ହରିଙ୍କର ଏହି ଅହଙ୍କାରପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଶୁଣି, ଅପାର ପ୍ରତାପଶାଳୀ ହରି ହସି ଉଠିଲେ, ତାଙ୍କର ଅଂଟି ଉପରେ ଅବହେଳାର ହାସ୍ୟ ଖେଳିଲା, ଏବଂ ସେ ଉପହାସ ଭରା କଥା କହିଲେ— “ତୁମେ କି ଜଗତ୍ନାଥ, ସଂହାରକ, ପିନାକଧାରୀ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଚିହ୍ନନାହଁ? ତୁମର ଏହି ମିଥ୍ୟା ଯୁକ୍ତି ଏବଂ ବିବାଦ ନିଜ ନାଶକୁ ନେଇଯିବ। ଏହି ତୁମ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଅବତାର କ’ଣ ଅଛି? କାହା ଦ୍ୱାରା ସେଗୁଡ଼ିକର କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦିତ ହୋଇଛି? ଏହି ସମସ୍ତ କାହାଣୀର ଶେଷ କେହି ନ କେହି ଆଣିଦେବେ। ନିଜ ଦୋଷ ଦେଖ, ତୁମେ ଏମିତି ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଁଚିଛ; ସେ ସଂହାରକୁସଳ ଏକ ମାତ୍ର ମହାଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସଂହୃତ ହେବ। ତୁମେ ପ୍ରକୃତି, ରୁଦ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ପୁରୁଷ; ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ବିସ୍ଥାପିତ; ତୁମର ନାଭିକମଳରୁ ପଞ୍ଚମୁଖୀ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ସୃଷ୍ଟିର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଶିବ ନୀଳ ଓ ରକ୍ତ ରୂପେ, ଘୋର ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହୋଇ, ତାଙ୍କର କପାଳ ଉପରେ ଏହି ବିଶ୍ୱର ଚିନ୍ତନ କରିଥିଲେ। ସେଇ କପାଳରୁ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଏହି ଅସିମ ଶକ୍ତି ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିଲା, ଏହା କୌଣସି ଦୋଷ ନୁହେଁ। ମୁଁ ଦେବାଦିଦେବ ମହାଭୈରବଙ୍କ ଅଂଶ ରୂପେ ଅଛି। ତୁମ ନାଶ ପାଇଁ ମୋତେ ନମ୍ରତା ଓ ପ୍ରଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି; ଏହିପରି ଦାନବକୁ ଛିରି ତୁମେ ଶକ୍ତିର ଏକ ଅଂଶ ଅଧିକାର କରିଛ। ତୁମେ ଅହଂକାର ଓ ଅଭିମାନରେ ଅବିରତ ଗର୍ଜନ କରୁଛ; ତୁମର ଦୁଷ୍ଟମାନେ ପ୍ରତି ସାହାଯ୍ୟ ତାଙ୍କର ନାଶକୁ ନେଇଯାଏ। ଯଦି, ହେ ସିଂହ, ତୁମେ ନିଜକୁ ମହାଶ୍ୱର ଭାବିଛ, ତେବେ ତୁମେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ନୁହଁ, ସଂହାରକ ନୁହଁ, କିମ୍ବା ସ୍ୱାଧୀନ ମଧ୍ୟ ନୁହଁ। ଘଟକର ଚକ୍ର ପରି, ପିନାକଧାରୀ ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଚାଳିତ; ଏଠିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୂର୍ମ ରୂପୀ ମୁଣ୍ଡ ତୁମେ ଉପରେ ବିନ୍ଧାଯାଇଛି। ହେ ମୂଢ଼, ହରଙ୍କ ମାଳା ମଧ୍ୟରେ ରହି, ତୁମେ କାହିଁକି ଏହି ଅଂଶକୁ ଭୁଲିଗଲ? ତୁମ ଦାଢ଼ି ଉଠିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ତ୍ରିଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଧ୍ୱଂସ ହେଲା। ଡାକ୍ଷ ଯଜ୍ଞରେ ମୁଁ ତୁମ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଇଥିଲି, ହେ ଯଜ୍ଞସ୍ୱରୂପ, ଏଉଁ ଏଉଁ ତୁମ ପୁତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପଞ୍ଚମୁଖ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଛି। ସେ ଶକ୍ତି, ଏହି ଅଂଶ, ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଥିଲା; ତୁମେ ଏବଂ ମାରୁତଗଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦଧୀଚିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଇଥିଲ। ତୁମେ ଚକ୍ରଧାରୀ, ତୁମର ପ୍ରିୟ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର କେବେ ଏବଂ କିଏ ତୁମକୁ ଦେଇଥିଲେ? ଏହି ମଧ୍ୟ ଭୁଲିଗଲ? ମୁଁ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଅଧିକାର କରିଥିଲି, ତୁମେ କ୍ଷୀରସାଗରରେ ଶୟନ କରୁଥିଲ। ତୁମେ କିପରି ସାତ୍ତ୍ୱିକ? ନିଦ୍ରାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛ, ଯେଉଁବେଳେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତି ତୁମର ଶିଳାର ତଳୁଠାରୁ ଶିର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାରିତ। ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦହନଶୀଳ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୂହିଯାଇଛ; ତୁମେ ଦୁଇଜଣେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶକ୍ତିର ମହତ୍ତ୍ୱ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଧାମକୁ ମୂଳ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ, ପୃଥିବୀ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଯମ ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ଏକାଠି ଦେଖନ୍ତି। ଅନ୍ଧକାରର ଗର୍ଭରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ତୁମେ କାଳ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ନାଥ, ମହାକାଳ, ସମୟର ମଧ୍ୟ ସମୟ, ହେ ମହାନ୍ଥ। ଏହିପରି, ତୁମ ଉଗ୍ର ରୂପରେ, ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁର ମୃତ୍ୟୁ ହେବ; ଧୃଢ଼ ଧନୁର୍ଧାରୀ, ସଂହାରକ, ବୀର, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ନାୟକ। ଉତ୍ତଳ ହସ୍ତରେ, ତୁମେ ଭୟଙ୍କର ଜ୍ୱର, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀ; ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କୁ ଶାସନ କରୁଥିବା ଦଣ୍ଡନାୟକ—ନ ତୁମେ, ନ ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା। ଏହି ସବୁ ଦେଖି, ତୁମ ଶକ୍ତିକୁ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ଆହ୍ବାନ କର; ନହେଲେ, ବଡ଼ ଭୈରବଙ୍କ କ୍ରୋଧ ତୁମ ଉପରେ ପଡ଼ିବ। ଯେପରି ବଜ୍ରପାତ ହୁଏ, ସେପରି ମୃତ୍ୟୁ ତୁମେ ଉପରେ ଆସିବ—ଏପରି ବିରଭଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯିବା ସହ, ନରସିଂହ କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ ଏବଂ ବିରଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଧାଉଥିଲେ। ସେଇ ସମୟରେ ଏକ ଭୟାନକ ରୂପ ଦେଖାଦେଲା, ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ; ଶିବଙ୍କ ଶକ୍ତିରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇ, ଆକାଶକୁ ଭରିଦେଲା, ଅପରାଜିତ, ଏହି ରୂପ ବିରଭଦ୍ରଙ୍କ ଦେଖାଗଲା। ସେ ନ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ନ ସ୍ନିଗ୍ଧ, ନ ସୂର୍ୟ, ନ ଅଗ୍ନିରୁ ଜନ୍ମା, ନ ବିଦ୍ୟୁତ୍, ନ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି—ଏକ ଅତୁଳନୀୟ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ରୂପ। ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଏହି ଶଙ୍କର ରୂପରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ; ଏଠାରୁ ମହାପ୍ରଭା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସାଧାରଣ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରି, ବିକୃତ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ; ସଂହାର ରୂପରେ ପରମେଶ୍ୱର ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଗଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଦେଖି, ଜୟଧ୍ୱନି ଓ ମଙ୍ଗଳଧ୍ୱନି କଲେ; ସେ ହଜାର ହସ୍ତ, ଜଟା ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ମୌଳିଧାରୀ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସେ ଅର୍ଧ ଦେହ ପଶୁ, ପକ୍ଷ ଓ ଚୁଞ୍ଚ ଥିଲା, ଭୟାନକ ଦାନ୍ତ, ବିଜୟୀ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଅଜୟ କ୍ଳା ଥିଲା। ତାଙ୍କ ଗଳାରେ କାଳ ବନ୍ଧା, ଚତୁର୍ପଦ, ଅଗ୍ନିଯୁକ୍ତ ଭୟାନକ ରୂପରେ, ଦୀର୍ଘ ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ରୂପ ଭୟଙ୍କର, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଅଗ୍ନିପରି ତିବ୍ର, ଦାନ୍ତ ଦେଖାଉଛି, ତଳ ଓଠ ଉପରି—ହର ଗର୍ଜନ ସହିତ ଦେଖାଗଲେ। ହରି ଏହି ରୂପ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ପ୍ରଭାବ ଓ ଶକ୍ତି ହରାଇଲେ; ତାଙ୍କ ଶରୀର ଉପର ଭାଗ ସୂର୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତ, କିନ୍ତୁ ତଳ ଭାଗ ଜୁହାର ପୋକା ପରି ଛୋଟ। ତାପରେ, ସେ ପକ୍ଷ ଘୁରାଇ ହରିଙ୍କୁ ନାଭି ଓ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଉଠାଇଲେ, ପାଦ ଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜ ପୁଛରେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ, ହସ୍ତ ଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜ ହସ୍ତରେ ଆବଳମ୍ବନ କଲେ। ହରିଙ୍କ ଛାତିକୁ ଆଘାତ କରି, ତାଙ୍କୁ ଧରିଲେ; ଏହିପରି ସେ ଦେବତା ଓ ବୃହତ ଋଷିମାନେ ସହିତ ଆକାଶକୁ ଉଠିଗଲେ। ଏହି ଅଚାନକ ଭୟରେ, ପକ୍ଷୀ ଶିଘ୍ର ଶିଘ୍ର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉଠାଇ, ଧରି, ପୁଣିପୁଣି ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ। ଉଡ଼ିଉଡ଼ି, ପ୍ରଭୁ ବିଷ୍ଣୁ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଆଘାତରେ ଅବାକ ହେଇ, ସମସ୍ତ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ନେଇ ଯାଉଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ, ପ୍ରଶଂସାର ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲେ; ବିଷ୍ଣୁ ନିର୍ବଳ ଏବଂ ନିରାଶ ମୁହଁରେ, ହସ୍ତ ଯୋଡି, ବିନୀତ ଭାବେ ଯାଉଥିଲେ।