ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଭଗବାନ ମହେଶ୍ବରଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ନାମରେ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ପୂଜା କରିଲେ—"ଏ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଚିତ୍ତର ଦେବ, ଏ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ବାମଦେବ, ଶାନ୍ତ ଏବଂ ମହାତ୍ମା, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।" ତାପରେ, "ଏହି ସବୁଠୁ ପୁରୁଣା ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୟାଳୁ ରୁଦ୍ର, କାଳର ନାଶକ, ମହାତ୍ମା, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।" ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ଷ୍ଟୁତି ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟକ, ବୃଷଭ-ଧ୍ୱଜୀ ମହେଶ୍ବରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଲେ। ଯେଉଁ କୌଣସି ଜଣେ ଏହି ଷ୍ଟୁତିକୁ ଏଠାରେ ଏକଥର ପଢିବେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ। କିମ୍ବା, ଏହି ଷ୍ଟୁତିକୁ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଶୁଣାଇଲେ, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ। ଏଭଳି, ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ହୋଇ, ନମସ୍କାର ଦେଇଥିଲେ। ତାପରେ, ଭଗବତ୍ ଲୋକେଶ୍ବର କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମରେ ପ୍ରସନ୍ନ, କଣ ଚାହୁଁଛ?" ବ୍ରହ୍ମା ଶୁଧ୍ଧ ଭାଷାରେ ମହେଶ୍ବରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ପ୍ରସ୍ନ କଲେ—"ଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନ, ଏହି ବିଶ୍ୱ ମୂର୍ତ୍ତି, ବିଶ୍ୱ ଗାଉ, ସେ କିଏ? ଏହି ଚତୁର୍ପଦ, ଚତୁର୍ମୁଖୀ ଶୁଭ ଦେବୀ କିଏ?" ବ୍ରହ୍ମା ଅଧିକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ସେ କିପରି ଚତୁର୍ଶଙ୍ଖ, ଚତୁର୍ମୁଖ, ଚତୁର୍ଦନ୍ତ, ଚତୁର୍ସ୍ତନ, ଚତୁର୍ବାହୁ, ଚତୁର୍ନୟନ, ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ରୂପରେ ବିବର୍ଣ୍ତିତ?" ତାଙ୍କର ନାମ, ଗୋତ୍ର, ଶକ୍ତି ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ କ'ଣ? ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡିକ ଶୁଣି, ବୃଷଭ-ଧ୍ୱଜୀ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ରର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ କହିଲେ—"ଶୁଣ, ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗୁପ୍ତ ଏବଂ ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଯେପରି ଥିଲା, ଏବେ ବି ଏପରି ଅଛି। ଏହି ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁଠାରେ ଅନୁସରିବେ, ସେ ବିଶ୍ୱ ରୂପରେ ପରିଗଣିତ ହେବେ।" "ଏହି ମହାସ୍ଥାନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର, ଏହି ପଦକୁ ତୁମେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ; ତୁମ ପରେ ଶୁଭ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପଦ ଅଛି। ବିଷ୍ଣୁ, ଶୁଧ୍ଧ ଏବଂ ମୋ ଡାହାଣ ପାଖରୁ, କିମ୍ବା ବୈକୁଣ୍ଠ, ଏହି ତୃତୀୟତ୍ରିଶ୍ କଳ୍ପ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏକ ଶତ ଥର ଏକ ଶତ ହଜାର କଳ୍ପ ବିତିଗଲା।" "ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ଗୋତ୍ରର ଆନନ୍ଦ ନାମକ ଏକ ପୁରୁଷ ନିଜ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମୋର ପୁତ୍ରତ୍ୱ ପାଇଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା, ତୁମେ ଯୋଗ, ସାଂଖ୍ୟ, ତପ, ଜ୍ଞାନ, କର୍ମ, ସତ୍ୟ, ତତ୍ତ୍ୱ, କରୁଣା, ବ୍ରହ୍ମା, ଅହିଂସା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୁଦ୍ଧି, ଏବଂ କ୍ଷମାର ଅଧିଷ୍ଠାନ। ଧ୍ୟାନ, ଧ୍ୟାନ ଦ୍ରବ୍ୟ, ନିଜ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ଶାନ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନ, ବିବେକ, ଧୃତି, ଶୋଭା, ଧର୍ମ, କୀର୍ତ୍ତି, ମୂଦ୍ରା, ଦୃଷ୍ଟି, ସରସ୍ୱତୀ, ସନ୍ତୋଷ, ପୋଷଣ, କାର୍ଯ୍ୟ, ଦୟା—ଏହି ଅଟ୍ତିସ୍ ଗୁଣ ଅଟ୍ତିସ୍ ଅକ୍ଷର ନାମରେ ପରିଚିତ।" "ପ୍ରକୃତି ନିୟମିତ; ମହାଦେବୀ ତୁମର, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଅଂଶ। ଏହି ଶୁଭ ଦେବୀ ମୋର ଅଂଶ, ଚତୁର୍ମୁଖୀ, ବିଶ୍ୱର ଗର୍ଭ, ପ୍ରକୃତି, ଗାଉ, ନିଶ୍ଚିତ। ଅନେକ ନାମରେ—ଗୌରୀ, ମାୟା, ବିଦ୍ୟା, କୃଷ୍ଣା, ହେମବତୀ, ମୁଖ୍ୟା, ପ୍ରକୃତି—ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞମାନେ ବିବେଚନା କରନ୍ତି।" "ସେ ଅଜନ୍ମା, ଏକା, ଲାଲ, ଧଳା, କଳା, ସମସ୍ତ ଜୀବର ସୃଷ୍ଟିକାରୀ, ଏକାକାର। ମୁଁ ଅଜନ୍ମା, ମୋତେ ବିଶ୍ୱ ରୂପ, ଗାୟତ୍ରୀ, ବିଶ୍ୱ ଗାଉ ଭାବରେ ଜାଣ।" ଏପରି କହି, ମହାଦେବ, ପରମେଶ୍ବର, ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଦେବୀଙ୍କର ପାଖରୁ ସମସ୍ତ ରୂପର କିଶୋରମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। କିଏ ଜଟାଧାରୀ, କିଏ ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡା, କିଏ ଚୂଡାଧାରୀ, କିଏ ଅର୍ଦ୍ଧମୁଣ୍ଡା—ସେମାନେ ମହାଶକ୍ତିର ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏକ ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଶେଷରେ, ମହେଶ୍ବରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସେ ଧର୍ମର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶିକ୍ଷା ଯୋଗରେ ନିଶ୍ଚଳ ହେଲେ। ଶିଷ୍ୟମାନେ ନିଜ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଲିନ ହେଲେ। ଏପରି କଥାରେ, ସାହ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପର୍ବତର ଉତ୍ପତ୍ତି ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା। ଏହି କଥାକୁ ଯେଉଁ ଜଣେ ପଢିବା, ଶୁଣିବା, କିମ୍ବା ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଶୁଣାଇବେ, ସେ ପରମେଶ୍ବରଙ୍କର କୃପାରେ ବ୍ରହ୍ମା ସାଂଯୋଗ ପାଇବେ। ଏହି କଥାରେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା—"ଲିଙ୍ଗ କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା? ଶଙ୍କରଙ୍କୁ କିପରି ପୂଜା କରାଯାଏ?" ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ପିତାମହଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ଲିଙ୍ଗ କ'ଣ? ଲିଙ୍ଗୀ କିଏ?" ପିତାମହ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ମୁଖ୍ୟ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି; ଲିଙ୍ଗୀ ପରମେଶ୍ବର।" ସମୁଦ୍ରର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁ ମୋ ପାଇଁ ଥିଲେ; ଦେବତାମାନେ ଜନ ଲୋକକୁ ଗଲେ। ଚତୁର୍ୟୁଗର ଏକ ହଜାର କଳ୍ପ ଶେଷରେ, ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ତ୍ରିଣୀ, ଅଚଳ ଜଗତ ଶୁଷ୍କ ହେଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ଗଂଧର୍ବ, ମାନବ, ଗୋ, ବୃକ୍ଷ, ମାଂସଭୋଜୀ ଆଦି ଦହିଗଲେ। ଏକ ଭୟଙ୍କର ସମୁଦ୍ର, ଚାରିପାଖରେ ଅନ୍ଧାର, ଏଠାରେ ଯୋଗର ଶୁଧ୍ଧ ଆତ୍ମା ଜଳରେ ଶୟନ କରୁଥିଲେ। ସେ ହଜାର ମୁଣ୍ଡ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ, ହଜାର ପାଦ, ହଜାର ଭୁଜା, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଉତ୍ସ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ମୂଳ। ରଜସ୍ ଏବଂ ତମସ୍ ଦ୍ୱାରା ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ସତ୍ତ୍ୱରେ ବିଷ୍ଣୁ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ; ମହେଶ୍ବର ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା। ସମୟର ଆତ୍ମା, ଯାହାର ନାଭି ସମୟ, ସେ ଧଳା; କଳା ନିର୍ଗୁଣ; ନାରାୟଣ, ବଳଶାଳୀ, ସେ ସତ୍-ଅସତ୍ ମିଶ୍ର ଆତ୍ମା। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏପରି ଦେଖି, ମୋ ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ କହିଥିଲି।