ଶିବ ଓ ପାର୍ବ୍ବତୀଙ୍କୁ ଠାରୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଦେହଧାରୀ ଦିବ୍ୟ ଶିଶୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଯିଏ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳର ଆଶ୍ରୟ ଥିଲେ। ସେ ଶିଶୁ ଅଦ୍ଭୁତ ପୋଶାକ ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ମହାଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ର ଗଜାନନ ହିସାବରେ ତାଙ୍କ ପିତା ଓ ଅମ୍ବିକାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ନବଜାତ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି ଭଗ୍ୟଶାଳୀ ଭବଦେବ ନିଜେ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଲେ। ମହାଦେବ ନିଜ କମଳ ହସ୍ତରେ ଗଜାନନଙ୍କୁ ଧରି ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ମୁଣ୍ଡରେ ଘ୍ରାଣ କଲେ। ଶିବ କହିଲେ, "ମୋ ପୁତ୍ର, ତୁମର ଅବତାର ଦାନବମାନେଙ୍କ ନାଶ ନିମିତ୍ତ, ଦେବତା, ଦ୍ୱିଜ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠମାନେଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ। ପୃଥିବୀରେ ଯଦି କୌଣସି ଯଜ୍ଞ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ଦକ୍ଷିଣା ବିନା କରାଯାଏ, ତୁମେ ସେଠି ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କର। ଏଠି ଯେ କେହି ଅନୁଚିତ ଭାବେ ଶିକ୍ଷା ଦେଉଛନ୍ତି, ପଢ଼ୁଛନ୍ତି, ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି କିମ୍ବା କର୍ମ କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚୟ ଦଣ୍ଡ ଦିଅ। ଜାତି ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ, କିମ୍ବା ନିଜ କର୍ମ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା ଲୋକମାନେ, ସେମାନଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଦିଅ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ନାରୀ-ପୁରୁଷ ନିତ୍ୟ ତୁମ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁମ ସମାନ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାଇବେ। ଗଣେଶ, ତୁମେ ତୁମ ଭକ୍ତମାନେ—ଶିଶୁ, ଯୁବକ କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧ—ଏହି ଲୋକରେ ଓ ପରଲୋକରେ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ୟମରେ ରକ୍ଷା କର। ତିନି ଲୋକରେ ସମସ୍ତେ ତୁମକୁ ପୂଜିବେ, ଏହି ନିଶ୍ଚିତ। ମୋତେ, ନାରାୟଣ କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞ କରି ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରଥମେ ତୁମକୁ ପୂଜିବା ଆବଶ୍ୟକ। ବେଦିକ, ସ୍ମାର୍ତ୍ତ କିମ୍ବା ଲୋକୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଥମେ ତୁମକୁ ପୂଜା ନ କରି କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ମିଳିବ ନାହିଁ। ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ଭୋଗ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ପୂଜିବା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତୁ। ଦେବତାମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସୁଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ ଓ ଦ୍ୱାଦି ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ପୂଜା କରିବା ବେଗୁଡ଼େ ତୁମକୁ କେଉଁଠି ମିଳିବେ ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ଭିନାୟକଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ପୂଜିବେ—ଏହା ନିଶ୍ଚିତ। ଯଦି କିଏ ଫଳ ଆଶା କରି ତୁମକୁ ପୂଜା କରେ ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ, ଅଜ, ହରି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବାଧା ଦେବ। ଏଭଳି ଆଜ୍ଞା ପାଇ ବଡ଼ ଭଗବାନ୍ ଗଣପତି ବିଘ୍ନମାନଙ୍କ ଦଳ ସୃଷ୍ଟି କରି, ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ସହିତ ପ୍ରଣାମ କରି ଶିବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରୁ ଲୋକମାନେ ଗଣପତିଙ୍କ ପୂଜା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ ଏବଂ ଗଣେଶ୍ୱର ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଧର୍ମରେ ବାଧା ଦେଲେ। ଏହିପରି ଗଣେଶଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କୁହାଗଲା; ଯିଏ ଏହି କଥା କୁହେ, ଶୁଣେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟକୁ ଶୁଣାଏ, ସେ ସୁଖୀ ହୁଏ। ଏହିପରେ ଜିଜ୍ଞାସା ହେଲା—ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ନୃତ୍ୟ କିପରି ଆରମ୍ଭ ହେଲା ଓ କାହିଁକି? ଏହି ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା ଶୁଣିଲା ପରେ, ଏହା ସତ୍ୟ କୁହ। ଦାରୁକ ନାମକ ଏକ ଦୈତ୍ୟ, ତପସ୍ୟା କରି ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଲାଭ କଲା ଏବଂ ସେ ଦେବତା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା। ଦାରୁକଙ୍କ ଆକ୍ରମଣରେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ, ଦେବତା, ବ୍ରହ୍ମା, ଈଶାନ, କୁମାର ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ଦାରୁକ ଯମ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମାରି, ‘ନାରୀଘାତକ’ ଭାବରେ ପରିଚିତ ହେଲେ ଏବଂ ନାରୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତିତ ହେଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅବସ୍ଥାରେ ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଉମାଙ୍କ ପତିଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତ କଥା କହିଲେ। ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଅନେକ ପ୍ରକାର ନମସ୍କାର କଲେ। ସେମାନେ ଦାରୁକ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ହାରିଥିବା ଦେବତାମାନେ ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ଶିବଙ୍କୁ ଦାରୁକ ଦୈତ୍ୟଙ୍କ ବିଧ୍ୱଂସ ନିମିତ୍ତ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ଶିବ, ଭଗଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ନାଶକ, ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହସିକି ଗିରିଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମଙ୍ଗଳମୟେ, ଆଜି ଏହି ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି, ଏହି ଦାରୁକ ନାରୀଘାତକଙ୍କ ବିଧ୍ୱଂସ ପାଇଁ।" ଶିବଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦେବୀ ପାର୍ବ୍ବତୀ ତାଙ୍କ ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଙ୍କ ଏକ ଅଂଶ ଦେବତାମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିବଙ୍କ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏହା ବ୍ରହ୍ମା କିମ୍ବା ଦେବତାମାନେ ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଶିବଙ୍କ ପାଖରେ ପୂର୍ବବତ୍ ଦେଉଁଥିବା ଗିରିଜାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ମାୟାରେ ମୁଗ୍ଧ ହେଲେ। ପାର୍ବ୍ବତୀ ଶିବଙ୍କ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ତାଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ବିଷ ଥିବା ଶରୀରକୁ ନିଜ ଦେହ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଏଭଳି ଦେଖି, କାମଦେବଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ତୃତୀୟ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଦେଖି, କଳା କଣ୍ଠ ଜଟାଧାରି କାଳୀଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। କଳା କଣ୍ଠ କାଳୀ ଉଦ୍ଭବ କରିବା ସହିତ, ଦେବତାଙ୍କୁ ବଡ଼ ଯଶ ଓ ବିଜୟ ମିଳିଲା, ଅସୁରମାନେ ହାରିଗଲେ, ଭବାନୀ ଓ ପରମେଶ୍ୱରୀ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ। କଳା କଣ୍ଠ କାଳୀଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ବିଷରେ ସୁଶୋଭିତ କଣ୍ଠ ଦେଖି, ଉପେନ୍ଦ୍ର, ପଦ୍ମଜ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବ, ସିଦ୍ଧମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ। ତାଙ୍କ ଲାଲାଟରେ ଏକ ଚକ୍ଷୁ, ମୁଣ୍ଡରେ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା, କଣ୍ଠରେ ଭୟଙ୍କର ତ୍ରିଶୂଳ, ହାତରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତ୍ରିଶୂଳ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଅଳଙ୍କାର ଦେଖାଗଲା। ଦେବୀ ସମେତ ଦିବ୍ୟବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ସିଦ୍ଧପ୍ରଧାନ ଓ ଅନ୍ୟ ସିଦ୍ଧମାନେ, ପିଶାଚମାନେ ପୁନଃ ଉଦ୍ଭବ କଲେ। ପାର୍ବ୍ବତୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପରା ଦେବୀ, ଦେବତାମାନେଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଦାରୁକ ଦୈତ୍ୟଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କଲେ। ତାଙ୍କ ଭୟାନକ କ୍ରୋଧ ଓ ଉତ୍କଣ୍ଠାରେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ତାଙ୍କ ରୋଷାଗ୍ନିରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲା।