ଏହି ପ୍ରାଚୀନ କଥାରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କର ଲୀଳାରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଶରୀରର ଭାଗ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କରାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଶୋଭା ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ନଥିଲେ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଏହିପରି, ମହେଶ୍ୱର ଦ୍ୱାରା ଦାନ୍ତ ଧରିବା ନଥିଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କେମିତି ମୋକ୍ଷ ପାଇପାରିବେ? ପୂର୍ବେ ହିରଣ୍ୟକ୍ଷର ବଡ଼ଭାଇ ନରସିଂହ ଦ୍ୱାରା ବଧ୍ ହୋଇଥିଲେ। ଏବେ, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ କିପରି ନରସିଂହ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ତାହା ଶୁଣ। ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କର ପୁଅ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଧର୍ମରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ, ସତ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା, ତପସ୍ବୀ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧିର ଅଧିକାରୀ ଥିଲେ। ସେ ଜନ୍ମ ଦିନ ଥିରୁ ଅବିନାଶୀ ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, ସର୍ବଜ୍ଞ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଉତ୍ସ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିଥିଲେ। ଏହି ଆଦିପୁରୁଷ, ସ୍ୱରୂପରେ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ସଂହାରର କାରଣ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଭକ୍ତି ସହିତ ଉପାସନା କରୁଥିଲେ। ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ତାଙ୍କର ପୁଅକୁ ଏପରି ଧ୍ୟାନ ଓ ଶାନ୍ତିରେ ଦେଖି, ବାରମ୍ବାର "ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର! ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ନମସ୍କାର!" ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଏପରି ଶ୍ରୀନାରାୟଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା ଦେଖି, ଦେବତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ତାଙ୍କର ମନରେ ଦୁଷ୍ଟ ଚିନ୍ତା ନେଇ, କହିଲେ, "ମୂଢ଼, ତୁମେ ମୋତେ ଚିନିନାହ! ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦେବତାଙ୍କର ଶାଶ୍ୱତ ପ୍ରଭୁ।" "ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ବିପଥଗାମୀ ପୁଅ, ଦ୍ୱିଜ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେବାର କାରଣ! ବିଷ୍ଣୁ କିଏ, କମଳଜ କିଏ, ଇନ୍ଦ୍ର କିଏ, ଭଳି ଭାରୁଣ କିଏ?" "ବାୟୁ, ସୋମ, ଈଶାନ, ପାବକ—ମୋତେ ସମାନ ଯେ କିଏ—ମୋତେ ଏକାକି ଭକ୍ତି ସହିତ ଉପାସନା କର; ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସଦା ଅପମାନ କର।" "ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ଯଦି ତୁମେ ଜୀବନ ଚାହୁଁଛ, ଶୁଣ—ଯଦି କିଛି ଇଚ୍ଛା ଅଛି।" ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣିବା ପରେ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ହେଇ, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଜାରି ରଖିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରିବାକୁ ଶିଖେଇଲେ। ସେ ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ଶିଖେଇଲେ, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏବଂ ସେ ନିଜେ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ। ପୁଅ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ଅମାନ୍ୟ କରୁଥିବା ଦେଖି, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଦାନବମାନେ ଉପରେ କହିଲେ, "ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅ ଅନେକ ଉପାୟରେ ମୃତ୍ୟୁଯୋଗ୍ୟ, ତମେ ଏହାକୁ ମାରିଦିଅ।" ଏହିପରି ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଦୈତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ବୋଧିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ ૂଫଳ ହେଲା। ଦୁଷ୍ଟ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କର ଅହଂକାର ଭଙ୍ଗ ହେବା ପରେ, ପ୍ରଭୁ ନରସିଂହ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଇ, ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଆସିଲେ। ପ୍ରଭୁ ନରସିଂହ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବକୁ ତାଙ୍କର ପୁଅ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ସାମ୍ନାରେ ଶତାଧିକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଖ ଦ୍ୱାରା ଚିରି ମାରିଦେଲେ। ଦୈତ୍ୟ ଓ ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁମାନେ ବଧ ହେବା ପରେ, ପାପ ନାଶକ ପ୍ରଭୁ ଦୈତ୍ୟରାଜ ଉପରେ ଦୁଃଖ ଦେଇଥିଲେ, ଯେପରି ଏକ ଅନ୍ୟ ଅଗ୍ନି ଯୁଗାନ୍ତରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ନରସିଂହଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଦହାଡ଼ରେ ସାରା ବିଶ୍ୱ ଭୟାନକ ହୋଇଗଲା; ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ନିଷ୍ଠାବାନ ମନୁଷ୍ୟ ଭୟ କରିଥିଲେ। ଏହି ଦେଖି, ଦେବତା, ଅସୁର, ମହାନାଗ, ସିଦ୍ଧ, ସାଧ୍ୟମାନେ—ହରି ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ନେତୃତ୍ୱରେ—ସାହସ ଓ ଶକ୍ତି ଅନୁଭବ କରି, ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତରେ ଚାଲିଗଲେ, ଅସୁରମାନେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ସମସ୍ତେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ନରସିଂହ ଦେବ, ହଜାର ରୂପ, ହଜାର ଭୁଜା, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ଚକ୍ଷୁ ଭାବେ ଅନ୍ତର୍ଗତ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବ୍ୟାପି, ମାୟାର ନାୟକ ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ବ୍ରହ୍ମା, ସାଧ୍ୟ, ଯମ, ମାରୁତ ଓ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ—"ତୁମେ ପରମ ପରେ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ସମସ୍ତ ରସର ରସ, ସମସ୍ତ ଆଲୋକର ଆଲୋକ, ପରମ ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ବ୍ୟାପି।" "ସ୍ଥୂଳ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ଅତିସୂକ୍ଷ୍ମ, ଶବ୍ଦ ବ୍ରହ୍ମର ତୁମେ ଗଠନ, ମଙ୍ଗଳମୟ, ଅବାକ୍ୟ, ନିରାଧାର, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱାତୀତ, ଅଶାନ୍ତିହୀନ।" "ତୁମେ ଯଜ୍ଞର ଭୋଗୀ, ଯଜ୍ଞର ଆକାର, ଯଜ୍ଞ କରିଥିବାକୁ ଫଳ ଦେବାର ଦାତା; ମତ୍ସ୍ୟ ଓ କୂର୍ମ ରୂପ ଧରି ଜଗତରେ ବ୍ୟାପିତ।" "ବରା ଓ ସିଂହ ରୂପ ଧରି ଦୈତ୍ୟରାଜକୁ ବଧ କରି ଦେବତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ।" "ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଶାପର ଉପଲକ୍ଷ୍ୟରେ ତୁମେ ଲୀଳାରେ ଅବତରିଲେ; କାରଣ ତୁମେ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ, ଚଳ-ଅଚଳ ସମସ୍ତ ତୁମେ।" "ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁ, ତୁମେ ରୁଦ୍ର, ତୁମେ ପିତାମହ; ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ତୁମେ, ଆମେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ।" "ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ତୁମେ; ଅଧିକ କଥାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ, ପ୍ରଭୁ; ତୁମେ ମାୟାରେ ଅନେକ ରୂପ ଧରିଥିଲେ, ତଥାପି ଅଦ୍ୱୟ ସ୍ୱରୂପ ତୁମେ।" "ପ୍ରଭୁ, ଦେବତାଙ୍କର ଦେବ, ପଶୁଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, କେମିତି ତୁମେ ଉପାସନା କରିବା? ଏକାଧିକ ସ୍ତୋତ୍ର ଓ ଭାବରେ ଉପାସନା କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ମହାପ୍ରଭୁ।" "ଯେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି ନରସିଂହ ସ୍ତୋତ୍ର ଅର୍ଥ ନିମିତ୍ତେ ପଠେଇବା କିମ୍ବା ଚିନ୍ତନ କରିବା, ସେ ଜନ ଶାନ୍ତି କିମ୍ବା ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ।" "ଯଦି ସେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏହି ଶୁଣିବାକୁ ଦିଅନ୍ତି, ସେ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି; ଏହି ସମୟରେ ଦେବ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବ୍ରହ୍ମା ଶିବଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି।" "ସମସ୍ତେ ଆସି, ଏହି ନରରୂପୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଶୀଘ୍ର ପରମ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।" "ସେମାନେ ନିଜ ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ମାଣ୍ଡର ପାହାଡ଼ରେ ବସିଥିବା ଉମା ସହିତ ବଡ଼ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।" "ଗଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ଅପ୍ସରା ଓ ଦେବତାମାନେ ସେବା କରୁଥିବା, ବ୍ରହ୍ମା ଭୟରେ, ଅସ୍ପଷ୍ଟ କଥାରେ, ଭୂମିରେ ଶିର ଧରି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ।" "କାଳ ନାଶକ, ରୁଦ୍ର, କ୍ରୋଧୀ, ଶିବ, ଶଙ୍କର, ମଙ୍ଗଳମୟ—ତୁମେ ଶିବ, ଶର୍ବ, ଶଙ୍କର, ଦୁଃଖ ନାଶକ—ତୁମେ ଆନନ୍ଦ ଦାତା, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ଶେଷ, ଉମାପତି—ତୁମେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୁଜା, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣର ପ୍ରଭୁ, ଶର୍ବ, ସମସ୍ତ ରୂପର ଅଧିଷ୍ଠାତା, ପୁରୁଷ, ପୁନଃ ପୁନଃ ନମସ୍କାର।