ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ଗୁଣ ଓ ରୂପର ଗାଥା ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଉଛି । ସେ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ରର ଧନୀ, ଅପୂର୍ବ ମୂଲ୍ୟବାନ, ସ୍ୱୟଂ ସମ୍ମାନ ଓ ଗୌରବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ରକ୍ଷକ, ହଂସ ଓ ହଂସମାର୍ଗର ଅନୁସରଣକାରୀ, ଏବଂ ଯମ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ । ସେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଧାରକ, ନିୟମକ, ସମସ୍ତ କିଛି ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା, ଚାରିମୁହଁ ଥିବା, କୈଳାସ ଶିଖରରେ ବାସ କରୁଥିବା, ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଏବଂ ସଜ୍ଜନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ । ସେ ସୁର୍ଯ୍ୟସ୍ନାନୀ, ମୃଗଚିହ୍ନିତ, ପୁରାତନ ଜନ୍ମ, ପିତା, ସମସ୍ତ ଜୀବର ନିବାସ, ପ୍ରଭୁ, ଦାତା, ଏବଂ ଜଗତ୍ସ୍ୱାମୀ । ସେଉଁଠି ସଂଯୁକ୍ତ, ଯୋଗବିଦ୍ୟାର ଜ୍ଞାନୀ, ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ଓ ଜ୍ଞାନୀ, ଦେବତାଙ୍କର ଚିନ୍ତକ । ସେ ଏକ ଅସମାନ ଚକ୍ଷୁ, କଳାର ମାହିର, ବୃଷଭ ଚିହ୍ନିତ, ବୃଷଭକୁ ବୃଦ୍ଧିଦାନ କରୁଥିବା, ଅହଂକାର ଓ ମୋହରୁ ମୁକ୍ତ, କ୍ଷୁଦ୍ରତା ଓ ବିପଦରୁ ଦୂର । ସେ ଅଭିମାନ ନାଶକ, ଗର୍ବିତ ଓ ପ୍ରବଳ, ସମସ୍ତ ଋତୁ ପରିବର୍ତ୍ତକ, ସପ୍ତଜିଭା, ସହସ୍ରକିରଣ, କ୍ଷମାଶୀଳ ଓ ପ୍ରକୃତିରେ ପାରଙ୍ଗତ । ସେ ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ୍, ବର୍ତ୍ତମାନର ନାଥ, ମୂଳ, ମୋହ ନାଶକ, ଅର୍ଥ ଓ ଅନର୍ଥ, ମହାଧନରାଶି, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ । ସେ କଣ୍ଟକରୁ ମୁକ୍ତ, ଆନନ୍ଦ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, କପଟ ଓ ମିଥ୍ୟା ନାଶକ, ସତ୍ଗୁଣୀ, ସତ୍ତ୍ୱିକ, ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ଓ ପରମ୍ପରା ର ନିର୍ମାତା । ସେ ଅଚଳ, ଗୁଣଗ୍ରାହୀ, ବହୁସ୍ୱଭାବ, ବହୁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା, ପ୍ରସନ୍ନ, ଶୁଭମୁଖୀ, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ସମ୍ପ୍ରାପ୍ୟ, ଦକ୍ଷ, ଅଗ୍ନିସ୍ୱରୂପ । ସେ ଭାରବାହକ, କ୍ଷମତାଶୀଳୀ, ପ୍ରକାଶିତ, ସ୍ନେହବୃଦ୍ଧିଦାନ କରୁଥିବା, ଅଜୟ, ସବୁ ବିପଦ ସହିଥିବା, ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍, ସମସ୍ତ କିଛି ବୋହିଥିବା । ସେ ଅସଙ୍ଗ, ସ୍ୱୟଂସ୍ଥିତ, ସମ୍ପ୍ରାପ୍ୟ, ପୁରାତନ ରୂପ, ଖ୍ୟାତିଧାରୀ, ବରାହଦନ୍ତଧାରୀ, ବାୟୁ, ପ୍ରବଳ, ଏକମାତ୍ର ନେତୃତ୍ୱାନ୍ । ସେ ବେଦ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳକାରୀ, ବେଦଧାରୀ, ଏକମାତ୍ର ବନ୍ଧୁ, ବହୁରୂପୀ, ଶ୍ରୀର ପ୍ରିୟ, ଶିବର ମୂଳ, ଶାନ୍ତ ଓ ଶୁଭ, ସରଳ । ସେ ଭୂମିରେ ବାସ କରୁଥିବା, ଶ୍ରୀସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଶ୍ରୀର ମୂର୍ତ୍ତି, ଅଳଙ୍କାର, ଭୂତଧାରୀ, ଶରୀରହୀନ, ଭକ୍ତଙ୍କ ଦେହରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, କାଳଜ୍ଞାନୀ, କଳାର ରୂପ । ସେ ମହାସତ୍ୟ ଓ ବ୍ରତ ତ୍ୟାଗୀ, ଧୃତି ଓ ଶାନ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଉପକାର କରୁଥିବା, ଵରଦାନ କରିଥିବା, ଅଲଗା, ବେଦମହାସାଗର । ସେ ଅକ୍ଲାନ୍ତ, ଗୁଣବିଚାରକ, ଚିହ୍ନିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଦୋଷ ନାଶକ, ସ୍ୱଭାବତଃ ଉଗ୍ର, ନିଷ୍ପକ୍ଷ, ଶତ୍ରୁନାଶକ, ମଧ୍ୟଭାଗ ନାଶକ । ସେ ଚୂଡ଼ାଧାରୀ, କବଚିତ, ଶୂଳଧାରୀ, ଉଗ୍ର, ଖପରାଳଙ୍କ ଅଳଙ୍କୃତ, ଅଙ୍ଗଦଧାରୀ, କଟିବନ୍ଧିତ, କବଚିତ, ଖଡ଼୍ଗଧାରୀ, ମାୟାଧିଶ, ସଂସାରର ରଥୀ । ସେ ଅମର, ସର୍ବଦର୍ଶୀ, ସିଂହସଦୃଶ, ତେଜର ଭଣ୍ଡାର, ମହାମଣି, ଅସଂଖ୍ୟ, ଅପରିମାପ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ, ପ୍ରବଳ, କାର୍ଯ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ । ସେ ଜ୍ଞେୟ, ବେଦାର୍ଥ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ରକ୍ଷକ, ସର୍ବତ୍ର ଚରିତ୍ର, ଋଷିଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ଅପୂର୍ବ, ଅଜୟ, ମୃଦୁ, ମନୋହର ରୂପୀ । ସେ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ଶବ୍ଦବ୍ରହ୍ମ ମୂର୍ତ୍ତି, ସଜ୍ଜନଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ୟ, କାଳ ଭକ୍ତା, ଦୋଷ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଭୁଜାରେ ବାସୁକି ନାଗ ବନ୍ଧା । ସେ ମହାଧନୁର୍ଧରୀ, ଭୂଧାରକ, ନିର୍ମଳ, ଅନିୟମିତ, ତେଜୋମୟ ମଣି, ସୂର୍ଯ୍ୟସମ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ସିଦ୍ଧିଦାନ କରୁଥିବା, ସାଧନାର ଉପାୟ । ସେ ନିବୃତ୍ତ, ଗୁପ୍ତ, ଦକ୍ଷ, ପ୍ରସ୍ତର ଛାତି, ପ୍ରବଳ ଭୁଜା, ଏକମାତ୍ର ଆଲୋକ, ଅବିଘ୍ନ, ମାନବ ରୂପ, ନାରାୟଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ । ସେ ଅନଗ, ଲୋକାତୀତ ସାର, ଅଚଳିତ, ଚଞ୍ଚଳତା ନାଶକ, ପୂଜ୍ୟ, ସ୍ତୋତ୍ରପ୍ରିୟ, ସ୍ତୁତିକର୍ତ୍ତା, ବ୍ୟାସ ରୂପ, ଅକ୍ଷୁବ୍ଧ । ସେ ଦୋଷରହିତ ସାଧନାର ଉପାୟ, ଜ୍ଞାନର ଭଣ୍ଡାର, ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ପ୍ରତାପ, ଶାନ୍ତମନ, ଅଲ୍ପନୁହେଁ, କ୍ଷୁଦ୍ର ନାଶକ, ନିତ୍ୟସୁନ୍ଦର । ସେ ସୌର୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ଭୂମିର ନାଥ, ଭାଗବାଟ ମାଷ୍ଟର, ରାତିର ନାଥ, ପରମ ତତ୍ତ୍ୱଶିକ୍ଷକ, ଦୃଷ୍ଟି, ଗୁରୁ, ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ସ୍ନେହ କରୁଥିବା । ସେ ସାର, ସାରଜ୍ଞାନୀ, ସର୍ବଜ୍ଞ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆଧାର । ଏପରି ହଜାର ନାମରେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଉଛି । ଏହିପରି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କୁ ଦେବୀପଦ୍ମରେ ସ୍ନାନ କରାଇ, ବିଶେଷ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ମହେଶ୍ଵରଙ୍କୁ ପଦ୍ମ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କଲେ । ଏହା ଦେଖି, ଜଗତ୍ସ୍ୱାମୀ ଏକ ପଦ୍ମ ଲୁଚାଇଦେଲେ । ଏହିଠାରେ ଏକ ପଦ୍ମ ଅନୁପସ୍ଥିତ ଦେଖି, ହରି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ, "ଏହା କ'ଣ?" ବୁଝି ପାରି, ସେ ନିଜ ଚକ୍ଷୁ ଉତ୍ତାଳି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆଧାର ଭାବରେ, ଜଗତ୍ଗୁରୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଏହି ନାମରେ ପୂଜା କଲେ । ତା'ପରେ, ଏହିପରି ଭାବେ ହରିଙ୍କୁ ଦେଖି, ପ୍ରବଳ ହରା, ଅଗ୍ନି ଚକ୍ରରୁ ତୁରନ୍ତ ଅବତରିଲେ । ସେ ମିଳିଅନ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ, ଜଟା ଓ ମୁକୁଟରେ ଶୋଭିତ, ଅଗ୍ନି ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଦିବ୍ୟ, ତୀକ୍ଷ୍ଣଦନ୍ତ, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ । ହସ୍ତରେ ଶୂଳ, ଗଦା, ମୁସଳ, ଚକ୍ର, ଶକ୍ତି, ପାଶ ଧରି, ଵରଦାନ ଓ ଅଭୟ ଦେଉଥିବା, ବାଘଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା ହରାଙ୍କ ଦେଖା ପଡ଼ିଲା । ଏହିପରି ଭାବେ ଭସ୍ମରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଭବଙ୍କୁ ଦେଖି, ଜନାର୍ଦନା (ବିଷ୍ଣୁ) ଖୁସି ହୋଇ, ତୁରନ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ । ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଭବଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ । ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ କମ୍ପିଗଲା, ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହେଲା । ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ତେଜ ପୃଥିବୀ, ଉପର, ତଳ—ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଶତ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା । ପୃଥିବୀରେ "ହାୟ!" ର ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା । ତା'ପରେ ମହାଦେବ ଶଙ୍କର, ମୁସ୍କୁରାଇ ଭାବରେ, ହସ୍ତ ଜୋଡ଼ି ଦଣ୍ଡବତ୍ କରୁଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ନେହ ଭରା ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖି କହିଲେ, "ଏହି ଦିବ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ମୁଁ ବୁଝିପାରିଛି, ହେ ଜନାର୍ଦନ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଦେଉଛି ।