ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଦିଵା ଵିକୃତଯଃ ସର୍ଵେ ଵିକାରା ଵିଶ୍ଵଦେଵତାଃ ପ୍ରଜାନାଂ ପତଯଃ ସର୍ଵେ ତିଷ୍ଠନ୍ତ୍ଯନ୍ଯେ ମହର୍ଷଯଃ

ଦିନରେ ସମସ୍ତ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତି, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ନାୟକ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ଅବସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି ।

ରାତ୍ରୌ ସର୍ଵେ ପ୍ରଲୀଯନ୍ତେ ନିଶାନ୍ତେ ସମ୍ଭଵନ୍ତି ଚ ଅହସ୍ତୁ ତସ୍ଯ ଵୈକଲ୍ପୋ ରାତ୍ରିସ୍ତାଦୃଗ୍ଵିଧା ସ୍ମୃତା

ରାତିରେ ସମସ୍ତେ ଲୟ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ରାତି ଶେଷରେ ପୁଣି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି । ତାଙ୍କର ରାତି ଏଭଳି ପ୍ରକାର, ଯେପରି ତାଙ୍କର ଦିନର ପରିବର୍ତ୍ତନ ।

ଚତୁର୍ଯୁଗସହସ୍ରାନ୍ତେ ମନଵସ୍ତୁ ଚତୁର୍ଦଶ ଚତ୍ଵାରି ତୁ ସହସ୍ରାଣି ଵତ୍ସରାଣାଂ କୃତଂ ଦ୍ଵିଜାଃ

ଚାରିଯୁଗର ହଜାର ଚକ୍ର ଶେଷରେ ଚୌଦ ମନୁ ଥାନ୍ତି । ଏବଂ, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଚାରି ହଜାର ବର୍ଷ ହେଉଛି କୃତଯୁଗ ।

ତାଵଚ୍ଛତୀ ଚ ଵୈ ସଂଧ୍ଯା ସଂଧ୍ଯାଂଶଶ୍ ଚ କୃତସ୍ଯ ତୁ ତ୍ରିଶତୀ ଦ୍ଵିଶତୀ ସଂଧ୍ଯା ତଥା ଚୈକଶତୀ କ୍ରମାତ୍

କୃତଯୁଗର ଶେଷର ସଂଧ୍ୟା ଏକଶେ ବର୍ଷ ଓ ତାହାର ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି । ଅନ୍ୟ ଯୁଗମାନେ ପାଇଁ ସଂଧ୍ୟାକ୍ରମେ ତିନିଶେ, ଦୁଇଶେ ଓ ଏକଶେ ବର୍ଷ ।

ଅଂଶକଃ ଷଟ୍ଶତଂ ତସ୍ମାତ୍ କୃତସଂଧ୍ଯାଂଶକଂ ଵିନା ତ୍ରିଦ୍ଵ୍ଯେକସାହସ୍ରମିତୋ ଵିନା ସଂଧ୍ଯାଂଶକେନ ତୁ

ଏହାର ଅଂଶ ଛଅଶେ, କୃତଯୁଗର ସଂଧ୍ୟା ଅଂଶ ଛାଡି । ଏଭଳି, ତିନି, ଦୁଇ ଓ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ଅନୁକ୍ରମେ ସଂଧ୍ୟା ଅଂଶ ବିନା ।

ତ୍ରେତାଦ୍ଵାପରତିଷ୍ଯାଣାଂ କୃତସ୍ଯ କଥଯାମି ଵଃ ନିମେଷପଞ୍ଚଦଶକା କାଷ୍ଠା ସ୍ଵସ୍ଥସ୍ଯ ସୁଵ୍ରତାଃ

ତ୍ରେତା, ଦ୍ୱାପର, ତିଷ୍ୟ ଏବଂ କୃତ ଯୁଗର ସମୟ ମାପ କେମିତି ହୁଏ, ମୁଁ ତୁମମାନେଂକୁ କହିବି । ଏଠି, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟବାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିର ପନ୍ଦରଟି ଝିଞ୍ଜିଆ ହେଲେ ଗୋଟିଏ କାଷ୍ଠା ହୁଏ ।

ମର୍ତ୍ଯସ୍ଯ ଚାକ୍ଷ୍ଣୋସ୍ତସ୍ଯାଶ୍ ଚ ତତସ୍ ତ୍ରିଂଶତିକା କଲା କଲାତ୍ରିଂଶତିକୋ ଵିପ୍ରା ମୁହୂର୍ତ ଇତି କଲ୍ପିତଃ

ମଣିଷମାନେ ପାଇଁ, ଏହି ପନ୍ଦର କାଷ୍ଠାର ତିରିଶଟି ହେଲେ ଗୋଟିଏ କଳା କୁହାଯାଏ । ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ତିରିଶଟି କଳା ମିଶିଲେ ଗୋଟିଏ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ହୁଏ ।

ମୁହୂର୍ତପଞ୍ଚଦଶିକା ରଜନୀ ତାଦୃଶଂ ତ୍ଵହଃ ପିତ୍ର୍ଯେ ରାତ୍ର୍ଯହନୀ ମାସଃ ପ୍ରଵିଭାଗସ୍ତଯୋଃ ପୁନଃ

ପନ୍ଦରଟି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମିଶିଲେ ଗୋଟିଏ ରାତି ହୁଏ, ଏଭଳି ଦିନ ମଧ୍ୟ । ପିତୃମାନେ ପାଇଁ, ରାତି ଓ ଦିନ ମିଶିଲେ ଗୋଟିଏ ମାସ ହୁଏ, ଏହାର ବିଭାଗ ପୁନି କୁହାଯାଏ ।

କୃଷ୍ଣପକ୍ଷସ୍ତ୍ଵହସ୍ତେଷାଂ ଶୁକ୍ଲଃ ସ୍ଵପ୍ନାଯ ଶର୍ଵରୀ ତ୍ରିଂଶଦ୍ଯେ ମାନୁଷା ମାସାଃ ପିତ୍ର୍ଯୋ ମାସସ୍ତୁ ସ ସ୍ମୃତଃ

ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ହେଉଛି ଦିନ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ହେଉଛି ରାତି । ତିରିଶଟି ମଣିଷ ମାସ ମିଶିଲେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ମାସ ହୁଏ ।

ଶତାନି ତ୍ରୀଣି ମାସାନାଂ ଷଷ୍ଟ୍ଯା ଚାପ୍ଯଧିକାନି ଵୈ ପିତ୍ର୍ଯଃ ସଂଵତ୍ସରୋ ହ୍ଯେଷ ମାନୁଷେଣ ଵିଭାଵ୍ଯତେ

ତିନିଶଏ ମାସ ଓ ଏଠାରେ ଅଧିକ ଷଷ୍ଠି ମାସ ମିଶିଲେ, ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ହୁଏ, ଯାହାକି ମଣିଷ ମାନେ ଗଣନା କରନ୍ତି ।

ମାନୁଷେଣୈଵ ମାନେନ ଵର୍ଷାଣାଂ ଯଚ୍ଛତଂ ଭଵେତ୍ ପିତୄଣାଂ ତ୍ରୀଣି ଵର୍ଷାଣି ସଂଖ୍ଯାତାନୀହ ତାନି ଵୈ

ମଣିଷ ମାନେ ଯେପରି ମାପନ କରନ୍ତି, ଏଠି ଏକଶଏ ବର୍ଷ ମଣିଷ ପାଇଁ ତିନି ବର୍ଷ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ହୁଏ । ଏହିଭଳି ଗଣନା କରାଯାଏ ।

ଦଶ ଵୈ ଦ୍ଵ୍ଯଧିକା ମାସାଃ ପିତୃସଂଖ୍ଯେହ ସଂସ୍ମୃତା ଲୌକିକେନୈଵ ମାନେନ ଅବ୍ଦୋ ଯୋ ମାନୁଷଃ ସ୍ମୃତଃ

ଦଶ ଓ ଦୁଇ ମାସ, ଅର୍ଥାତ୍ ବାରମାସ, ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ଭାବେ ମନେ କରାଯାଏ । ସାଧାରଣ ମଣିଷ ମାପରେ ଏହି ବର୍ଷ ହୁଏ ।

ଏତଦ୍ଦିଵ୍ଯମହୋରାତ୍ରମ୍ ଇତି ଲୈଙ୍ଗେ ଽତ୍ର ପଠ୍ଯତେ ଦିଵ୍ଯେ ରାତ୍ର୍ଯହନୀ ଵର୍ଷଂ ପ୍ରଵିଭାଗସ୍ତଯୋଃ ପୁନଃ

ଏହି ଦିନ ଓ ରାତିକୁ ଲିଙ୍ଗପୁରାଣରେ ଦିବ୍ୟ ଦିନ ଓ ରାତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଦିବ୍ୟ ଲୋକରେ, ଦିନ ଓ ରାତି ମିଶିଲେ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ହୁଏ, ଏହାର ବିଭାଗ ପୁନି କୁହାଯାଏ ।

ଅହସ୍ତତ୍ରୋଦଗଯନଂ ରାତ୍ରିଃ ସ୍ଯାଦ୍ଦକ୍ଷିଣାଯନମ୍ ଏତେ ରାତ୍ର୍ଯହନୀ ଦିଵ୍ଯେ ପ୍ରସଂଖ୍ଯାତେ ଵିଶେଷତଃ

ସେଠାରେ, ଦିନ ହେଉଛି ଉତ୍ତରାୟଣ, ରାତି ହେଉଛି ଦକ୍ଷିଣାୟଣ । ଏହି ଦିବ୍ୟ ଦିନ ଓ ରାତି ବିଶେଷ ଭାବରେ ଗଣନା କରାଯାଏ ।

ତ୍ରିଂଶଦ୍ଯାନି ତୁ ଵର୍ଷାଣି ଦିଵ୍ଯୋ ମାସସ୍ତୁ ସ ସ୍ମୃତଃ ମାନୁଷଂ ତୁ ଶତଂ ଵିପ୍ରା ଦିଵ୍ଯମାସାସ୍ତ୍ରଯସ୍ତୁ ତେ

ତିରିଶ ବର୍ଷ ମିଶିଲେ ଗୋଟିଏ ଦିବ୍ୟ ମାସ ହୁଏ । ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏକଶଏ ମଣିଷ ବର୍ଷ ମିଶିଲେ ତିନି ଦିବ୍ୟ ମାସ ହୁଏ ।

ଦଶ ଚୈଵ ତଥାହାନି ଦିଵ୍ଯୋ ହ୍ଯେଷ ଵିଧିଃ ସ୍ମୃତଃ ତ୍ରୀଣି ଵର୍ଷଶତାନ୍ଯେଵ ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷାଣି ଯାନି ତୁ

ଦଶ ଦିନ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଦିବ୍ୟ ନିୟମ ଭାବେ ଗଣାଯାଏ । ତିନିଶଏ ବର୍ଷ ଓ ଷଷ୍ଠି ବର୍ଷ ଏଭଳି ଗଣନା କରାଯାଏ ।

ଦିଵ୍ଯଃ ସଂଵତ୍ସରୋ ହ୍ଯେଷ ମାନୁଷେଣ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ ତ୍ରୀଣି ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ମାନୁଷାଣି ପ୍ରମାଣତଃ

