ଏହି ଦିବ୍ୟ ଉପାଖ୍ୟାନରେ, ଦେବତାମାନେ ନିଜ ମନର ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭୟରେ, ନିମିଷ ମାତ୍ରରେ ଉଦ୍ଭୂତ ହୋଇଥିବା, ନିମିଷ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା, ନୂତନ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ସେମାନେ ବାମ ଦିଗରେ ଥିବା, ବାମ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା, ବାମ ଚକ୍ଷୁ ଧାରଣ କରିଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଦନା କଲେ। ଏହି ଦେବତା ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଥିଲେ। ମନୁଷ୍ୟ ଜୀବନର ଚାରିଟି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିଥିବା, ସୃଷ୍ଟିର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିର୍ମାତା, ଶାସକ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସେମାନେ ପୁନପୁନ ବନ୍ଦନା କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବ୍ରହ୍ମାର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା, ସିଧାସିଧି ଶିବ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ନରସିଂହ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ନିର୍ମାତାଙ୍କୁ ସେମାନେ ବନ୍ଦନା କଲେ। ଭଗବାନ ନିଜ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଖ ଦ୍ୱାରା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଓ ଅନେକ ଦାନବ ନାୟକଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରିଥିଲେ, ଏହା ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ ହୋଇଥିଲା। ସିଂହ ଯୋନି ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଅସ୍ଥିର କରିଥିଲେ; ଦେବଦେବ, ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଏଠାରେ କରିବାକୁ ଆବଶ୍ୟକ, ତାହା କରିବେ—ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତୁ। ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଭଗବାନ, ଆମର ନିୟନ୍ତ୍ରକ, ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ; କାଳକୁଟ ଓ ଅନ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଆମେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ଶୁଧ୍ଧ ତମକୁ ଖେଳ ଭଳି; ଆପଣଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲିବା ଓ ବନ୍ଦ କରିବା ସହିତ, ଆମର ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟ ଘଟେ। ଯଦି ଆପଣ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମନ୍—ପ୍ରଳୟ ନାହିଁ; ଯଦି ନାହିଁ, ଶିବ—ଆମେ ହରିଙ୍କ ଅପାର ତେଜରେ ଦୁଃଖିତ ହୁଅ। ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ, ଆପଣ ଏହି ତତ୍ତ୍ୱକୁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି; ଏପରେ, ଦେବତାଙ୍କୁ ହସିଲା ଭଗବାନ କହିଲେ। ପ୍ରଭୁ ସେମାନେକୁ ନିରାପଦ ଦେଇ, "ମୁଁ ତାହାକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରିବି," କହିଲେ; ଏପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ବନ୍ଦନା କରି, ଏପରି ଆସିଥିବା ପଥରେ ଆପସାଉଲେ। ପୁନଃ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେ ବି ଯାଇଥିଲେ; ତାପରେ ମହାଦେବ ଶରଭ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଉଠିଲେ। ସେ ଗର୍ବିତ, ପଶୁ ଭକ୍ଷକ ନରସିଂହ ଅଛିଥିବା ସୀମାରେ ଗଲେ; ଦେବତାମାନେ ଶରଭଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ତାଙ୍କ ଜୀବନ ନେଲେ। ତାପରେ, ସିଂହରୁ ମନୁଷ୍ୟ ହୋଇ, ଶରଭ ଅନୁକ୍ରମରେ ଯାଇଥିଲେ; ଦେବତାମାନେ ଏହି ସମୟରେ ପ୍ରଶଂସା କରି, ସେ ନିଜ ମାର୍ଗରେ ଚାଲିଥିଲେ। ଯେଉଁ କିଏ ଏହି ଉତ୍ତମ ଶର୍ବ ସ୍ତୁତିକୁ ପଢେ କିମ୍ବା ଶୁନେ, ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ପାଇ, ତାଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରେ। ଏହାପରେ, ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ଏହି ଦେବ, ବିଶ୍ୱ ବିନାଶର କାରଣ, ଶରଭ ନାମକ ଭୟଙ୍କର ଓ ବିକୃତ ରୂପ କିପରି ଧାରଣ କଲେ?" "ସେ କେଉଁ ପ୍ରକାର ଶୌର୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ?"—ଏପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବରଣୀ ଚାହିଲେ। ଦୟାଳୁ ଦେବ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନକୁ ମନରେ ଧାରଣ କଲେ। ନରସିଂହ ରୂପର ଶକ୍ତିକୁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବ ରୁଦ୍ର ବିରଭଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ, ଯେଉଁ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିର ମାଳିକ। ସେ ନିଜେ ଭୈରବ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ବିଶ୍ୱ ପ୍ରଳୟର କାରଣ ଭାବେ, ହସି ହସି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ମୁଖ୍ୟ ଗଣମାନେ ସହିତ, ବଡ଼ ହସରେ ଉଚ୍ଚ୍ଚ ଧ୍ୱନି କରି, ଏଠା ଉଠା ଲାଗି, ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ନରସିଂହ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରଖିଥିଲେ। ଏପରି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଶୂରମାନେ ସହିତ, ନୃତ୍ୟ କରି, ଖେଳି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଗୋଲା ଭଳି ଖେଳ କରୁଥିଲେ। ପୂର୍ବେ ଦେଖିନଥିବା ଅନ୍ୟ ଶୂରମାନେ ଘେରି ରଖି, ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଅଗ୍ନିର ଭଳି ତେଜ ଦେଉଥିଲା। ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଜଟା ଚନ୍ଦ୍ରର ତେଜରେ ଭାସିଥିଲା, ଦୁଇ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦନ୍ତ ଦୁଇ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଦେଉଥିଲା। ଭୃକୁଟି ଇନ୍ଦ୍ରର ଧନୁଷ୍ ଭାଗର ଭଳି, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନରେ ଦିଗ୍ବାସୀ ଅନ୍ଧା ହୋଇଯିବା। ଭୟଙ୍କର ଦାଡି କଳା ମେଘ କିମ୍ବା କଜଳ ଭଳି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ଦୁଇ ଅଖଣ୍ଡ ହାତରେ ତ୍ରିଶୂଳକୁ ପ୍ରବଳ ଭାବେ ଘୁମାଇଯିବା। ବିରଭଦ୍ର ମଧ୍ୟ ନିଜ ଶୂରତ୍ୱ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି, "କିପାଇଁ ଏହି ସ୍ମରଣ?" ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। "ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ, ମୋତେ ଦୟା କରନ୍ତୁ। ଦେବତାମାନେ ଏହି ଅସମୟର ଭୟରେ ଅତି ଭୟଭୀତ, ଭୈରବ।" "ନରସିଂହ ଅଗ୍ନି ଦେଉଁଛି; ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରନ୍ତୁ, ଯେଉଁ ଅଗ୍ରହଣୀୟ। ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରି ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ—କିପାଇଁ ଶାନ୍ତ ହେଉନାହିଁ?" "ତାପରେ, ମୋର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭୈରବ ଅବସ୍ଥା ପ୍ରକାଶ କରିବା, ଅସ୍ଥୂଳକୁ ଅସ୍ଥୂଳ ତେଜରେ, ସୂକ୍ଷ୍ମକୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତେଜରେ ଉପସାରଣ କରିବା।" "ମୁଖ ଓ ଚମଡ଼ ଆଣିଦିଅ, ବିରଭଦ୍ର, ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ।" ଏପରି ଆଜ୍ଞା ଦେଇ, ମୁଖ୍ୟ ଗଣ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ଦାଣ୍ଡାଇ ରହିଲେ। ସେ ଶୀଘ୍ର ଏଠାରେ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସିଂହ ମଧ୍ୟରେ ନରସିଂହ ଅଛି; ବିରଭଦ୍ର ହରିଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କଲେ, ହରା ହରିଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କଲେ। ଇଶାନ ନିଜ ପୁଅକୁ ପିତା ଭଳି କହିଲେ: "ଜଗତର ଶୁଭ ପାଇଁ, ମହାଭାଗ, ତୁମେ ଅବତରିଛ; ମାଧବ, ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଳନରେ ଲାଗିଛ। ଜୀବମଣ୍ଡଳ ମାଛ ରୂପରେ ଭଗବାନ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ।" "ପୂଛ ଦ୍ୱାରା ବିନ୍ଧି, ଏକ ମହାସାଗରରେ ଚାଲିଥିଲା; କୂର୍ମ ଭଳି ପୃଥିବୀକୁ ବୋହିଥିଲା, ଶୂକର ଭଳି ଉଠାଇଥିଲା।" "ହରି ରୂପରେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା; ବାମନ ଭଳି ବଲିକୁ ତୁମ ଦୂଇ ପଦରେ ବାନ୍ଧିଥିଲା।" "ତୁମେ ଏକା ଶକ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଅବିନାଶୀ ପ୍ରଭୁ; ଜଗତରେ ଯେଉଁବେଳେ କି ଦୁଃଖ ଆସେ, ସେବେ ତୁମେ ଅବତରି ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଥିଲା।" "କେହି ତୁମେଠାରେ ଉତ୍ତମ କିମ୍ବା ସମାନ ନାହିଁ, ହରି, ଶିବରେ ନିଷ୍ଠା।" "ତୁମେ ଧର୍ମ ଓ ବେଦକୁ ଶୁଭ ମାର୍ଗରେ ବସାଇଥିଲା; ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଅବତରଣ, ଏହି ଦାନବ ବିଧ୍ୱଂସ।" "ନରସିଂହ ରୂପ ଅତି ଭୟଙ୍କର, ପ୍ରଭୁ; ଏହି ରୂପକୁ ଉପସାରଣ କରନ୍ତୁ, ତୁମେ ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା, ମୋ ସହ ରହନ୍ତୁ।" ବିରଭଦ୍ରଙ୍କ ଏପରି ଉପଦେଶରେ, ନରସିଂହ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ; ହରି ତାହା ମଧ୍ୟରେ ଏଉଁ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଅଗ୍ନିକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।