ଏକ ସମୟର କଥା, ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିବଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଓ ପ୍ରଣାମ ଜଣାଇବା ପାଇଁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ ହେଉଥିଲା। ସେମାନେ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ—“ଏ ଶିବ, ତୁମେ ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଓ ତାହାର ଶବ୍ଦର ନାଥ, ଭାଗାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ନାଶକ, ମୃଗ ଶିକାରୀ, ଡକ୍ଷ ଓ ଡକ୍ଷ ଯଜ୍ଞ ନାଶକ। ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉତ୍କ୍ରମ କରିଥିବା, ନଗର ନାଶକ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଧନୁର୍ଧର, କୁଟାରଧାରୀ। ତୁମେ ପୁଷାଙ୍କର ଦନ୍ତ ଓ ଭାଗାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ନାଶ କରିଛ, ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥିବା, ଶ୍ରେଷ୍ଠତମ, ଅନ୍ଗାର ଦେହ ପୋଡି ଦେଇଥିବା। ଏ ମଞ୍ଚରେ, ତୁମେ ଭୟଙ୍କର ମୁହଁଧାରୀ, ସର୍ପରାଜ ମୁହଁ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଦେମନ ନାଶକ, ଦେମନଙ୍କ ଚିତ୍କାର ଦେଇଥିବା। ହିମ ନାଶକ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ଭିଜା ଚାମ ଉପରେ ପିନ୍ଧିଥିବା, ସମାନ୍ତା ଶ୍ମଶାନରେ ଅନୁଦିନ ଆନନ୍ଦ କରିଥିବା, ବିଶାଳ ମୁହଁ ଧାରଣ କରିଥିବା। ଜୀବନର ରକ୍ଷକ, କପାଳ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ଅନେକ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉପରେ ଅବରଣ କରିଥିବା। ତୁମେ ନର ଓ ନାରୀ ଦେହ ଧାରୀ, ଦେବୀଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା, ଜଟାଧାରୀ, କପାଳଧାରୀ, ସର୍ପକୁ ଯଜ୍ଞସୂତ୍ର ଭାବେ ପିନ୍ଧିଥିବା। ନୃତ୍ୟର ପ୍ରେମୀ, ନୃତ୍ୟକାରୀଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରିଥିବା, ଉତ୍ସାହୀ, ଗୀତର ପ୍ରେମୀ, ଋଷିମାନେ ଗୀତରେ ଯେଉଁଠି ତୁମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ତୁମେ ଗଞ୍ଜନ୍ତି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ଅପ୍ରିୟ ଓ ପ୍ରିୟ, ଭୟଙ୍କର, ଦୃଢ, ଭାଗାଙ୍କୁ ନାଶ କରିଥିବା। ସିଦ୍ଧମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିବା, ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଉଦ୍ଧାଟିତ ହସ, ନିଶ୍ୱାସ ଓ ଦ୍ରୁତ ଚଳନ, ରମ୍ୟ ଓ କ୍ଷମାଶୀଳ। ଧ୍ୟାନ କରିଥିବା, ହାଁ ଦେଇଥିବା, କନ୍ଦିଥିବା, ଗଳିଥିବା, ଲାଗିଥିବା, ଖେଳିଥିବା, ଭିତରେ ବଡ଼ ପେଟ ଧାରଣ କରିଥିବା। ଅସୃଷ୍ଟ ଓ ସୃଷ୍ଟ, କପାଳଧାରୀ, କୃଷ୍ଣ, ବେସୁରା ଆକାର, ଘଣ୍ଟାରେ ସଜିଥିବା। ବିଚିତ୍ର ଚାମଡା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୃଢ, ଅପରିମିତ, ରକ୍ଷକ, ଚମକିଲା, ଗୁଣରେ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା। ବାମପକ୍ଷର