ରୁଦ୍ରଙ୍କ ରୋଷରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଗ୍ନି, ଶଙ୍କରଙ୍କ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଗଲେ। ଏହି ଘଟଣା ପରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହିତ ମିଶି, ଶ୍ରୀମାନ୍ ଚତୁର୍ବୁଜ ପରମେଶ୍ୱର ଦଧୀଚିଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁସାରେ ଦକ୍ଷ ଯଜ୍ଞରେ କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ? ଦକ୍ଷଙ୍କ ମହାଯଜ୍ଞରେ, ଶୁଭ ରୁଦ୍ର ଦେବତାମାନେ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଋଷିଗଣଙ୍କୁ ଏକାସাথে ଦହିଦେଲେ। ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଅସହ୍ୟ ବିୟୋଗ ବେଦନାରୁ ଏକ 'ଭଦ୍ର' ନାମକ ଦଳ ପଠାଯାଇଥିଲା। ତାଙ୍କ ଚୁଲିରୁ ଜନ୍ମିଥିବା କ୍ଷୁଦ୍ର ଗଣପତିମାନେ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରି, ଭଦ୍ର ଚରିଅଟ୍ରେ ଚଢି ଗଣପତିମାନେ ସହ ଯିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ତାଙ୍କ ରଥଚାଳକ ଥିଲେ ଅଜନ୍ମା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗଣପତିମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି ତାଙ୍କ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ। ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ଦିଗଗୁଡ଼ିକୁ ଉଡୁଥିବା ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଅନୁସରଣ କଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ହିମାଳୟର ଶୁଭ୍ର ଚୂଡ଼ା ଉପରେ ଅପୂର୍ବ ଏବଂ ଅଲୌକିକ ସୁନା ଶିଖରକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲେ। ସେଠାରେ, ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାର ପାଖରେ, ଏକ ପୂଜା ମଣ୍ଡପ ଥିଲା, ଯାହା ଖ୍ୟାତିସମ୍ପନ୍ନ ଓ ଶୁଭ କନଖଳ ନାମରେ ପରିଚିତ। ଏହିଠାରେ, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ଭଦ୍ର ଏଠାକୁ ଯଜ୍ଞକୁ ଦହିବାକୁ ପଠାଯିବା ସହିତ, ଭୟାନକ ଅପଶକୁନ ଦେଖାଦେଲା ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଭୀତିକରିଦେଲା। ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଭୂମି କମ୍ପିଗଲା, ବାୟୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ବହିଲା, ସମୁଦ୍ର ଉତ୍କଳିତ ହେଲା। ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱଳିଲା ନାହିଁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ ନାହିଁ, ଗ୍ରହମାନେ ଆଲୋକ ଦେଲେ ନାହିଁ, ଦେବ-ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ଧକାରରେ ଡୁବିଗଲେ। ତାପରେ, ଭଦ୍ର ଭୟାନକ ଭୂତଗଣ ସହିତ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେପରି ଦହନାଗ୍ନି ପ୍ରବେଶ କରେ। ଭଦ୍ର ଦକ୍ଷଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ଦକ୍ଷ, ପିଣାକିନ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ତୁମେ, ଋଷିମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେ—ମୁଁ ତୁମମାନେ ସମେତ ଦହିବାକୁ ପଠାଯାଇଛି।" ଏହା କହି, ଗଣପତିଙ୍କ ନାୟକ ଏହି ଯଜ୍ଞଶାଳାକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଦେଲେ। ରୁଦ୍ରର କ୍ରୋଧରେ ଗଣପତିମାନେ ଯଜ୍ଞଖୁଟି ଉଖଳି ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ; ଚଣ୍ଡିକା, ଉଦ୍ଗାତା, ଓ ପୂଜାରିମାନେ ମଧ୍ୟ ଦହିଗଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଗଣପତିମାନେ ଧରି ଗଙ୍ଗାର ଧାରାରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରଭଦ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉଠା ହାତକୁ ଧରି ରଖିଲେ। ସେ ଭୟହୀନ ବୀର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହାତକୁ ରୋକିଦେଲେ, ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ହାତକୁ ମଧ୍ୟ; ଭଗଙ୍କ ଚକ୍ଷୁଦ୍ୱୟ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗୁଳିରେ ଖେଳି ଉଖଳିଦେଲେ। ପୁଷାନ୍ଙ୍କ ଦାନ୍ତ ଘୁଞ୍ଚାଇଦେଲେ, ଏବଂ ବଡ଼ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଚନ୍ଦ୍ରଦେବଙ୍କୁ ମାଟିକୁ ଫେଲିଦେଲେ। ବୀରଭଦ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ତାଲୱାରରେ କାଟିଦେଲେ। