ଏହି ଅପୂର୍ବ ଘଟଣାରେ, ବଳିଆ ବିରଭଦ୍ରଙ୍କ ଆଗମନ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଆଗ୍ନି ଜ୍ୱାଳା ନ ଜଳିଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକ ଦେଲେନି, ଗ୍ରହମାନେ ଅନ୍ଧକାରରେ ଲିନ ହେଲେ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ଧକାରରେ ଏକାକି ହେଇ ପଡିଲେ। ଏଭଳି ଭୟାନକ ମହୂର୍ତ୍ତରେ, ଭଦ୍ର ବିରଭଦ୍ର ତାଙ୍କ ଭୈରବ ସେନା ସହିତ ଦକ୍ଷଙ୍କ ବଳିବେଦୀକୁ ବିଦ୍ଧ୍ୱଂସକାଳୀନ ଅଗ୍ନି ପରି ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଦେଖି, ବିରଭଦ୍ର ଦକ୍ଷଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ଦକ୍ଷ, ପିଣାକୀନ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ତୁମେ, ମୁନିମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେ ସମେତ, ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ଏବଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନୋ ସହିତ ଦହିବାକୁ ପଠାଯାଇଛି।" ଏହିପରେ, ବିରଭଦ୍ର ଓ ଗଣମାନେ ବଳି ଶାଳାକୁ ଅଗ୍ନି ଲଗେଇଦେଲେ। କ୍ରୋଧାନ୍ବିତ ଗଣମାନେ ବଳିଯଜ୍ଞର ସମସ୍ତ ଯୂପସ୍ତମ୍ଭ ଉପାଡ଼ି ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଯଜ୍ଞୀୟ, ଋତ୍ବିଜ୍ମାନେ ଓ ପୁରୋହିତମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରଜ୍ଵଳିତ ହେଲେ। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଗଣମାନେ ଧରି ଗଙ୍ଗା ଝରଣାରେ ଫେଙ୍ଗିଦେଲେ। ବଳଶାଳୀ ବିରଭଦ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉଠାଇଥିବା ହାତକୁ ଧରି ରଖିଲେ, ଭୟହୀନ ଭାବେ ଏହାକୁ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କ ହାତ ସହିତ ଅଟକାଇଦେଲେ। ସେ ଖେଳି ଖେଳି ଭଗଙ୍କ ଦୁଇ ଚକ୍ଷୁ ଆଙ୍ଗୁଳି ଦ୍ୱାରା ଉଖଳିଦେଲେ। ପୁଷାନଙ୍କ ଦାନ୍ତକୁ ମୁଷ୍ଟି ଦେଇ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ; ଚନ୍ଦ୍ରଦେବଙ୍କୁ ବଡ଼ ଆଙ୍ଗୁଠି ଦେଇ ଭୂମିକୁ ଫେଙ୍ଗିଦେଲେ। ତା’ପରେ, ମହାବଳୀ ବିରଭଦ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଦୁଇ ହାତ କାଟି, ତାଙ୍କ ଜିହ୍ୱା ଉଖଳିଦେଲେ, ଏବଂ ମୁଣ୍ଡରେ ପାଦ ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ। ପ୍ରଭୁ ନିଜେ ଯମଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ଭଙ୍ଗ କଲେ ଓ ଈଶାନଙ୍କୁ ତ୍ରିଶୂଳ ଦେଇ ପ୍ରହାର କଲେ। ଏଭଳି ଅପରିଶ୍ରମରେ, ସେ ତିରିଶି ତିନି ଦେବତା, ତିନି ଶତ ଦେବ, ତିନି ହଜାର ଦେବମାନେ ସହିତ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କୁ ସହଜରେ ବିଧ୍ୱଂସ କଲେ। ତିନି ଦେବେଶ୍ୱର, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆସିଥିବା ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଧ୍ୱଂସ ହେଲେ। ଏଠିରେ ଭଗବାନ ରୁଦ୍ର ତଳୱାର, ମୁଷ୍ଟି ଓ ବାଣ ଦେଇ ଆଘାତ କରିବାରୁ, ମଧୁସୂଦନ ଭିଷ୍ମିତ ହୋଇ ଚକ୍ର ଉଠାଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ। ରୁଦ୍ର ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟାନକ ଏବଂ ରୋମାଞ୍ଚକର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ରୂପ ପ୍ରକଟିଲା। ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ ଅନେକ ନାରାୟଣ ରୂପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ସମସ୍ତେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ବିରଭଦ୍ର ଗଦା ଦେଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଚେଷ୍ଟାରେ ଆଘାତ କଲେ। ଏହି ଆଘାତରେ ବିଷ୍ଣୁ ଭୂମିକୁ ପଡ଼ି ଅଚେତନ ହେଲେ; ପୁନଃ ଉଠି ଚକ୍ର ଉଠାଇ ବିରଭଦ୍ରଙ୍କୁ ବିଧ୍ଵଂସ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ବିରଭଦ୍ର ଅଡିଗ ରହି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚକ୍ରକୁ ଅଟକାଇଦେଲେ, ଏହା ଚଳିଲା ନାହିଁ, ବିଷ୍ଣୁ ପର୍ବତ ପରି ଅଚଳ ହେଇ ରହିଗଲେ। ତା’ପରେ, ବିରଭଦ୍ର ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁକୁ ତିନି ଭାଗରେ ଭଙ୍ଗ କଲେ; ଧନୁର ଟିପ୍ପାରେ ଲାଗି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ। ସେଇ ମୁଣ୍ଡ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ନେଇ ନିମ୍ନଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲା, ପିଣାକୀଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଏହା ହେଲା। ଏହା ସମୟରେ ବଳିବେଦୀ ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ିଗଲା, ତାହାର ବେଦୀ ଭଙ୍ଗ, ଯୂପସ୍ତମ୍ଭ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା, ଦ୍ୱାର ଉଖଳିଯାଇଥିଲା। ମହାଶାଳା ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ଯଜ୍ଞ ମୃଗ ରୂପେ ଆକାଶକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲା। ବିରଭଦ୍ର ତାକୁ ଧରି ମୁଣ୍ଡ ବିହୀନ କରିଦେଲେ; ପଛରେ ପ୍ରଜାପତି ଧର୍ମ ଓ ବିଶ୍ୱ ଗୁରୁ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଘାତ କଲେ। ବଳିଆ ବିରଭଦ୍ର ଅରିଷ୍ଟନେମି, ମହାପୁତ୍ରାଧିପତି, ଋଷି ଅଙ୍ଗିରାସ୍ ଓ କୃଷ୍ଣାଶ୍ୱଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଘାତ କଲେ। ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ପାଦ ଦେଇ ମୁଣ୍ଡ ଉଖଳିଦେଲେ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଏହି ମୁଣ୍ଡକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଦେଲେ। ବିରଭଦ୍ର ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ ଓ ଦେବମାତାଙ୍କ ନାକର ଟିପ୍ପାକୁ ଆଙ୍ଗୁଠି ଦେଇ କାଟିଦେଲେ। ଏହିପରି ଦୀପ୍ତିରେ ଘେରି ଶ୍ମଶାନ ମଧ୍ୟରେ ବିରଭଦ୍ର ଭବ ପରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ସେଇ ସମୟରେ, କମଳ ଜନ୍ମା ଶ୍ରୀ ବ୍ରହ୍ମା ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବ୍ରହ୍ମା ନମସ୍କାର କରି, ଶାନ୍ତି ଅନୁରୋଧ କଲେ: "ଏବେ ଯଥେଷ୍ଟ କ୍ରୋଧ ହେଲା, ଭଦ୍ର; ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଧ୍ୱଂସ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି। ଅନୁଗ୍ରହ କର, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅପରାଧ ମାପ କର, ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ୍।" ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଭଦ୍ର ଶାନ୍ତ ହେଲେ। ଦେଖିବାକୁ ଲାଗିଲା ଯେ, ଶାନ୍ତି ଫେରିଲା; ବୃଷଧ୍ୱଜ ପ୍ରଭୁ ମଧ୍ୟ ଆକାଶରେ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ଦାତା ଶର୍ବ ତାଙ୍କ ଗଣସମୂହ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁରୋଧକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତ ବିଧ୍ୱଂସ ହୋଇଥିବାଙ୍କୁ ପୁନଃ ପୂର୍ବବତ୍ ଦେହ ଦେଇଲେ—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମହାତ୍ମା ମୁଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟମାନୋ ସହିତ। ଏହିପରି ଦକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ସରସ୍ୱତୀ ଓ ଦେବମାତାଙ୍କ ନାକ ମଧ୍ୟ ପୁନଃ ଦେଇଦେଲେ। ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ, ସେମାନୋ ଜୀବନ ଓ ବିଭିନ୍ନ ବର ପ୍ରଦାନ କଲେ। ମୁଣ୍ଡ ହରାଇଥିବା ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ପ୍ରଭୁ ନୂତନ ମୁଣ୍ଡ ଦେଇଦେଲେ। ଭବଙ୍କ ଲୀଳାରେ ଦକ୍ଷଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ମୁଣ୍ଡ ତିଆରି କଲେ, ଦକ୍ଷ ସଚେତନ ହୋଇ ହାତ ଜୋଡି ଉଠି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ପ୍ରଶଂସାରେ ଶଙ୍କର, ଦେବମାନଙ୍କ ଦେବ, ବୃଷଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ଦକ୍ଷ ସ୍ତୁତି କଲେ। ପ୍ରଭୁ ସେଉଁଠି ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ବର ଦେଇ, ଶୁଦ୍ଧ କର୍ମବାନ୍ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ଗଣପତି ତାତ୍ତ୍ୱିକତା ଦେଇଦେଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।