ଏହି ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷକୁ ମଣିଷ ମାନେ ଯେପରି ଗଣନା କରନ୍ତି, ସେପରି କୁହାଯାଏ । ତିନି ହଜାର ମଣିଷ ବର୍ଷ ଏହାର ମାପ ।

ତ୍ରିଂଶଦନ୍ଯାନି ଵର୍ଷାଣି ମତଃ ସପ୍ତର୍ଷିଵତ୍ସରଃ ନଵ ଯାନି ସହସ୍ରାଣି ଵର୍ଷାଣାଂ ମାନୁଷାଣି ତୁ

ଅନ୍ୟ ତିରିଶ ବର୍ଷକୁ ସପ୍ତର୍ଷି ବର୍ଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ନଅ ହଜାର ମଣିଷ ବର୍ଷ ଏଠି ଗଣାଯାଏ ।

ଅନ୍ଯାନି ନଵତୀଶ୍ଚୈଵ ଧ୍ରୌଵଃ ସଂଵତ୍ସରସ୍ତୁ ସଃ ଷଟ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ତୁ ସହସ୍ରାଣି ଵର୍ଷାଣାଂ ମାନୁଷାଣି ତୁ

ଅନ୍ୟ ନବେ ବର୍ଷ ଧ୍ରୁବ ବର୍ଷ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ । ଛଅତିରିଶ ହଜାର ମଣିଷ ବର୍ଷ ଏଠି ଗଣାଯାଏ ।

ଵର୍ଷାଣାଂ ତଚ୍ଛତଂ ଜ୍ଞେଯଂ ଦିଵ୍ଯୋ ହ୍ଯେଷ ଵିଧିଃ ସ୍ମୃତଃ ତ୍ରୀଣ୍ଯେଵ ନିଯୁତାନ୍ଯାହୁର୍ ଵର୍ଷାଣାଂ ମାନୁଷାଣି ତୁ

ଏକଶଏ ବର୍ଷକୁ ଦିବ୍ୟ ନିୟମ ଭାବେ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ୍ । ତିନି ଲକ୍ଷ ମଣିଷ ବର୍ଷ କୁହାଯାଏ ।

ଷଷ୍ଟିଶ୍ଚୈଵ ସହସ୍ରାଣି ସଂଖ୍ଯାତାନି ତୁ ସଂଖ୍ଯଯା ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରଂ ତୁ ପ୍ରାହୁଃ ସଂଖ୍ଯାଵିଦୋ ଜନାଃ

ଷଷ୍ଠି ହଜାର ଗଣାଯାଏ । ଯେମାନେ ସଂଖ୍ୟା ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଗୋଟିଏ ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ହଜାର ବୋଲି କହନ୍ତି ।

ଦିଵ୍ଯେନୈଵ ପ୍ରମାଣେନ ଯୁଗସଂଖ୍ଯାପ୍ରକଲ୍ପନମ୍ ପୂର୍ଵଂ କୃତଯୁଗଂ ନାମ ତତସ୍ତ୍ରେତା ଵିଧୀଯତେ

ଦିବ୍ୟ ମାପ ଅନୁଯାୟୀ, ଯୁଗର ସଂଖ୍ୟା ଗଣାଯାଏ । ପ୍ରଥମେ କୃତ ଯୁଗ, ପରେ ତ୍ରେତା ଯୁଗ ହୁଏ ।

ଦ୍ଵାପରଶ୍ଚ କଲିଶ୍ଚୈଵ ଯୁଗାନ୍ଯେତାନି ସୁଵ୍ରତାଃ ଅଥ ସଂଵତ୍ସରା ଦୃଷ୍ଟା ମାନୁଷେଣ ପ୍ରମାଣତଃ

ତାପରେ ଦ୍ୱାପର ଓ କଳି ଯୁଗ, ଏହିଗୁଡ଼ିକ ଯୁଗ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଅଛି । ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକୁ ମଣିଷ ମାପ ଅନୁଯାୟୀ ଦେଖାଯାଏ ।

କୃତସ୍ଯାଦ୍ଯସ୍ଯ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା ଦିଵ୍ଯମାନେନ କୀର୍ତିତମ୍ ସହସ୍ରାଣାଂ ଶତାନ୍ଯାସଂଶ୍ ଚତୁର୍ଦଶ ଚ ସଂଖ୍ଯଯା

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, କୃତଯୁଗର ଦିବ୍ୟ ମାପ ଅନୁଯାୟୀ ଅବଧି ଚାରିଶେ ହଜାର ହଜାର ଏବଂ ସହସ୍ର ଶତ ମିଶି ଏକ ଲକ୍ଷ ଚାରିଶେ ହଜାର ବର୍ଷ ବୋଲି କହାଯାଇଛି।

ଚତ୍ଵାରିଂଶତ୍ସହସ୍ରାଣି ତଥାନ୍ଯାନି କୃତଂ ଯୁଗମ୍ ତଥା ଦଶସହସ୍ରାଣାଂ ଵର୍ଷାଣାଂ ଶତସଂଖ୍ଯଯା

ଏହିପରି, କୃତଯୁଗର ଅବଧି ଚାଳିଶି ହଜାର ବର୍ଷ ଏବଂ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷର ଶତ ଗୁଣିତ ମିଶିଛି।

ଅଶୀତିଶ୍ ଚ ସହସ୍ରାଣି କାଲସ୍ତ୍ରେତାଯୁଗସ୍ଯ ଚ ସପ୍ତୈଵ ନିଯୁତାନ୍ଯାହୁର୍ ଵର୍ଷାଣାଂ ମାନୁଷାଣି ତୁ

ତ୍ରେତାଯୁଗର ଅବଧି ଅଠାଠି ହଜାର ବର୍ଷ ଏବଂ ସାତ ଲକ୍ଷ ମାନବ ବର୍ଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଵିଂଶତିଶ୍ ଚ ସହସ୍ରାଣି କାଲସ୍ତୁ ଦ୍ଵାପରସ୍ଯ ଚ ତଥା ଶତସହସ୍ରାଣି ଵର୍ଷାଣାଂ ତ୍ରୀଣି ସଂଖ୍ଯଯା

ଦ୍ୱାପରଯୁଗର ଅବଧି କୁଡି ହଜାର ବର୍ଷ ଏବଂ ଏହା ସହିତ ତିନି ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ମିଶିଛି।

ଷଷ୍ଟିଶ୍ଚୈଵ ସହସ୍ରାଣି କାଲଃ କଲିଯୁଗସ୍ଯ ତୁ ଏଵଂ ଚତୁର୍ଯୁଗଃ କାଲ ଋତେ ସଂଧ୍ଯାଂଶକାତ୍ସ୍ମୃତଃ

କଳିଯୁଗର ଅବଧି ଷାଠି ହଜାର ବର୍ଷ; ଏଭଳି ଚାରିଯୁଗ ମିଶି, ସନ୍ଧ୍ୟାଂଶ ବ୍ୟତୀତ ଏହି ଅବଧି ମନେ ରଖାଯାଏ।

ନିଯୁତାନ୍ଯେଵ ଷଟ୍ତ୍ରିଂଶନ୍ ନିରଂଶାନି ତୁ ତାନି ଵୈ ଚତ୍ଵାରିଂଶତ୍ତଥା ତ୍ରୀଣି ନିଯୁତାନୀହ ସଂଖ୍ଯଯା

ସନ୍ଧ୍ୟାଂଶ ଛାଡ଼ି ଏଠାରେ ମୋଟ ଛଅ ଲକ୍ଷ ତିରିଶି ହଜାର ବର୍ଷ ଅଛି, ଏଉଁଠି ଏହି ସଂଖ୍ୟା ଚାଳିଶି ଏବଂ ତିନି ଲକ୍ଷ ହେଉଛି।