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଦୁଇ ହାତ କାଟିଦେଲେ, ତାଙ୍କ ଜିଭ ଉଖଳି ଖେଳିଲେ, ଏବଂ ମୁଣ୍ଡକୁ ଚାପି ଦେଲେ। ପରମେଶ୍ୱର ସ୍ୱୟଂ ଯମର ଦଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଈଶାନଙ୍କୁ ତ୍ରିଶୂଳରେ ଆଘାତ କଲେ। ଏପରି ଉଦ୍ୟମ ବିନା ତିନି ତିରିଶି ଦେବତା, ତିନିଶ ଓ ତିନି ହଜାର ଦେବତାଙ୍କୁ ସହଜରେ ବଧ କଲେ। ତିନି ଦେବତାନାୟକ, ମୁଖ୍ୟ ଋଷି ଓ ଅନ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିବା ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ବଧ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଭଗବାନ୍ ରୁଦ୍ର ତଳୱାର, ମୁଷ୍ଟି ଓ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ; ତାହାପରେ ବିଷ୍ଣୁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଚକ୍ର ଉଠାଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ମାଧବ ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ଅସଂଖ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ରୂପ ପ୍ରକଟିଲେ, ସମସ୍ତେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଧାରଣ କରି, ନାରାୟଣଙ୍କ ପ୍ରଭାରେ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ। ତାହାପରେ, ଏକ ଦେବତା ଗଦାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଓ ବକ୍ଷସ୍ଥଳକୁ ଆଘାତ କଲେ। ବିଷ୍ଣୁ ମୃଚ୍ଛିତ ହୋଇ ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିଲେ, ପୁନଃ ଉଠି ଚକ୍ର ଉଠାଇ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ବିଷ୍ଣୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ, ତାଙ୍କ ଚକ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ଏହି ସମୟରେ, ଏହି ଚକ୍ରକୁ ରୋକିଦେଲେ ଓ ଏହା ଅଚଳ ହୋଇଗଲା, ବିଷ୍ଣୁ ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ଅଚଳ ରହିଗଲେ। ତାପରେ, ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁଷ୍ୟ ତିନି ଖଣ୍ଡରେ ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ତାହାର ଶିଖର ଆଘାତରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଛିଣ୍ଡିଗଲା। ସେହି ମୁଣ୍ଡ ବାୟୁରେ ଉଡ଼ି ତଳପାତାଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲା, ପିଣାକି ଶକ୍ତିରେ। ଏହି ସମୟରେ, ବିନାଶ ହୋଇଥିବା ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପ, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଅଲତାର, ଅପସୃତ ଦ୍ୱାର ଭିତରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଯଜ୍ଞାଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କଲା। ମହାଶାଳା ଦହିଯାଉଥିବା ଦେଖି, ଯଜ୍ଞ ମୃଗ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଆକାଶକୁ ପଳାଇଗଲା। ବୀରଭଦ୍ର ତାକୁ ଧରି ମୁଣ୍ଡହୀନ କରିଦେଲେ, ପ୍ରଜାପତି ଧର୍ମ ଓ ବିଶ୍ୱଗୁରୁ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବଧ କଲେ। ଅରିଷ୍ଟନେମି, ଅଙ୍ଗିରାସ୍ ଓ କୃଷ୍ଣାଶ୍ୱ ମୁନିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଘାତ କଲେ। ବୀରଭଦ୍ର ଦକ୍ଷଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ତାଙ୍କ ପାଦରେ ଆଘାତ କରି କାଟିଦେଲେ, ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ ଏହି ମୁଣ୍ଡକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଦେଲେ। ସରସ୍ୱତୀ ଓ ଦେବମାତାଙ୍କ ନାକର ଟିପ୍ ମଧ୍ୟ ବୀରଭଦ୍ର ଅଙ୍ଗୁଳିରେ କାଟିଦେଲେ। ଏଭଳି ଦୀପ୍ତିରେ ଘେରି ଶ୍ମଶାନ ମଧ୍ୟରେ ଭବ ପରି ବୀରଭଦ୍ର ଦଢ଼ି ରହିଥିଲେ, ସେ ସମୟରେ ଅଚିରଜନ୍ମା ଶ୍ରୀହରି ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।