ ଭାନୁସୋମାଗ୍ନିମଣ୍ଡଲଂ ଚ ସ୍ମରେଦ୍ଵଶୀ

ପୁଣିଥରେ ଜଳରେ ଡୁବି, ଅଘମର୍ଷଣ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବା ଉଚିତ; ସେହି ଜଳରେ, ସ୍ୱାମୀ ଭାବରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିର ମଣ୍ଡଳ ସ୍ମରଣ କରିବା ଦରକାର।

ଆଚମ୍ଯ ଚ ପୁନସ୍ତସ୍ମାଜ୍ ଜଲାଦୁତ୍ତୀର୍ଯ ମନ୍ତ୍ରଵିତ୍ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ତୀର୍ଥମଧ୍ଯେ ତୁ ପୁନଃ ପୁଣ୍ଯଵିଵୃଦ୍ଧଯେ

ପୁଣିଥର ମୁଖ ଧୋଇ, ଜଳରୁ ବାହାରି, ମନ୍ତ୍ର ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପୁଣିଥରେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ପୁଣ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

ଶୃଙ୍ଗେଣ ପର୍ଣପୁଟକୈଃ ପାଲାଶୈଃ କ୍ଷାଲିତୈସ୍ ତଥା ସକୁଶେନ ସପୁଷ୍ପେଣ ଜଲେନୈଵାଭିଷେଚଯେତ୍

ହରିଣ ଶିଙ୍ଗ, ପଳାଶ ପତ୍ର, ଭଲଭାବେ ଧୋଇଥିବା, କୁଶ ଘାସ ଓ ଫୁଲ ସହିତ, ଏହି ସମସ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଜଳ ଛିଟିଏଇ ପବିତ୍ର କରିବା ଉଚିତ।

ରୁଦ୍ରେଣ ପଵମାନେନ ତ୍ଵରିତାଖ୍ଯେନ ମନ୍ତ୍ରଵିତ୍ ତରତ୍ସମନ୍ଦୀଵର୍ଗାଦ୍ଯୈସ୍ ତଥା ଶାନ୍ତିଦ୍ଵଯେନ ଚ

ମନ୍ତ୍ର ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ରୁଦ୍ର, ପବମାନ, ତ୍ୱରିତ ମନ୍ତ୍ର, ତାରତ୍ସମନ୍ଦୀ ଓ ଦୁଇଟି ଶାନ୍ତି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଶାନ୍ତିଧର୍ମେଣ ଚୈକେନ ପଞ୍ଚବ୍ରହ୍ମପଵିତ୍ରକୈଃ ତତ୍ତନ୍ମନ୍ତ୍ରାଧିଦେଵାନାଂ ସ୍ଵରୂପଂ ଚ ଋଷୀନ୍ ସ୍ମରନ୍

ଏକ ଶାନ୍ତି କ୍ରିୟା ଓ ପଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ ପବିତ୍ରତା ସହିତ, ସେଇ ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କର ଅଧିଷ୍ଠାତା ଦେବତାମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ଋଷିମାନଙ୍କର ରୂପକୁ ମନେକରି, କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

ଏଵଂ ହି ଚାଭିଷିଚ୍ଯାଥ ସ୍ଵମୂର୍ଧ୍ନି ପଯସା ଦ୍ଵିଜାଃ ଧ୍ଯାଯେଚ୍ଚ ତ୍ର୍ଯମ୍ବକଂ ଦେଵଂ ହୃଦି ପଞ୍ଚାସ୍ଯମ୍ ଈଶ୍ଵରମ୍

ଏପରି ଭାବେ, ନିଜ ମୁଣ୍ଡରେ ପାଣି ଛିଟିଇ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ହୃଦୟରେ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଦେବତା, ପଞ୍ଚମୁଖୀ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।