ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଗତଵାନ୍ ଗଣପୋ ଦେଵଃ ସର୍ଵଦେଵନମସ୍କୃତଃ ଅଵାପ୍ଯ ସଂଜ୍ଞାଂ ଗୋଵିନ୍ଦାତ୍ ପଦ୍ମଯୋନିଃ ପିତାମହଃ

ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଗଣପତି ଦେବତା ଚାଲିଗଲେ; ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କଠାରୁ ବୁଝିବା ଶକ୍ତି ପାଇ, ପଦ୍ମଯୋନି ପିତାମହ ହେଲେ।

ପ୍ରଜାଃ ସ୍ରଷ୍ଟୁମନାଶ୍ଚକ୍ରେ ତପ ଉଗ୍ରଂ ପିତାମହଃ ତସ୍ଯୈଵଂ ତପ୍ଯମାନସ୍ଯ ନ କିଂଚିତ୍ ସମଵର୍ତତ

ପିତାମହ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ଘୋର ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ; ଏଭଳି ତପସ୍ୟା କରୁଥିବାବେଳେ, କିଛି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା ନାହିଁ।

ତତୋ ଦୀର୍ଘେଣ କାଲେନ ଦୁଃଖାତ୍କ୍ରୋଧୋ ହ୍ଯଜାଯତ କ୍ରୋଧାଵିଷ୍ଟସ୍ଯ ନେତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ପ୍ରାପତନ୍ନଶ୍ରୁବିନ୍ଦଵଃ

ପରେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ଦୁଃଖରୁ କ୍ରୋଧ ଜନ୍ମିଲା; କ୍ରୋଧରେ ଅଧିକ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଆଖିରୁ ଅଶ୍ରୁ ବିନ୍ଦୁ ପଡ଼ିଲା।

ତତସ୍ତେଭ୍ଯୋ ଽଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁଭ୍ଯୋ ଵାତପିତ୍ତକଫାତ୍ମକାଃ ମହାଭାଗା ମହାସତ୍ତ୍ଵାଃ ସ୍ଵସ୍ତିକୈରପ୍ଯଲଂକୃତାଃ

ତାହାପରେ ସେ ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁମାନଙ୍କୁ ଥିଏ, ବାୟୁ, ପିତ୍ତ ଓ କଫ ଗୁଣ ଥିବା, ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ସେମାନେ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ଥିଲେ।

ପ୍ରକୀର୍ଣକେଶାଃ ସର୍ପାସ୍ତେ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତା ମହାଵିଷାଃ ସର୍ପାଂସ୍ତାନଗ୍ରଜାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମାନମ୍ ଅନିନ୍ଦଯତ୍

ସେ ସର୍ପମାନେ ଖୋଲା କେଶ ଓ ଭୟଙ୍କର ବିଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ; ସେଠାରେ ବଡ଼ ଭାଇ ସର୍ପମାନେକୁ ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମା ନିଜକୁ ଦୋଷ ଦେଲେ।

ଅହୋ ଧିକ୍ ତପସୋ ମହ୍ଯଂ ଫଲମୀଦୃଶକଂ ଯଦି ଲୋକଵୈନାଶିକୀ ଜଜ୍ଞେ ଆଦାଵେଵ ପ୍ରଜା ମମ

ହାଏ! ମୋର ତପସ୍ୟା ଯଦି ଏପରି ଫଳ ଦେଉଛି, ତେବେ ମୋର ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟି ଏହି ସଂସାରର ନାଶର କାରଣ ହେଇଗଲା।

ତସ୍ଯ ତୀଵ୍ରାଭଵନ୍ମୂର୍ଚ୍ଛା କ୍ରୋଧାମର୍ଷସମୁଦ୍ଭଵା ମୂର୍ଚ୍ଛାଭିପରିତାପେନ ଜହୌ ପ୍ରାଣାନ୍ପ୍ରଜାପତିଃ

ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଓ ଅସହ୍ୟତାରୁ ଭୟଙ୍କର ମୂର୍ଛା ହେଲା; ସେଇ ମୂର୍ଛା ଦୁଃଖରେ ପ୍ରଜାପତି ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।

ତସ୍ଯାପ୍ରତିମଵୀର୍ଯସ୍ଯ ଦେହାତ୍କାରୁଣ୍ଯପୂର୍ଵକମ୍ ଅଥୈକାଦଶ ତେ ରୁଦ୍ରା ରୁଦନ୍ତୋ ଽଭ୍ଯକ୍ରମଂସ୍ ତଥା

ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତାଙ୍କର ଦେହରୁ, କରୁଣାଭାବରେ, ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ର ହାଁସି-ହାଁସି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।

ରୋଦନାତ୍ଖଲୁ ରୁଦ୍ରତ୍ଵଂ ତେଷୁ ଵୈ ସମଜାଯତ ଯେ ରୁଦ୍ରାସ୍ତେ ଖଲୁ ପ୍ରାଣା ଯେ ପ୍ରାଣାସ୍ତେ ତଦାତ୍ମକାଃ

ସେମାନେ କାନ୍ଦିଥିବାରୁ ରୁଦ୍ର ନାମ ହେଲା; ଏହି ରୁଦ୍ରମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ପ୍ରାଣ, ଏବଂ ପ୍ରାଣମାନେ ସେମାନଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ।

ପ୍ରାଣାଃ ପ୍ରାଣଵତାଂ ଜ୍ଞେଯାଃ ସର୍ଵଭୂତେଷ୍ଵଵସ୍ଥିତାଃ ଅତ୍ଯୁଗ୍ରସ୍ଯ ମହତ୍ତ୍ଵସ୍ଯ ସାଧୁରାଚରିତସ୍ଯ ଚ

ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ଥିବା ପ୍ରାଣମାନେ ବଡ଼ ଉଗ୍ର, ମହାନ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଚରଣ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପ୍ରାଣ ବୋଲି ବୁଝିବାକୁ ଚାହିଁଦି।

ପ୍ରାଣାଂସ୍ତସ୍ଯ ଦଦୌ ଭୂଯସ୍ ତ୍ରିଶୂଲୀ ନୀଲଲୋହିତଃ ଲବ୍ଧ୍ଵାସୂନ୍ ଭଗଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମ ଦେଵଦେଵମୁମାପତିମ୍

ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ନୀଳ-ଲାଲ ଦେହୀ, ପୁଣିଥରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାଣ ଦେଲେ; ପ୍ରାଣ ମିଳିବା ପରେ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ବ୍ରହ୍ମା ଦେବଦେବୀ ଉମାପତିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

ପ୍ରଣମ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତୋ ଽପଶ୍ଯଦ୍ ଗାଯତ୍ର୍ଯା ଵିଶ୍ଵମୀଶ୍ଵରମ୍ ସର୍ଵଲୋକମଯଂ ଦେଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ତୁତ୍ଵା ପିତାମହଃ

ସେ ଶିର ନମାଇ, ଗାୟତ୍ରୀ ସହିତ ବିଶ୍ୱର ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ସମସ୍ତ ଲୋକର ସ୍ୱରୂପ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ପିତାମହ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

ତତୋ ଵିସ୍ମଯମାପନ୍ନଃ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ଉଵାଚ ଵଚନଂ ଶର୍ଵଂ ସଦ୍ଯାଦିତ୍ଵଂ କଥଂ ଵିଭୋ

ତାପରେ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ପୁନିପୁନି ଶିର ନମାଇ, ସେ ଶର୍ବଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ କିପରି ଆରମ୍ଭରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ?”

ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଭଗଵାନ୍ ଭଵଃ ବ୍ରହ୍ମରୂପୀ ପ୍ରବୋଧାର୍ଥଂ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ପ୍ରାହ ସସ୍ମିତମ୍

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସେ କଥା ଶୁଣି, ଭଗବାନ ଭବ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ଶିକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ହସି ହସି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ।

ଶ୍ଵେତକଲ୍ପୋ ଯଦା ହ୍ଯାସୀଦ୍ ଅହମେଵ ତଦାଭଵମ୍ ଶ୍ଵେତୋଷ୍ଣୀଷଃ ଶ୍ଵେତମାଲ୍ଯଃ ଶ୍ଵେତାଂବରଧରଃ ସିତଃ

ଶ୍ୱେତ ଯୁଗ ଥିଲାବେଳେ, ମୁଁ ଏକାମାତ୍ର ଥିଲି; ମୋ ମୁଣ୍ଡ ଧଳା, ଧଳା ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲି, ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲି, ଶୁଭ୍ର ଚମକୁଥିଲି।

ଶ୍ଵେତାସ୍ଥିଃ ଶ୍ଵେତରୋମା ଚ ଶ୍ଵେତାସୃକ୍ ଶ୍ଵେତଲୋହିତଃ ତେନ ନାମ୍ନା ଚ ଵିଖ୍ଯାତଃ ଶ୍ଵେତକଲ୍ପସ୍ତଦା ହ୍ଯସୌ

ଧଳା ହାଡ଼, ଧଳା କେଶ, ଧଳା ରକ୍ତ ଓ ଧଳା-ଲାଲ ରଙ୍ଗ ଥିଲା; ଏହି ନାମରେ ସେ ଯୁଗକୁ ଶ୍ୱେତ ଯୁଗ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।

ମତ୍ପ୍ରସୂତା ଚ ଦେଵେଶୀ ଶ୍ଵେତାଙ୍ଗା ଶ୍ଵେତଲୋହିତା ଶ୍ଵେତଵର୍ଣା ତଦା ହ୍ଯାସୀଦ୍ ଗାଯତ୍ରୀ ବ୍ରହ୍ମସଂଜ୍ଞିତା

ମୋଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଦେବୀ ଧଳା ଅଙ୍ଗ, ଧଳା-ଲାଲ ରଙ୍ଗ ଓ ଧଳା ବର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ; ସେତିବେଳେ ଗାୟତ୍ରୀ, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମା ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ଥିଲେ।

ତସ୍ମାଦହଂ ଚ ଦେଵେଶ ତ୍ଵଯା ଗୁହ୍ଯେନ ଵୈ ପୁନଃ ଵିଜ୍ଞାତଃ ସ୍ଵେନ ତପସା ସଦ୍ଯୋଜାତତ୍ଵମାଗତଃ

ତେଣୁ, ହେ ଦେବତାଙ୍କର ନାଥ, ତୁମର ଗୁପ୍ତ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପୁଣି ତୁମେ ଚିହ୍ନିପାରିଛ; ଏବଂ ସଦ୍ୟୋଜାତ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲି।

ସଦ୍ଯୋଜାତେତି ବ୍ରହ୍ମୈତଦ୍ ଗୁହ୍ଯଂ ଚୈତତ୍ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍ ତସ୍ମାଦ୍ଗୁହ୍ଯତ୍ଵମାପନ୍ନଂ ଯେ ଵେତ୍ସ୍ଯନ୍ତି ଦ୍ଵିଜାତଯଃ

‘ସଦ୍ୟୋଜାତ’ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ନାମ ଓ ଏହାକୁ ଗୁପ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ତେଣୁ ଏହା ଗୁପ୍ତ ମନାଯାଏ, ଏବଂ ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏହାକୁ ଜାଣନ୍ତି—

ମତ୍ସମୀପଂ ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ପୁନରାଵୃତ୍ତିଦୁର୍ଲଭମ୍ ଯଦା ଚୈଵ ପୁନସ୍ତ୍ଵାସୀଲ୍ ଲୋହିତୋ ନାମ ନାମତଃ

ସେମାନେ ମୋ ନିକଟକୁ ଆସିବେ, ଯେଉଁଠାରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଦୁର୍ଲଭ; ଏବଂ ପୁଣି, ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ଲୋହିତ ନାମରେ ଥିଲେ—

ମତ୍କୃତେନ ଚ ଵର୍ଣେନ କଲ୍ପୋ ଵୈ ଲୋହିତଃ ସ୍ମୃତଃ ତଦା ଲୋହିତମାଂସାସ୍ଥିଲୋହିତକ୍ଷୀରସଂଭଵା

ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ରଙ୍ଗରୁ, ସେ ଯୁଗକୁ ଲୋହିତ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; ସେତିବେଳେ ଲୋକମାନେ ଲାଲ ମାଂସ, ହାଡ଼ ଓ ରକ୍ତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

ଲୋହିତାକ୍ଷୀ ସ୍ତନଵତୀ ଗାଯତ୍ରୀ ଗୌଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତା ତତୋ ଽସ୍ଯା ଲୋହିତତ୍ଵେନ ଵର୍ଣସ୍ଯ ଚ ଵିପର୍ଯଯାତ୍

ଲୋହିତ ଆଖି ଓ ଉନ୍ନତ ସ୍ତନ ଥିବା ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କୁ ଗାଈ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ତାଙ୍କର ଲାଲ ରଙ୍ଗ ଓ ରଙ୍ଗର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ନାମ ହୋଇଛି ।

ଵାମତ୍ଵାଚ୍ଚୈଵ ଦେଵସ୍ଯ ଵାମଦେଵତ୍ଵମାଗତଃ ତତ୍ରାପି ଚ ମହାସତ୍ତ୍ଵ ତ୍ଵଯାହଂ ନିଯତାତ୍ମନା

ଦେବତାଙ୍କର ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱ ଥିବାରୁ ବାମଦେବ ନାମ ହୋଇଛି । ହେ ମହାତ୍ମା, ତୁମେ ନିଜ ଆତ୍ମନିୟମ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଏଠି ଜାଣିଛ ।

ଵିଜ୍ଞାତଃ ସ୍ଵେନ ଯୋଗେନ ତସ୍ମିନ୍ଵର୍ଣାନ୍ତରେ ସ୍ଥିତଃ ତତଶ୍ ଚ ଵାମଦେଵେତି ଖ୍ଯାତିଂ ଯାତୋ ଽସ୍ମି ଭୂତଲେ

ତୁମେ ନିଜର ଯୋଗ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ସେ ଅନ୍ୟ ରଙ୍ଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବା ବେଳେ ଜାଣିଛ । ଏହିପରି ଭାବେ ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ବାମଦେବ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଛି ।

ଯେ ଚାପି ଵାମଦେଵ ତ୍ଵାଂ ଜ୍ଞାସ୍ଯନ୍ତୀହ ଦ୍ଵିଜାତଯଃ ରୁଦ୍ରଲୋକଂ ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ପୁନରାଵୃତ୍ତିଦୁର୍ଲଭମ୍

ଏଠି ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ତୁମକୁ ବାମଦେବ ଭାବେ ଜାଣିବେ, ସେମାନେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯିବେ, ଯେଉଁଠାରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଦୁର୍ଲଭ ।

ଯଦାହଂ ପୁନରେଵେହ ପୀତଵର୍ଣୋ ଯୁଗକ୍ରମାତ୍ ମତ୍କୃତେନ ଚ ନାମ୍ନା ଵୈ ପୀତକଲ୍ପୋ ଽଭଵତ୍ତଦା

ଯେତେବେଳେ ଯୁଗ ଅନୁସାରେ ମୁଁ ପୁନି ପୀତ ରଙ୍ଗରେ ଏଠି ଆସିଥାଏ, ସେତେବେଳେ ମୋର ନାମରେ ପୀତ ରୂପ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇଥିଲା ।

ମତ୍ପ୍ରସୂତା ଚ ଦେଵେଶୀ ପୀତାଙ୍ଗୀ ପୀତଲୋହିତା ପୀତଵର୍ଣା ତଦା ହ୍ଯାସୀଦ୍ ଗାଯତ୍ରୀ ବ୍ରହ୍ମସଂଜ୍ଞିତା

ମୋ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଦେବୀ, ଯାହାର ଦେହ ପୀତ ଓ ପୀତ-ଲାଲ ଥିଲା, ସେ ସମୟରେ ଗାୟତ୍ରୀ ଭାବେ, ବ୍ରହ୍ମା ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲେ ।

ତତ୍ରାପି ଚ ମହାସତ୍ତ୍ଵ ଯୋଗଯୁକ୍ତେନ ଚେତସା ଯସ୍ମାଦହଂ ତୈର୍ଵିଜ୍ଞାତୋ ଯୋଗତତ୍ପରମାନସୈଃ

ହେ ମହାତ୍ମା, ସେଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗରେ ମନ ଲଗାଇଥିଲେ, ସେମାନେ ମୋତେ ଜାଣିଥିଲେ ।

ତତ୍ର ତତ୍ପୁରୁଷତ୍ଵେନ ଵିଜ୍ଞାତୋ ଽହଂ ତ୍ଵଯା ପୁନଃ ତସ୍ମାତ୍ତତ୍ପୁରୁଷତ୍ଵଂ ଵୈ ମମୈତତ୍କନକାଣ୍ଡଜ

ସେଠାରେ ତୁମେ ପୁଣି ମୋତେ ତତ୍ପୁରୁଷ ଭାବେ ଜାଣିଥିଲ । ଏହିପରି ଭାବେ, ହେ କନକାଣ୍ଡ, ଏହି ତତ୍ପୁରୁଷ ଭାବ ମୋର ।