ପ୍ରେମୀ, ବାମପକ୍ଷରେ ଥିବା, ମୁକୁଟର ମଣି ପିନ୍ଧିଥିବା, କ୍ଷୀଣ ଦେହ ଧାରୀ, ଅପରିମିତ ଗୁଣ ଧାରୀ। ଉତ୍ତମ ଗୁଣବତ୍ତା, ଗୁପ୍ତ, ଅପହ୍ରାନ୍ତ ଭୂମିରେ ଚଳନ କରିଥିବା, ବିଶ୍ୱର ଧାରକ, ଭୂମି ତୁମର ପାଦ, ସଦ୍ଗୁଣୀମାନେ ଆଦର କରନ୍ତି। ତୁମର ପେଟ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଓ ଯୋଗର ଆଧାର, ମଧ୍ୟରେ ବିଶାଳ ଆକାଶ, ତାରାଗୁଡିକର ଗୁଛରେ ଭୂଷିତ। ତୁମର ଛାତିରେ ସ୍ୱାତି ତାରାର ମାର୍ଗ ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ ମାଳା ଚମକିଥିବା, ଦଶ ଦିଗ ତୁମର ଭୁଜ, ଭୁଜବନ୍ଦ ଓ କଙ୍କଣରେ ସଜିଥିବା। ତୁମର ଗଳା ଚଉଡ଼ ଓ ଘନ, କଳି କଜଳର ଗାଢ଼ ଭଣ୍ଡା ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସୂତ୍ରରେ ଭୂଷିତ। ତୁମର ମୁହଁ ଭୟଙ୍କର, ଦନ୍ତ ଚୁଆଁ ହୋଇଥିବା, ଅଜୟ୍ୟ ଓ ତୁଳନାହୀନ, ମୁଣ୍ଡ ଲୋଟସ୍ ମାଳାରେ ଭୂଷିତ, ଆକାଶକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା। ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଚମକ, ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଆକାର, ପାହାଡ଼ରେ ଦୃଢତା, ପବନରେ ଶକ୍ତି, ଅଗ୍ନିରେ ତାପ, ଜଳରେ ଶୀତଳତା, ଆକାଶରେ ଶବ୍ଦ—ବୁଦ୍ଧିମାନେ ଏହି ଗୁଣମାନେ ଅଚଳ ଓ ଅବିନଶୀ ସ୍ଥାନରୁ ଉଦ୍ଭବ ପାଇଥିବା ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି। ଜପ, ଜପର ବସ୍ତୁ, ମହାଦେବ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗୀ, ମହାପ୍ରଭୁ। ନଗରର ନାଥ, ଗୁହାରେ ବସିଥିବା, ଆକାଶରେ ଚଳନ କରିଥିବା, ରାତିରେ ଘୁମିଥିବା, ତପସ୍ୟାର ଭଣ୍ଡାର, ଗୁପ୍ତ ଶିକ୍ଷକ, ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା, ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଇଥିବା। ଘୋଡ଼ ମୁହଁ ଧାରୀ, ସମୁଦ୍ର ଜନ୍ମା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପ୍ରାଣୀମାନେର ରକ୍ଷକ, ଜାଣିବା ଯୋଗ୍ୟ, ପ୍ରକାଶକ, ନେତା, ଅଜୟ୍ୟ, ଅଚଳ। ବଡ଼ ରଥ ଧାରୀ, ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା, ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଧନ ଜୟ କରିଥିବା, ଘଣ୍ଟା ପ୍ରେମୀ, ପତାକା ଧାରୀ, ଛତା ଧାରୀ, ପିନାକ ଧନୁ ଧାରୀ, ସେନାପତି। ବିର କବଚ ଧାରୀ, ବେଶା ଓ ତଳୱାର ଧାରୀ, ଧନୁ ଓ କୁଟାର ଧାରୀ, ଦୁଷ୍ଟ ନାଶକ, ନିର୍ମଳ, ଶୂର, ଦେବତାଙ୍କର ରାଜା, ଶତ୍ରୁ ଚାପିଥିବା। ପୂର୍ବରୁ ଆମେ ତୁମକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁ ଜୟ କରିଥିଲୁ; ଅଗ୍ନି ଯେପରି ଏକା ଏକା ଉପସାଗର ଜଳ ନିଁଉଛି, ସେପରି ସେ କେବେ ପୂରଣ ହୁଏନି। କ୍ରୋଧ ଆକାର ହେଲେ ମଧୁର ଚିତ୍ତ ଧାରୀ, ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥିବା, ପ୍ରିୟ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଅଗମ୍ୟ, ବେଦରେ ନିଷ୍ଠା, ଉତ୍ତମଙ୍କରେ ସମ୍ମାନିତ। ତୁମେ ଦେବତାଙ୍କର ଅକ୍ଷୟ ଭଣ୍ଡାର, ଯଜ୍ଞ ତୁମେ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିବା, ବେଦାନୁସାରେ ହୋମ କରିଥିବା ଅଗ୍ନି ତୁମକୁ ଅର୍ପଣ କରେ; ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ମହାଦେବ, ଆମେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉ। ତୁମେ ଭବାନୀଙ୍କର ପତି, ଆଦିହୀନ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଓ ପ୍ରାଣୀମାନେର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା; ବୁଦ୍ଧିମାନେ ତୁମକୁ ପ୍ରକୃତିରେ ଉତ୍ତମ ଜାଣି, ଧ୍ୟାନ ଶେଷ କରି ଅମରତ୍ୱରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଯୋଗୀମାନେ ତୁମକୁ ସଦା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ କରି ଅନ୍ୟ ଯୋଗ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିଦାୟ କରନ୍ତି; ଅନ୍ୟମାନେ ଶୁଧ୍ଧ ଓ ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତରେ ତୁମପ୍ରତି ନିବେଦନ କରି ଦିବ୍ୟ ଉପଭୋଗ ପାଉଛନ୍ତି। ଆମେ ଯେତେ ଜାଣିଛୁ, ଯେତେ ସମର୍ଥ, ତୁମର ମହିମାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛୁ, ଏ ଅପରିମିତ ମହାପ୍ରଭୁ, ତୁମର ସ୍ୱରୂପ ଅଗଣନୀୟ। ଏ ଶିବ, ତୁମେ ସବୁଠାରେ ଆମେ ପ୍ରତି ଦୟା କର; ତୁମେ ତୁମେ—ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ। ଯେ କୌଣସି ଭକ୍ତ ଏହି ବ୍ରହ୍ମନ-ନାରାୟଣ ଷ୍ଟୋତ୍ର କୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି ପଢ଼େ— କିମ୍ବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଖରେ ପଢ଼ାଏ, କିମ୍ବା ଏହିକୁ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଶୁଣିଥିବା, ସେ ଦଶ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ଫଳ ପାଉଛି। ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ମର୍ତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଶିବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏହିକୁ ପଢ଼ିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବା ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାର ଲୋକକୁ ଯାଏ। ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଦିବ୍ୟ କ୍ରିୟା, ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ସ୍ନାନ ଶେଷରେ, ଯେ କୌଣସି ଉତ୍ତମ ମନ୍ଷ୍ୟ ଏହିକୁ ପଢ଼େ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାନର ସମ୍ମିଳନ ପାଉଛି। ଏପରି ଦିବ୍ୟ ଷ୍ଟୋତ୍ର ଶିବଙ୍କୁ ଏତେ ନମ୍ରତାରେ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଥିଲା, ତାଙ୍କର ମଧୁ ଓ ତାମ୍ର ମିଶ୍ର ଚକ୍ଷୁ ଦେଖି, ମୁହଁ ଅତି ଆନନ୍ଦ ରଂଗରେ ଭରିଗଲା। ଉମାଙ୍କର ପତି, ତ୍ରିନେତ୍ରୀ, ଡକ୍ଷ ଯଜ୍ଞ ନାଶକ, ପିନାକୀ, ଭଙ୍ଗା କୁଟାର ଧାରୀ, ବିରୂପାକ୍ଷ, ଏହି ପ୍ରଶଂସାରେ ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।