ଏହି ଉତ୍କଳନାଦ ଶ୍ରୁତିରେ, ଯିଏ ହଜାର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାଏ। ଏପରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ସୂତକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯାଇଥିଲା—“ହେ ସୂତ, ତୁମେ ଦେବୀଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ଉପଦେଶ ଦେଲା; ଏବେ ସତୀ ରୂପରେ ଦେବୀଙ୍କ ଏହି ଘଟଣା କିପରି ଘଟିଲା, ସେଥିରେ ପ୍ରକୃତ ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା ଖୋଲା କର। ମେନା କିପରି ମହାଦେବୀ ହେଲେ, ଦକ୍ଷର ଯଜ୍ଞ କିପରି ବିନାଶ ହେଲା, ଏବଂ ଦେବତା ବିଷ୍ଣୁ କିପରି ଦେବୀଙ୍କୁ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ?” ଏହିପରି ଶ୍ରବଣ କରି, ସୂତ, ନାରାୟଣୀୟ କଥାର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଉପକ୍ଥାକାର, ସେ ପ୍ରାଚୀନ କଥାକୁ ମହାନ ଆତ୍ମାମାନେ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଦଣ୍ଡିନ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଭାବରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ନନା କଲେ। ଏହି କଥା ପୂର୍ବରୁ ସୂତକୁମାରଙ୍କୁ, କୁମାର ଥରେ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ କହିଥିଲେ; ଏପରି ଏହା ଶୁଣି, ସୂତ ଏବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ନନା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସୂତ କହିଲେ—“ତୁମେ ଯାହା ଆଜ୍ଞା କରିଛ, ମୁଁ ଉମା ଓ ଭବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ। ଦେବୀ ଭାଗା ନାମରେ, ଏ ଜଗତର ଧାରଣାକାରୀ, ଲିଙ୍ଗ ରୂପର ତିନିପ୍ରକାର ଅଲତାର ରୂପେ ଅଛନ୍ତି। ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଶିବ ଲିଙ୍ଗ ରୂପରେ, ଦୁଇ ଅଂଶ ସହିତ, ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ; ଶିବ ଲିଙ୍ଗ ରୂପରେ, ଅନ୍ଧାର ଉପରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକ ଭଳି ଅଛନ୍ତି। ଲିଙ୍ଗ ଓ ଅଲତାର ମିଶି, ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ସେ ପ୍ରଥମେ ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସୃଜନ କଲେ। ହର, ଜ୍ଞାନ ରୂପୀ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଦେଲେ; ଏହି ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱର, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମା, ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ଜନ୍ମ ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ରୁଦ୍ର, ମହାଦେବ, ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖି, ପଦ୍ମଜନ୍ମା ବ୍ରହ୍ମା ଭଲ କଥାରେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଦାନକର୍ତ୍ତା ଭାବେ। ଅଜନ୍ମା, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବିଶ୍ୱପ୍ରଭୁ କହିଲେ—‘ତୁମେ ନିଜକୁ ବିଭାଜିତ କର’; ଏବଂ ତାଙ୍କ ଡାହାଣ ପାଖରୁ ଦେବୀଙ୍କୁ ସୃଜନ କଲେ, ସେ ତାଙ୍କ ସମାନା। ତାଙ୍କର ଶୁଭା ଜନ୍ମ ହେଲା, ଦେବୀ ବିଶ୍ୱାସ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଚୀନ ପତ୍ନୀ; ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଦେବୀ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ଝିଅ ଭାବେ ଅବତରିଲେ। ସତୀ ନାମରେ, ଦେବୀ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ନେଲେ; ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରି, ଏକ ସମୟରେ, ଦେବୀ ପୁନଃ ମେନାଙ୍କ ଝିଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଦକ୍ଷ, ନାରଦଙ୍କ ଶାପରେ, ଦେବଦେବ ଉମାଙ୍କ ପତି ଶିବଙ୍କୁ ଅବହେଳା କଲେ, ଅହଂକାର ଓ ଅବମାନରେ। ଦକ୍ଷଙ୍କ ଉପେକ୍ଷା ଜାଣି, ସତୀ ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଶରୀରକୁ ଯୋଗ ମାର୍ଗରେ ଭସ୍ମ କଲେ। ତାପରି ଦେବୀ ପାର୍ବତୀ ହେଲେ, ପାହାଡ଼ ପତିଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ; ଏହି ଜାଣି, ଭାର୍ଗ ଖିନ୍ନ ହେଇ, ଯଜ୍ଞକୁ ଦହିଲେ। ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଶବ୍ଦରେ, ଦକ୍ଷଙ୍କ ମହାୟଜ୍ଞ ବିନାଶ ହେଲା; ଚ୍ୟବନଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପୁଅ ଦଧିଚି ଏଠି ଜଡିତ ଥିଲେ। ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତି, ଦଧିଚି ମୁନି ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଲୋକପାଳଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ। ରୁଦ୍ରଙ୍କ ରୋଷରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା, ଶଙ୍କରଙ୍କ ମାୟାରେ, ଦେବତାମାନେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବିନାଶ ହେଲେ। ବିଷ୍ଣୁ ସହ ଏକତ୍ର ଜିତି, ଦଧିଚିଙ୍କ ଶବ୍ଦରେ, ମହେଶ୍ୱର କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ? ଦକ୍ଷଙ୍କ ମହାୟଜ୍ଞରେ, ରୁଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ, ଏବଂ ରୁଷିମାନେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦହିଲେ। ଦେବୀଙ୍କ ଅସହ୍ୟ ବିଚ୍ଛିଦ୍ଧାରେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁ ଭଦ୍ର ନାମକ ଏକ ଗଣକୁ ପଠାଇଲେ। ସେ ଭିରାଭଦ୍ର ଓ ଗଣପତିମାନେ, ଏହି ଦେବୀଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଭଦ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଗଣପତିମାନେ ସହିତ ରଥରେ ଆସିଲେ। ସେ ଯିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ, ଯାହାର ରଥୀ ଅଜନ୍ମା ପ୍ରଭୁ; ସମସ୍ତ ଗଣପତିମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ସଙ୍ଗୀ ହେଲେ। ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଶୁଭ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଲି, ହିମାଳୟର ସୁନ୍ଦର ଶିଖରର ସୁନା ଚୂଡ଼ାକୁ ଗଲେ। ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାର ପାଖରେ, ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପ ଥିଲା; ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଶୁଭ କନଖଳା। ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁ ପଠାଇଥିବା ଭଦ୍ର, ଦହିବାକୁ ଯଜ୍ଞକୁ ପଠାଇଲେ; ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ଦିଗ୍ବିଦିଗ୍ ଭୟଭୀତ। ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଗଲା, ବାୟୁ ଭୟଙ୍କର ଭଳି ବହିଲା, ସାଗର ଉତ୍ତଳିତ ହେଲା। ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱଳିଲା ନାହିଁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକ ଦେଲା ନାହିଁ; ଗ୍ରହମାନେ ଆଲୋକ ଦେଲେନାହିଁ, ଦେବତା-ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଭଦ୍ର, ଭୈରବ ଗଣସହିତ, ମହାଆତ୍ମାଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପକୁ ନିଅଞ୍ଜଳି ଅଗ୍ନି ଭଳି ନିବେଶ କଲେ। ଭଦ୍ର ଦକ୍ଷଙ୍କୁ କହିଲେ—“ପିନାକୀନ୍ଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ତୁମେ, ରୁଷିମାନେ, ଦେବମାନେ—ମୁଁ ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦହିବାକୁ ପଠାଯାଇଛି।” ଏହିପରି କହି, ଗଣପତିମାନେ ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପକୁ ଅଗ୍ନି ଦେଲେ। ରୁଷ୍ଟ ଗଣପତିମାନେ ଯଜ୍ଞ ଦଣ୍ଡକୁ ଉପଡ଼ି ଫେଙ୍ଗିଦେଲେ; ଚାନ୍ଟର ଓ ପୁରୋହିତମାନେ ମଧ୍ୟ ଗଣପତିମାନେ ଦହିଦେଲେ। ଗଣପତିମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧରି ଗଙ୍ଗା ଧାରାରେ ଫେଙ୍ଗିଦେଲେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରଭଦ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉଠା ହାତକୁ ଧରିଲେ। ସେ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେର ହାତକୁ ମଧ୍ୟ ଅଟକାଇଲେ; ସେ ଭାଗଙ୍କ ଚକ୍ଷୁକୁ ଆଙ୍ଗୁଳିର ଟିପରେ ଖେଳି ଉପଡ଼ିଦେଲେ। ଘୁଷି ମାରି ପୂଷଣଙ୍କ ଦାନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ; ଏହିପରି, ତାଙ୍କ ଠିଆ ପାଦରେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଖେଳି ତଳେ ଆଣିଦେଲେ। ବୀରଭଦ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମାନ୍ୟତାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ତାଙ୍କ କୃପାଣରେ କାଟିଦେଲେ। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଦୁଇ ହାତ କାଟିଦେଲେ, ଖେଳି ତାଙ୍କ ଜିହ୍ୱାକୁ ଉପଡ଼ିଦେଲେ; ବୀରଭଦ୍ର ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ପାଦ ମାରିଲେ। ଏଭଳି ଦେବୀଙ୍କ ଉପେକ୍ଷା ଓ ଦକ୍ଷର ଅଭିମାନରେ, ଶିବଙ୍କ ଗଣପତିମାନେ ଦକ୍ଷ ଯଜ୍ଞକୁ ଭସ୍ମ କଲେ, ଦେବତାମାନେ ଦଣ୍ଡିତ ହେଲେ, ଏବଂ ଶିବ ଓ ଦେବୀଙ୍କ ଗୋରବ ଏହି ଦିନରେ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା।