ଦେବଦେବ, ପଶୁଙ୍କ ନାଥ, ଆମେ କିପରି ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିପାରିବୁ? ଅନେକ ପ୍ରକାର ଷ୍ଟୁତି ଓ ଭାବନାରେ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ସଦା ନିଜ ମହିମାରେ ଅବିଚଳିତ ରହିଛନ୍ତି। ଯିଏ ଏହି ନୃସିଂହ ସ୍ତୁତିକୁ ଭକ୍ତିସହିତ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ତାହାର ଅର୍ଥ ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କରେ, ସେ ଦ୍ୱିଜନ୍ମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଜନ୍ମରେ ଶାନ୍ତି କିମ୍ବା ପୁନଃଜନ୍ମ ଲାଭ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଯଦି ସେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜନ୍ମାନେ ଏହି ସ୍ତୁତି ଶୁଣନ୍ତି, ସେ ବିଷ୍ଣୁର ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି; ଏଉଁପରି, ଦେବତାମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବ୍ରହ୍ମା ସହିତ, ମହାଦେବ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ସେମାନେ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସି, ଏହି ବିରାଟ ପଶୁରୂପୀ ଦେବଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ରଶଂସା କରି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂଚନା ଦେଲେ। ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତା ଶୀଘ୍ର ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ, ମନ୍ଦରାଚଳରେ ବସିଥିବା ଉମାସହିତ ଖେଳୁଥିବା ମହାଦେବଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ। ଗଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ଅପ୍ସରା, ଦେବତାମାନେ ସେଠି ସେବା କରୁଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ଭୟଭୀତ ହୋଇ, କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ, ଭୂମିରେ ଶିର ଛୁଇଁ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଓ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ: "କାଳାନ୍ତକ, ରୁଦ୍ର, କ୍ରୋଧୀ, ଶିବ, ଶଙ୍କର, ଶୁଭକର—ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଆପଣ ଭୟଙ୍କର, ସମସ୍ତ ଜୀବର ନିୟନ୍ତ୍ରକ, ଆମ ଶିବ। ଶର୍ବ, ଦୁଃଖନାଶକ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଆନନ୍ଦଦାତା, ବ୍ୟାପକ, ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ସମାପ୍ତିକର୍ତ୍ତା, ଉମାପତି—ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ସୁବର୍ଣ୍ଣବାହୁ, ହେମନାଥ, ସର୍ବରୂପୀ, ପୁନର୍ବାର ନମସ୍କାର। ଆପଣ ଅସ୍ତିତ୍ୱ-ନାସ୍ତିତ୍ୱରୁ ଅତୀତ, ମହାକାରଣ, ନିତ୍ୟ, ବିଶ୍ୱରୂପ, ଚିରଯୁବକ—ନମସ୍କାର। ଅନେକ ରୂପେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ରୁଦ୍ର, ନୀଳରୁଦ୍ର, କଦ୍ରୁଦ୍ର, ପ୍ରଚେତାସ୍—ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।" "କାଳ, କାଳରୂପୀ, କାଳଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଧାରଣକାରୀ, ଦାନଶୀଳ, ନୀଳକଣ୍ଠ—ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବଶତ୍ରୁନାଶକ, ଉଦ୍ଧାରକ, ପରମୋଦ୍ଧାରକ—ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ପିଙ୍ଗଳକେଶୀ, ଶମ୍ଭୁ, ପରମାତ୍ମା, ଦେବତାମାନେ ଓ ଭୂତମାନେ ଉପକାରୀ—ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।" "ପାର୍ବତୀଙ୍କ କ୍ରୋଧ, ରୁଦ୍ର ରୂପ, ଜଟାଧରୀ, ଶ୍ୟାମକଣ୍ଠ—ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ, ମହାଦେବ, ବିଶିଷ୍ଟ ନୀଳକଣ୍ଠ, ଭସ୍ମାଙ୍ଗ, ଖପରୀ, ଦଣ୍ଡଧରୀ—ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ଅଳ୍ପ, ବଡ଼, ବାମନ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ଭୟଙ୍କର—ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ଭୟଙ୍କର ରୂପୀ, ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦିତ, ସମ୍ନିଧିରେ ମାରଣକାରୀ, ଦୂରରୁ ମାରଣକାରୀ—ନମସ୍କାର।" "ଧନୁ, ଶୂଳ, ଗଦା, ହଳଧାରୀ, ଚକ୍ରଧାରୀ, କବଚଧାରୀ, ଦାନବ କର୍ମନାଶକ—ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ସାକ୍ଷାତ୍, ତାଜା ରୂପ, ନବଜନ୍ମା, ବାମାଙ୍ଗ, ବାମରୂପ, ବାମନୟନ—ନମସ୍କାର। ମାନବ ରୂପ, ଏକମାତ୍ର ପରମପୁରୁଷ—ନମସ୍କାର।" "ପୁରୁଷାର୍ଥଦାତା, ପ୍ରଭୁ, ପରମ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ନିୟନ୍ତ୍ରକ—ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମାରୂପ, ସାକ୍ଷାତ୍ ଶିବ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ନୃସିଂହ ରୂପଧାରୀ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା—ନମସ୍କାର।" "ଆପଣ ନିଜ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଖରେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦାନବଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରିଥିଲେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ। ସିଂହୀ ଗର୍ଭ ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବିପଦରେ ପକାଇଛନ୍ତି। ଦେବଦେବ, ଏଠି ଯାହା ଉଚିତ, ତାହା କରନ୍ତୁ, ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତୁ।" "ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆପଣ ଭୟଙ୍କର, ଆମର ସ୍ୱାମୀ, ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ; କାଳକୂଟ ଓ ଅନ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଆମେ ଯେ ଶରଣଗତ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଜଗନ୍ନାଥ, ଶୁଦ୍ଧତା ଆପଣଙ୍କର ଖେଳ; ଆପଣଙ୍କ ନୟନ ଖୋଲିବା-ବନ୍ଦ କରିବାରେ, ଆମର ସୃଷ୍ଟି-ଲୟ ହୁଏ। ଯଦି ଆପଣ ନୟନ ଖୋଲନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମନ, ନାଶ ନାହିଁ; ନହେଲେ, ଶିବ, ଆମେ ହରିଙ୍କ ଅପାର ତେଜରେ ପୀଡ଼ିତ।" "ସମସ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଆପଣ ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ କୁ ବିନାଶ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଭଗବାନ ହସି, ସେହି ଦେବମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ। ପ୍ରଭୁ କହିଲେ: "ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରି ଆପଣମାନେଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଉଛି।" ଏହା ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବମାନେ ପ୍ରଣାମ କରି, ଯେଉଁଠାରୁ ଆସିଥିଲେ, ସେଉଁଠିକୁ ଚାଲିଗଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଚାଲିଗଲେ। ତାପରେ ମହାଦେବ ଶରଭ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଉଠିଲେ। ସେ ଯେଉଁଠାରେ ଅହଂକାରୀ, ପଶୁଭକ୍ଷକ ନୃସିଂହ ବସିଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଗଲେ। ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଶରଭ, ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ନେଲେ। ଏପରେ, ସିଂହରୁ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେ ନିୟମିତ କ୍ରମରେ ବିଦାୟ ହେଲେ। ସେହି ସମୟରେ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଯିଏ ଏହି ଉତ୍ତମ ଶର୍ବ ସ୍ତୁତିକୁ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ରୁଦ୍ରର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରି, ସେଉଁଠି ରୁଦ୍ର ସହ ଆନନ୍ଦ କରେ। ଏଉଁପରି, ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ମହାଦେବ କିପରି ଏହି ଭୟଙ୍କର ଓ ବିକୃତ ଶରଭ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ? ସେଠାରେ କେତେ ଶୌର୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ? ସମସ୍ତ କଥା ଆମକୁ କହନ୍ତୁ।" ଏମିତି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ଦୟାମୟ ମନେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ନୃସିଂହ ଶକ୍ତିକୁ ବିନାଶ କରିବା ପାଇଁ, ପରମେଶ୍ୱର ରୁଦ୍ର ବିରଭଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ସେ ସ୍ୱୟଂ ଭୟଙ୍କର ଭୈରବ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ମହାପ୍ରଳୟର କାରଣ ଭାବେ, ଏକଥରେ ହସୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ମୁଖ୍ୟ ଗଣମାନେ ସହିତ, ବିକଟ ହସ୍ୟରେ ଗର୍ଜନ କରି, ଏଠାରୁ ସେଠାକୁ ଲାଫି, ସଂଖ୍ୟାହୀନ ଭୟଙ୍କର ନୃସିଂହ ରୂପମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରହିଥିଲେ।