ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

नारदो ऽभ्यर्च्य शैलेशे शङ्करं सङ्गमेश्वरे हिरण्यगर्भे स्वर्लीने ह्य् अविमुक्ते महालये

ନାରଦ ମୁନି ଶୈଳେଶ, ଶଙ୍କର, ସଙ୍ଗମେଶ୍ୱର, ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ସ୍ୱର୍ଳୀନ ଓ ଅବିମୁକ୍ତ ମହାଳୟରେ ପୂଜା କଲେ।

रौद्रे गोप्रेक्षके चैव श्रेष्ठे पाशुपते तथा विघ्नेश्वरे च केदारे तथा गोमायुकेश्वरे

ସେ ରୌଦ୍ର, ଗୋପ୍ରେକ୍ଷକ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଶୁପତ, ବିଘ୍ନେଶ୍ୱର, କେଦାର ଓ ଗୋମାୟୁକେଶ୍ୱରରେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କଲେ।

हिरण्यगर्भे चन्द्रेशे ईशान्ये च त्रिविष्टपे शुक्रेश्वरे यथान्यायं नैमिषं प्रययौ मुनिः

ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ଚନ୍ଦ୍ରେଶ୍ୱର, ତ୍ରିବିଷ୍ଟପରେ ଈଶାନ୍ୟ ଓ ଯଥାନୁକ୍ରମେ ଶୁକ୍ରେଶ୍ୱରରେ ପୂଜା କରି, ସେ ମୁନି ନୈମିଷକୁ ଚାଲିଗଲେ।

नैमिषेयास्तदा दृष्ट्वा नारदं हृष्टमानसाः समभ्यर्च्यासनं तस्मै तद्योग्यं समकल्पयन्

ନୈମିଷର ବାସିନ୍ଦାମାନେ ନାରଦଙ୍କୁ ଦେଖି ଅନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଆସନ ତିଆରି କଲେ।

सो ऽपि हृष्टो मुनिवरैर् दत्तं भेजे तदासनम् सम्पूज्यमानो मुनिभिः सुखासीनो वरासने

ସେ ମଧ୍ୟ ଖୁସି ହୋଇ, ମହାମୁନିମାନେ ଦେଇଥିବା ଆସନ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଏବଂ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ସୁବିଧାରେ ବସିଲେ।

चक्रे कथां विचित्रार्थां लिङ्गमाहात्म्यमाश्रिताम् एतस्मिन्नेवकाले तु सूतः पौराणिकः स्वयम्

ସେ ତାହାଁଠି ଲିଙ୍ଗର ମହିମାକୁ ନେଇ ଅଦ୍ଭୁତ ଅର୍ଥର ଗଳ୍ପ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ପୁରାଣ ପାଠକ ସୂତ ନିଜେ ଆସିଲେ।

जगाम नैमिषं धीमान् प्रणामार्थं तपस्विनाम् तस्मै साम च पूजां च यथावच्चक्रिरे तदा

ବୁଦ୍ଧିମାନ ସୂତ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବାକୁ ନୈମିଷକୁ ଆସିଲେ। ସେଠାରେ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସ୍ୱାଗତ ଓ ପୂଜା କଲେ।

नैमिषेयास्तु शिष्याय कृष्णद्वैपायनस्य तु अथ तेषां पुराणस्य शुश्रूषा समपद्यत

ନୈମିଷର ବାସିନ୍ଦାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ସେ ସୂତଙ୍କଠାରୁ ପୁରାଣ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।

दृष्ट्वा तम् अतिविश्वस्तं विद्वांसं रोमहर्षणम् अपृच्छंश्च ततः सूतम् ऋषिं सर्वे तपोधनाः

ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ଓ ପଣ୍ଡିତ ରୋମହର୍ଷଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ତପସ୍ବୀମାନେ ସୂତ ଋଷିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

पुराणसंहितां पुण्यां लिङ्गमाहात्म्यसंयुताम् त्वया सूत महाबुद्धे कृष्णद्वैपायनो मुनिः

ଲିଙ୍ଗର ମହିମା ଥିବା ପବିତ୍ର ପୁରାଣ ସଂହିତା କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ମୁନିଙ୍କଠାରୁ ତୁମେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ସୂତ, ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ।

उपासितः पुराणार्थं लब्धा तस्माच्च संहिता तस्माद्भवन्तं पृच्छामः सूत पौराणिकोत्तमम्

ପୁରାଣର ଅର୍ଥ ଜାଣିବା ପାଇଁ ସେଠାରେ ସେବା କରି, ସେଠାରୁ ସଂହିତା ପାଇଥିଲ। ଏହିଠାରୁ, ସୂତ, ପୁରାଣ ପାଠକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ ତୁମକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛୁ।

पुराणसंहितां दिव्यां लिङ्गमाहात्म्यसंयुताम् नारदो ऽप्यस्य देवस्य रुद्रस्य परमात्मनः

ଲିଙ୍ଗର ମହିମା ଥିବା ଦିବ୍ୟ ପୁରାଣ ସଂହିତା ଏହି ଦେବତା ରୁଦ୍ର, ପରମାତ୍ମା ବିଷୟରେ ନାରଦ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ।

क्षेत्राण्यासाद्य चाभ्यर्च्य लिङ्गानि मुनिपुङ्गवः इह संनिहितः श्रीमान् नारदो ब्रह्मणः सुतः

ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଯାଇ ଲିଙ୍ଗଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶ୍ରୀମାନ୍ ନାରଦ ଏଠାରେ ବିଦ୍ୟମାନ ଅଛନ୍ତି।

भवभक्तो भवांश्चैव वयं वै नारदस्तथा अस्याग्रतो मुनेः पुण्यं पुराणं वक्तुमर्हसि

ଆମେ ସମସ୍ତେ ଭବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଛୁ, ନାରଦ ମଧ୍ୟ ତେଣୁ, ଏହି ମୁନିଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ତୁମେ ପବିତ୍ର ପୁରାଣ କଥା କହ।

सफलं साधितं सर्वं भवता विदितं भवेत् एवमुक्तः स हृष्टात्मा सूतः पौराणिकोत्तमः

ସମସ୍ତ କାମ ସଫଳ ହୋଇଛି ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକ ତୁମେ ଜାଣ, ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ପୁରାଣ ପାଠକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୂତ ଖୁସି ହେଲେ।

अभिवाद्याग्रतो धीमान् नारदं ब्रह्मणः सुतम् नैमिषेयांश्च पुण्यात्मा पुराणं व्याजहार सः

ବୁଦ୍ଧିମାନ ସୂତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ନାରଦ ଓ ନୈମିଷର ପବିତ୍ର ବାସିନ୍ଦାମାନେଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ନମସ୍କାର କରି ପୁରାଣ କଥା କହିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।

नमस्कृत्य महादेवं ब्रह्माणं च जनार्दनम् मुनीश्वरं तथा व्यासं वक्तुं लिङ्गं स्मराम्यहम्

ମହାଦେବ, ବ୍ରହ୍ମା, ଜନାର୍ଦନ ଓ ବ୍ୟାସ ମୁନିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ମରଣ କରି ଏହି କଥା କହୁଛି।

शब्दं ब्रह्मतनुं साक्षाच् छब्दब्रह्मप्रकाशकम् वर्णावयवम् अव्यक्तलक्षणं बहुधा स्थितम्

ଶବ୍ଦ ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଦେହ, ଏହି ଶବ୍ଦ ନିଜେ ବ୍ରହ୍ମଶବ୍ଦକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ। ଏହା ଅନେକ ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ, ଅଦୃଶ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ଧାରଣ କରି, ବହୁ ରୂପରେ ବ୍ୟାପିଛି।

अकारोकारमकारं स्थूलं सूक्ष्मं परात्परम् ओङ्काररूपम् ऋग्वक्त्रं समजिह्वासमन्वितम्

'ଅ', 'ଉ', 'ମ' ଏହି ତିନି ଅକ୍ଷର—ଏକ ମୋଟ, ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଏବଂ ଏକ ସମସ୍ତ ଉପରେ—ଏମାନେ ମିଶି ଓଁକାର ରୂପ ନେଇଛନ୍ତି। ଏହି ଓଁକାର ରିଗ୍ବେଦର ମୁଖ ଭାବେ, ସମାନ ଜିଭା ସହିତ ଅନ୍ତର୍ଭୂତ।

यजुर्वेदमहाग्रीवम् अथर्वहृदयं विभुम् प्रधानपुरुषातीतं प्रलयोत्पत्तिवर्जितम्

ଏହା ଯଜୁର୍ବେଦର କଣ୍ଠ, ଅଥର୍ବବେଦର ହୃଦୟ ଭାବେ ଅଛି; ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପି, ପ୍ରଧାନ ଓ ପୁରୁଷକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି, ଏହାର କେବଳ ନ ଆରମ୍ଭ ଅଛି, ନ ଶେଷ।

तमसा कालरुद्राख्यं रजसा कनकाण्डजम् सत्त्वेन सर्वगं विष्णुं निर्गुणत्वे महेश्वरम्

ତମ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ କାଳରୁଦ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ରଜସ ଦ୍ୱାରା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଡିଞ୍ଡି ରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ସତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ବିଷ୍ଣୁ; ନିର୍ଗୁଣ ଅବସ୍ଥାରେ ଏହା ମହେଶ୍ୱର।

प्रधानावयवं व्याप्य सप्तधाधिष्ठितं क्रमात् पुनः षोडशधा चैव षड्विंशकम् अजोद्भवम्

ଏହା ପ୍ରଧାନର ସମସ୍ତ ଅଂଶକୁ ବ୍ୟାପି, ସପ୍ତ ଭାଗରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ; ପୁଣି ଷୋଳ ଭାଗରେ, ଏବଂ ଛବିଶି ଭାଗରେ ଅଜନ୍ମା ଭାବେ ଅଛି।

सर्गप्रतिष्ठासंहारलीलार्थं लिङ्गरूपिणम् प्रणम्य च यथान्यायं वक्ष्ये लिङ्गोद्भवं शुभम्

ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ପ୍ରଳୟ ପାଇଁ ଯିଏ ଲିଙ୍ଗ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେଠିକି ମୁଁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପ୍ରଣାମ କରି, ଏବେ ଶୁଭ ଲିଙ୍ଗ ଉତ୍ପତ୍ତିର କଥା କହିବି।

ईशानकल्पवृत्तान्तम् अधिकृत्य महात्मना ब्रह्मणा कल्पितं पूर्वं पुराणं लैङ्गम् उत्तमम्

ଈଶାନଙ୍କ କଳ୍ପର ଉପାଖ୍ୟାନ ଉପରେ ଆଧାର କରି, ମହାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମା ପୂର୍ବେ ଉତ୍ତମ ଲିଙ୍ଗ ପୁରାଣ ରଚନା କରିଥିଲେ।

ग्रन्थकोटिप्रमाणं तु शतकोटिप्रविस्तरे चतुर्लक्षेण संक्षिप्ते व्यासैः सर्वान्तरेषु वै

ଏହାର ମାପ ଗ୍ରନ୍ଥର ସୀମାକୁ ଛୁଇଁଥିଲା, ଶତ କୋଟି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ; ବ୍ୟାସ ଏହାକୁ ଚାରି ଲକ୍ଷ ଶ୍ଲୋକରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ କରିଥିଲେ।

व्यस्तेष्टा दशधा चैव ब्रह्मादौ द्वापरादिषु लिङ्गमेकादशं प्रोक्तं मया व्यासाच्छ्रुतं च तत्

ଦଶ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ, ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଦ୍ୱାପର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯୁଗରେ, ଏକାଦଶ ଲିଙ୍ଗ ମୁଁ ବ୍ୟାସଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣି, ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରବଚନ କରିଛି।

अस्यैकादशसाहस्रे ग्रन्थमानमिह द्विजाः तस्मात्संक्षेपतो वक्ष्ये न श्रुतं विस्तरेण यत्

ଏଠାରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥର ଏକାଦଶ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଅଛି; ତେଣୁ ମୁଁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ ଯାହା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଶୁଣାଯାଇନାହିଁ, ତାହା କହିବି।

चतुर्लक्षेण संक्षिप्ते कृष्णद्वैपायनेन तु अत्रैकादशसाहस्रैः कथितो लिङ्गसम्भवः

କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାରି ଲକ୍ଷ ଶ୍ଲୋକରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ, ଏଠାରେ ଏକାଦଶ ହଜାର ଶ୍ଲୋକରେ ଲିଙ୍ଗ ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କହାଯାଇଛି।

सर्गः प्राधानिकः पश्चात् प्राकृतो वैकृतानि च अण्डस्यास्य च सम्भूतिर् अण्डस्यावरणाष्टकम्

ପ୍ରଥମେ ପ୍ରାଧାନିକ ସୃଷ୍ଟି, ପରେ ପ୍ରାକୃତିକ ଓ ବିକୃତି ସୃଷ୍ଟି; ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଏହାର ଆଠଟି ଆବରଣ।