ଏକ ଦିନ, ଶିବଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱନୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ବହୁ ନାମରେ ଅଞ୍ଜଳି ଦେଇ ଗୁଣଗାନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ । ଶିବଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଗୁଣରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଗଲା—ସେ ଅଧିକାରୀ, ନିଜେ ନିଜେ ନିର୍ଭର, ପ୍ରାଚୀନ ଆକୃତି, ବିଶ୍ୱର ଏକମାତ୍ର ନେତା, ବିଦ୍ୟାର ଆଲୋକ, ବିଦ୍ୟାର ଅଧିକାରୀ, ଅନେକ ଭାବରେ ବିଭୂଷିତ, ଶ୍ରୀର ପ୍ରିୟ, ଶିବଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିସ୍ଥାନ, ଶାନ୍ତ ଓ ଶୁଭ । ତାଙ୍କୁ ଧରାରେ ବାସ କରୁଥିବା, ଧନ-ଧାନ୍ୟର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରୀ, ଧନ-ଧାନ୍ୟର ଉପାଦାନ, ଭୂଷଣ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଧାରକ, ଶରୀରହୀନ, ଭକ୍ତଙ୍କ ଶରୀରରେ ବିରାଜିତ, ସମୟର ଜ୍ଞାତା, କଳାର ଆକୃତିରେ ବିଭୂଷିତ । ତିନି ତ୍ୟାଗର ମହାପୁରୁଷ, ନିଷ୍ଠା ଓ ଶାନ୍ତିରେ ନିରତ, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଉପକାରରେ ଲିନ, ଦାନକର୍ତ୍ତା, ଅଲଗା, ବେଦର ସାଗର । ସେ ଅକ୍ଷୟ, ଗୁଣଗୁଣାନ୍ତର, ଚିହ୍ନଧାରୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଦୋଷ ନିବାରଣକ, ସ୍ୱଭାବରୁ ଭୟଙ୍କର, ନିର୍ପକ୍ଷ, ଶତ୍ରୁନାଶକ, ମଧ୍ୟକୁ ନିକ୍ଷିପ୍ତ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ । ତିନି ଚୂଡାଧାରୀ, କବଚପରିଧାନ, ଶୁଳଧାରୀ, ଭୟଙ୍କର, ଖପର ଭୂଷଣ, ଅଙ୍ଗଦ, କମରବନ୍ଧ, କବଚଧାରୀ, ତଳୱାରଧାରୀ, ମାୟାର ଅଧିପତି, ସଂସାରର ରଥୀ । ତିନି ଅମର, ସମସ୍ତ ଦେଖିପାରି, ସିଂହ ସମ, ତେଜର ଭଣ୍ଡାର, ମହାମଣି, ଅନେକ, ଅପରିମିତ ତତ୍ତ୍ୱରେ ବିଭୂଷିତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିପୁଣ । ତିନି ବେଦର ଅର୍ଥ ଜ୍ଞାତା ଓ ସୁରକ୍ଷାକାରୀ, ସମସ୍ତ ଚାଳଚଳନରେ ବିଶ୍ୱମୟ, ଋଷିମାନଙ୍କର ନାୟକ, ଅତିଶୟ, ଅପରାଜେୟ, ଶାନ୍ତ, ଆକୃତିରେ ମନୋହର । ଦେବତାଙ୍କ ନାୟକ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ଶବ୍ଦ-ବ୍ରହ୍ମର ଆକୃତି, ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ୟ, କାଳର ଭକ୍ଷକ, ଦୋଷ ଉତ୍ପାଦକ, ଭୂଜାରେ ବାସୁକି ନାଗ ବ୍ରସ୍ଲେଟ୍ । ମହାଧନୁର୍ଧର, ପୃଥିବୀର ଧାରକ, ନିର୍ମଳ, ଅନିୟମିତ, ତେଜସ୍ୱୀ ମଣି, ସୂର୍ଯ୍ୟସମ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ସିଦ୍ଧିଦାତା, ସାଧନାର ଉପାୟ । ସେ ଅନ୍ତର୍ମୁଖ, ଗୁପ୍ତ, ଚତୁର, ବିସ୍ତୃତ ଛାତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜା, ଏକମାତ୍ର ଆଲୋକ, ବାଧାରୁ ମୁକ୍ତ, ମାନବ ଆକୃତି, ନାରାୟଣଙ୍କର ପ୍ରିୟ । ତିନି ଅନାସ୍ପଦ, ଜଗତ୍ତତ୍ତ୍ୱର ଉତ୍କର୍ଷ, ଅଚଳ, ଚଞ୍ଚଳତାର ନାଶକ, ସ୍ତୁତିଯୋଗ୍ୟ, ଷ୍ଲୋକରେ ଆନନ୍ଦ, ସ୍ତୁତିକର୍ତ୍ତା, ବ୍ୟାସ ଆକୃତି, ଅବିଚଳ । ନିର୍ମଳ ସାଧନାର ଉପାୟ, ଜ୍ଞାନର ଭଣ୍ଡାର, ଅଚଳ ପ୍ରାକ୍ରମ, ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତ, କ୍ଷୁଦ୍ର ନୁହେଁ, କ୍ଷୁଦ୍ରତାର ନାଶକ, ନିତ୍ୟ ଶୋଭା । ଶୌର୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ପୃଥିବୀର ନାୟକ, ବିଭାଗର ଅଧିପତି, ରାତିର ନାୟକ, ଶତ୍ୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିକ୍ଷକ, ଦୃଷ୍ଟି, ଗୁରୁ, ଆଶ୍ରୟ ନେବା ଭକ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରେମ କରୁଥିବା । ତତ୍ତ୍ୱ, ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ, ସର୍ବଜ୍ଞ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆଧାର । ଏଭଳି ଏକ ହଜାର ନାମରେ ବୃଷଧ୍ୱଜୀ ଶିବଙ୍କୁ ଗୁଣଗାନ କରାଗଲା । ତାପରେ, ବିଶ୍ୱନୁ ଶିବଙ୍କୁ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ପାଇଁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶିବଙ୍କୁ ଅନେକ ମଣିର ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କରେ, ଲୋଟସ ଫୁଲରେ ପୂଜା କରେ । ଶିବ ଏହି ଉପାସନାରେ ଏକ ଲୋଟସ ଗୁପ୍ତ କରିଦେଲେ । ଏକ ଫୁଲ ନ ଥିବାରୁ, ବିଶ୍ୱନୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ—"ଏହି କଣ?" । ଶିବଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବୁଝି, ବିଶ୍ୱନୁ ନିଜର ଏକ ଚକ୍ଷୁ ଉଖି ନେଲେ, ଶିବଙ୍କୁ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ତାହା ଦେଇ ଉପାସନା କଲେ । ଏପରେ, ଶିବ ଏହି ଭକ୍ତି ଦେଖି, ଅଗ୍ନିର ଚକ୍ରରୁ ତୁରନ୍ତ ବିନିଃସ୍କ୍ରମଣ କଲେ । ସେ ମିଳିଅନ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ, ଜଟା ଓ ମୁକୁଟ୍ଧାରୀ, ଅଗ୍ନିର ମାଳାରେ ବିଭୂଷିତ, ଦେବତା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ, ଭୟଙ୍କର । ଶିବ ଶୁଳ, ଗଦା, ମୁସଳ, ଚକ୍ର, ଭାଲ, ପାଶ ଧାରି, ଦାନ ଓ ଭୟ ନିବାରଣର ଅଭୟ ମୁଦ୍ରାରେ, ବାଘଚର୍ମ ପରିଧାନ କରିଥିଲେ । ଭବଙ୍କୁ ଏଭଳି ଦେଖି, ଅଙ୍ଗରେ ଭସ୍ମ ଲଗାଇ, ଜନାର୍ଦନ ଆନନ୍ଦିତ ହେଇ, ଦେବତାଙ୍କ ଦେବତାଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କଲେ । ତିନି ଆଉ ଇନ୍ଦ୍ରସହିତ ଦେବତାମାନେ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଧାରୀକୁ ଦେଖି, ଭୟରେ ପରିଭ୍ରମଣ କରି ପଳାଇଗଲେ । ବ୍ରହ୍ମାର ଲୋକ କମ୍ପିଗଲା, ପୃଥିବୀ ଭୂକମ୍ପ ହେଲା । ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ତେଜ ତଳ-ଉପର-ଚାରିପାଖରେ ଶତ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଲା; ଭୂମିରେ "ହାୟ!" ବୋଲି ଚିତ୍କାର ହେଲା । ଏପରେ, ମହାଦେବ ଶଙ୍କର, ହସିବା ପ୍ରଭାବରେ, ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଦୟାପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖି କହିଲେ: "ଏହି ଦିବ୍ୟ କାରଣ ବୁଝିପାରିଛି, ହେ ଜନାର୍ଦନ; ତୁମକୁ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଦେଉଛି । ତୁମେ ଯେ ଦେଖିଛ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ଆକୃତି, ତାହା ତୁମର ଉପକାର ପାଇଁ ପ୍ରକଟ ହେଇଛି । ଯୁଦ୍ଧରେ ଶାନ୍ତି ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ କଷ୍ଟର କାରଣ; ଶାନ୍ତିମୟ ଅସ୍ତ୍ର ଅସ୍ତ୍ର ହେଲେ ଫଳ କ'ଣ? ଯୁଦ୍ଧରେ ଶାନ୍ତିମୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଶାନ୍ତି ହେଉଛି; ତପସ୍ୱୀଙ୍କ ପାଇଁ ଶାନ୍ତି ଶକ୍ତି; ଶାନ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଯୋଦ୍ଧା ଶତ୍ରୁର ଶକ୍ତି କାଟି ନିଜର ଶକ୍ତି ବଢ଼ାଇଥାଏ । ଦେବତା ଶାନ୍ତିମୟ ନୁହେଁ, ମୋର ଅବିନାଶୀ ଆକୃତି ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ; ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ହନ୍ତା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କ'ଣ ଲାଭ? ମାଫ କରିବା ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ହନ୍ତା, ଭବିଷ୍ୟତ, ଅତୀତ, ଦୁର୍ବଳତା, କିମ୍ବା ନିଜ ଲୋକ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ଅସମୟ, ଅଧର୍ମ, ବିପଦ ଆସିଲେ, ଶତ୍ରୁ ହନ୍ତା, ଏହି କଥା କହି, ଶିବ ଦଶ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଚକ୍ର ଦେଲେ ।" ଶିବ ଏକ ଲୋଟସ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ, ଏହି ଦିନରୁ ବିଶ୍ୱନୁ 'ପଦ୍ମନାଭ' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ । ନୀଳଲୋହିତ ଶିବ ଚକ୍ଷୁ ଓ ଚକ୍ର ଦେଇ, ନିଜର ହାତ ଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱନୁଙ୍କୁ ଛୁଇଁ କହିଲେ: "ମୁଁ ବରଦାତା, ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବର ଚୟନ କର; ତୁମର ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୁମରେ ଅଭିବାଦିତ ହୋଇଛି ।" ଦେବତାଙ୍କ ଦେବତାଙ୍କୁ ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ବିଶ୍ୱନୁ ଶିବଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରି କହିଲେ: "ମୋତେ ତୁମ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଦିଅ, ମହାଦେବ; ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବର ଦିଅ । ମୁଁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଚାହେଁ ନାହିଁ; ତୁମର ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ କେହି ଦୁଃଖ ନାହିଁ ।" ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି, ଶିବ ଅତି ଦୟାଳୁ ହେଲେ ।