ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରୁ ଯେ ଏହି ପରମ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି, ଏହାକୁ ଶୁଣ। ଯେଉଁପରି ଆଦିକାଳରେ ଥିଲା, ସେହିପରି ଏବେ ମଧ୍ୟ ଅଟୁଟ ଅଛି। ଯେଉଁଠାରେ କିଏ ଏହି ଅନୁସାରେ ଅବଳମ୍ବନ କରେ, ସେଉଁଠି ସେ ସମସ୍ତର ରୂପ ଭାବେ ଗଣ୍ୟ ହୁଏ। ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସିଂହାସନ, ଯାହାକୁ ଆପଣ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି; ଆପଣଙ୍କ ଉପରେ ଅଛନ୍ତି ସେଇ ମଙ୍ଗଳମୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପଦ। ବିଷ୍ଣୁ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ମୋର ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା, କିମ୍ବା ବୈକୁଣ୍ଠ, ସେଠାରୁ ଏହି ତିରିସିତିଏ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଛି। ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ୧୦,୦୦,୦୦୦ କଳ୍ପ ପୂର୍ବରୁ ପାର୍ ହୋଇଯାଇଛି; ଏହାକୁ ଶୁଣ, ହେ ଦେବଦେବ, ହେ ମହାମତି। ସେ ଆନନ୍ଦ ଭାବେ ପରିଚିତ, ଆନନ୍ଦରେ ବିରାଜିତ; ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ବଂଶର, ତପଃଶ୍ରୟରେ, ସେ ମୋର ପୁତ୍ରତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ଆପଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୋଗ ଓ ସାଂଖ୍ୟ, ତପସ୍ୟା, ଜ୍ଞାନ, କର୍ମ, ସତ୍ୟ, ତତ୍ତ୍ୱ, ଦୟା, ବ୍ରହ୍ମ, ଅହିଂସା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୁଦ୍ଧି ଓ କ୍ଷମା ଅନ୍ତର୍ନିହିତ। ଧ୍ୟାନ, ଧ୍ୟାନର ବସ୍ତୁ, ନିଗ୍ରହ, ଶାନ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନ, ବୁଦ୍ଧି, ଧୃତି, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ନୀତି, ଖ୍ୟାତି, ମେଧା, ଲଜ୍ଜା, ଦୃଷ୍ଟି ଓ ସରସ୍ୱତୀ; ସନ୍ତୋଷ, ପୋଷଣ, କ୍ରିୟା ଓ କୃପା—ଏହି ୩୨ ଗୁଣ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଏହି ୩୨ ଅକ୍ଷରର ନାମରେ ପରିଚିତ। ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ପ୍ରକୃତି ନିୟତ; ମହାଦେବୀ ଆପଣଙ୍କର ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଅବତାର। ଏହି ପୂଜ୍ୟା ଦେବୀ ମୋର ସନ୍ତାନ, ସ୍ଥିର, ଚତୁର୍ମୁଖୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଗର୍ଭ, ପ୍ରକୃତି, ଗାଈ ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ। ସେ ଗୌରୀ, ମାୟା, ବିଦ୍ୟା, କୃଷ୍ଣା, ହେମବତୀ, ପ୍ରଧାନ ଓ ପ୍ରକୃତି ନାମରେ ଖ୍ୟାତ, ତତ୍ତ୍ୱବେତ୍ତାମାନେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ସେ ଅଜନ୍ମା, ଏକ ରୂପା, ଲାଲ, ଧଳା ଓ କଳା; ସମସ୍ତ ଜୀବର ସୃଷ୍ଟିକାରୀ, ସମାନ ରୂପର। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଅଜନ୍ମା; ମୋତେ ଏହି ବିଶ୍ୱରୂପା, ଗାୟତ୍ରୀ, ବିଶ୍ୱଗାଈ ଭାବେ ଜାଣ। ଏପରି କହି, ମହାଦେବ, ପରମେଶ୍ୱର, ସୃଷ୍ଟି କରିଲେ; ତାପରେ ଦେବୀଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ସମସ୍ତ ରୂପର ପୁଅମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। କେହି ଜଟାଧାରୀ, କେହି ମୁଣ୍ଡମୁଣ୍ଡିଆ, କେହି ଚୂଡାଧାରୀ, କେହି ଅର୍ଧମୁଣ୍ଡା—ଏମିତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏକ ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ପରେ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସେ ଧର୍ମର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପଦେଶ ଯୋଗରେ ନିଶ୍ଚଳ ହେଲେ। ଶିଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ମନସ୍କାରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲୀନ ହେଲେ। ଏପରି ଭାବରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ସାହ୍ୟାଦ୍ରି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କୁହାଯାଇଛି। ଯିଏ ଏହି କଥା ପଢ଼େ, ଶୁଣେ କିମ୍ବା ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଶୁଣାଏ, ସେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ କୃପାରେ ବ୍ରହ୍ମା ସାକ୍ଷାତ୍କାର ପାଏ। କିପରି ଲିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ଲିଙ୍ଗ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଶଂକରଙ୍କୁ କେମିତି ପୂଜା କରାଯିବ? ଲିଙ୍ଗ କ’ଣ, ଲିଙ୍ଗୀ କିଏ? ଏହି ପ୍ରସ୍ନରେ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ପିତାମହଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ପଚାରିଲେ—"ହେ ପ୍ରଭୁ, ଲିଙ୍ଗ କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା? ମହେଶ୍ୱର ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଲିଙ୍ଗରେ କିପରି ପୂଜିବା?" ପିତାମହ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: "ମୁଖ୍ୟ ଲିଙ୍ଗ ଘୋଷିତ ହୋଇଛି ଓ ଲିଙ୍ଗୀ ପରମେଶ୍ୱର। ମୋର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ସମୁଦ୍ରରେ ବିଷ୍ଣୁ ଅଛନ୍ତି। ସୃଷ୍ଟିର ଦେବମାନେ ଋଷିମାନେ ସହିତ ଜନଲୋକକୁ ଗଲେ। ରକ୍ଷାର କାଳ ସମାପ୍ତି ହେବା ସମୟରେ, ଏକ ହଜାର ଚତୁର୍ଯ୍ୟୁଗ ପରେ, ଦେବମାନେ ସତ୍ୟଲୋକକୁ ଗଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସମୟ ଶେଷ ହେଲା, ନିୟମ ନ ଥିଲା, ସମସ୍ତ ଅଚଳ ଜିନିଷ ଶୁଷ୍କ ହେଲା, ପୂରା ଜଗତ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅନ୍ଧକାର ମହାସାଗରରେ ଏକା ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ, ଯୋଗର ନିର୍ମଳ ଆତ୍ମା, ଅକ୍ଷୁବ୍ଧ ଓ ଶୁଦ୍ଧ, ଜଳ ଉପରେ ଶୁଇଥିଲେ। ସେ ହଜାର ମୁଣ୍ଡ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ, ହଜାର ପାଦ, ହଜାର ବାହୁ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କର ମୂଳ, ସମସ୍ତଜ୍ଞ ଭାବେ ବିରାଜିତ। ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ରଜସ ଓ ତମସରେ ଶଂକର ନିଜେ; ସତ୍ତ୍ୱରେ ବିଷ୍ଣୁ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ; ମହେଶ୍ୱର ସମସ୍ତଙ୍କର ଆତ୍ମା। କାଳର ଆତ୍ମା, ଯାହାର ନାଭି କାଳ, ସେ ଧଳା; କଳା ଗୁଣହୀନ; ନାରାୟଣ, ବଳଶାଳୀ, ସଦାସଦ ମିଶ୍ର ଆତ୍ମା। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏପରି ଦେଖି, କମଳନୟନ, ଶୁଇଥିବା, ତାଙ୍କର ମାୟାରେ ମୁଁ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ କହିଲି: "ତୁମେ କିଏ?"—ଏପରି କହି, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ହାତ ଧରି ଉଠାଇଲି। ତାଙ୍କୁ ଭଲେ ଝଟକା ଦେଲି, ସେ ଜାଗି, କିଛି ଖଣ୍ଡ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ବସିଲେ। ତାଙ୍କର ନିଦ୍ରା ନ ଥିବା ଚକ୍ଷୁରେ ସେ ଶୁଦ୍ଧ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେ। ମୋ ସମ୍ନାଗରେ ଉଭୟ ହେଲେ ପୂଜ୍ୟ ହରି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ। ଉଠି, ପ୍ରଭୁ ମୋତେ ମୃଦୁ ହସରେ କହିଲେ: "ସ୍ୱାଗତ, ସ୍ୱାଗତ, ବାଳକ, ହେ ପ୍ରଖ୍ୟାତ ପିତାମହ!" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦେବମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଧ୍ୟ ହସିଲେ। ମୁଁ ରାଗ ଓ ଦ୍ୱେଷରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ କହିଲି: "ତୁମେ ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟର କାରଣ ହୋଇ, ମୋତେ ‘ବାଳକ, ବାଳକ’ କିଏଁ କୁହ?" ଏଠାରେ, ତୁମେ ମୃଦୁ ହସରେ ମୋତେ ଶିକ୍ଷକ ଭାବେ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଯେପରି କୁହ, ସେପରି କୁହୁଛ; ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ସଂସାରର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ପ୍ରକୃତିର ଆରମ୍ଭକାରୀ। ତୁମେ ମୋତେ ଶାଶ୍ୱତ, ଅଜନ୍ମା ବିଷ୍ଣୁ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ବିଶ୍ୱର ମୂଳ, ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଧାରକ, କମଳନୟନ କୁହୁଛ। କିଏଁ ଭ୍ରମରେ ଏପରି କୁହ? ତୁମେ ତ୍ୱରିତ ସତ୍ୟ କହ। ତେଣୁ ସେ ମୋତେ କହିଲେ: "ମୁଁ ହିଁ ସଂସାରର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା—ଦେଖ। ତୁମେ ପାଳନ କରୁଥିବା ଓ ସଂହାର କରୁଥିବା, ମୋର ଅକ୍ଷୟ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ତୁମେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ, ଦୁଃଖରହିତ ବିଶ୍ୱନାଥକୁ, ଭୁଲିଯାଇଛ। ସେଇ ପରମପୁରୁଷ, ପରମାତ୍ମା, ବହୁବାର ପୂଜିତ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରଶଂସିତ, ବିଷ୍ଣୁ, ଅଚଳ ପ୍ରଭୁ, ବିଶ୍ୱର ମୂଳ ଓ ଉତ୍ସ।