ଓ ପାର୍ବତୀ, ଶିବ ତୁମକୁ ଦେଖାଇଲେ କୋଟିଶ୍ବର ତୀର୍ଥକୁ, ଯାହା ପୂର୍ବେ ଅନେକ ରୁଦ୍ରମାନେ ସେବନା କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ। ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଦ୍ୱିଦେବକୁଳ ଏବଂ ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ପର୍ବତକୁ ଦେଖାଇଲେ। ଏହାପରେ, ସେ ତାଙ୍କର ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବିଶାଳ ଲିଙ୍ଗ ଦେଖାଇଲେ, ପଶ୍ଚିମ ପର୍ବତରେ ବ୍ରହ୍ମେଶ୍ୱର ଏବଂ ମଲେଶ୍ୱର ଦେଖାଇଲେ। ଏହି ସବୁ ଦେଖି, ଶିବ କହିଲେ, "ଏଠି, ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ତୁମେ ଏବଂ ଋଷିମାନେ ଆଗରେ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଅଳଙ୍କୃତ କରିଛ।" ଏହିପରେ ସେ ଏହି ଅଳଙ୍କୃହ ନାମକ ଗୃହରେ ବସିଲେ। ଏଠି, ତୁମେ ମୋର ବ୍ୟୋମଲିଙ୍ଗ ଏବଂ କଦମ୍ବେଶ୍ୱର ଦେଖ, ଯାହା ସ୍ୱୟଂ ସ୍କନ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଏହିଠାରେ ନନ୍ଦା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଗୋମଣ୍ଡଳେଶ୍ୱର ଦେଖାଇଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ, ଶକ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଏହି ସବୁ ସ୍ଥାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ। ଦେବହ୍ରଦ ତଟରେ ଥିବା ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନମାନେ ଦେଖ, ଏବଂ ହାରପୁରରେ ଯେଉଁଠାରେ ତୁମ ହାର ପଡ଼ିଥିଲା, ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ। ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ତୁମେ ଏହି ହାର-ତାଳାବ ତିଆରି କରିଥିଲ, ଏବଂ ଶିବ ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ନଗରରେ ଏହା ତାଙ୍କ ଦେହରେ ଅର୍ପିତ ହୋଇଥିଲା। ସେଠାରେ, ସୁଶୈଳ ନାମକ ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପର୍ବତର ଉପରେ ଭଗବାନ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା ଏବଂ ଋଷିମାନେ ଅଳଙ୍କୃତ କରିଥିଲୁ। ଏଠି, ଚଣ୍ଡିକେଶ୍ୱର ଦେଉଳ ଏବଂ ତୁମ ଝିଅ ଚଣ୍ଡିକେଶା, ଏବଂ ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅମ୍ବିକାତୀର୍ଥ ଅଛି। ଏହାସହିତ, ରୁଚିକେଶ୍ୱର ଦେଉଳ ଏବଂ ପବିତ୍ର କପିଳା ନଦୀ ଅଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ ଓ ତୀର୍ଥଗୁଡିକରେ ସଦା ଭକ୍ତିସହିତ ମୋତେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଏହା ଦ୍ୱାରା ମୋ ସହିତ ସଂଯୋଗ ଲାଭ କରିପାରିବ। ଯଦି କୌଣସି ପାପମୁକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରୀଶୈଳରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାଏ, ଏହି ବିଷୟରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯେଉଁଠାରେ ଶୁଧ୍ଧ ପଦ୍ଧତିରେ ଘୃତସ୍ନାନ କରାଯାଏ, ସେଠି ମୋ ସହିତ ସଂଯୋଗ ହୁଏ। ଏଠି, ଶତପଳ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ ଏବଂ ପଞ୍ଚବିଂଶତି ପଳ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ ହୁଏ। ବଡ଼ ଅଭିଷେକ ଦୁଇ ହଜାର ପଳ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ। ମୋ ଲିଙ୍ଗକୁ ଗାଈର ଦୁଧ ଏବଂ ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧ କରି, ଜଳ ଛିଟି, ଶତ ଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ, ସ୍ନାନ ଦ୍ୱାରା ଦଶ ମିଳିଅନ୍ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ। ଲକ୍ଷ ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କଲେ, ମହାସ୍ନାନ ବିଶେଷ ପ୍ରଶଂସିତ; ଏହି ସ୍ନାନ ଅଷ୍ଟଗୁଣ ପୁଣ୍ୟ ଦେଉଛି। କେବଳ ଜଳ କିମ୍ବା ଗନ୍ଧଜଳ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ। ନିୟମାନୁସାରେ ଶମୀ ଫୁଲ, ବିଲ୍ୱ ପତ୍ର, ପଦ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ ଫୁଲ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର; ବିଲ୍ୱ ପତ୍ରକୁ କଦାପି ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଚାରି ଡ୍ରୋଣା କିମ୍ବା ଆଠ କିମ୍ବା ଦଶ ଡ୍ରୋଣା ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପଣ କଲେ ପ୍ରଶଂସା ହୁଏ। ଏକ ଆଢ଼କ ଦ୍ୱାରା ଶତ ଡ୍ରୋଣା ପୁଣ୍ୟ ମିଳିଥାଏ, ଦରିଦ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏଠି କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ରଖିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟ—ଡ଼ୋଲ, ମୃଦଙ୍ଗ, ଝାଞ୍ଜ, ବାଁସୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଙ୍ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠାରେ ଏକ ରାତି ଜାଗରଣ କରି, ନିୟମାନୁସାରେ ପାଠ କରିବେ, ସେ ତାଙ୍କର ପରିବାର, ପୁତ୍ର, ଜନ, ସମ୍ବନ୍ଧୀ ସହିତ ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲିଙ୍ଗକୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ଧନ ନଥିଲେ, ବିଧି ନଥିଲେ କିମ୍ବା ଶ୍ରଦ୍ଧା ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବେ। ଯେଉଁଠାରେ କିଛି କରାଯାଇଥିଲେ କିମ୍ବା ନ କରାଯାଇଥିଲେ, ଶଙ୍କର, ତୁମେ ମାନ୍ୟ କରିବ; ଏପରେ ଶୀଘ୍ର ରୁଦ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଓ ଶାନ୍ତି ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରିବା ଦରକାର। ଏଭଳି ମହାବୀଜ ମନ୍ତ୍ର ଓ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଓ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳିଯାଏ। ଯେଉଁଠାରେ କାଶୀରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ ଯେପରି ଫଳ ମିଳେ, ସେପରି ଏଠି ମଧ୍ୟ ମୋ ସହିତ ସଂଯୋଗ ଲାଭ କରେ। ଏହି ସବୁ ନିୟମାନୁସାରେ ମୋର ଭକ୍ତମାନେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ଯେଉଁମାନେ କରନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନେ ମୋର ଭକ୍ତ ନୁହେଁ। ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଦେବୀ ବାରାଣସୀକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଅବିମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗକୁ ଜଳ ଓ ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କଲେ। ସେଠାରେ ଦେବଦେବ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଅବିମୁକ୍ତରେ ପୂଜା କରି, ମହାପର୍ବତ ମନ୍ଦର ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କଲେ। ମନ୍ଦର ପର୍ବତର ସୁନ୍ଦର ଗୁହାରେ ସେ ଏକ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ସ୍ଥାପନ କଲେ। ସେଠାରେ ଭଗବାନ୍ ଦୟାକରି ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷପୁତ୍ର ଦାନବ ଅନ୍ଧକଙ୍କୁ କ୍ଷମା କରି ଗଣପତି ପଦବୀ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ କଥାର ସାର ତୁମକୁ କହିଦେଲି। ଯିଏ ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମା ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ପାଠ କରନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ପୁଣ୍ୟ ଏକକ୍ଷଣରେ ଲାଭ କରନ୍ତି। କିମ୍ବା ଯଦି ସେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସଂଯମୀ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଏହା ଶୁଣାନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ଏହିପରେ, ପାର୍ବତୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ମନ୍ଦର ପର୍ବତର ସୁନ୍ଦର ଗୁହାରେ ଦମିତ ହୋଇଥିବା ଦାନବପତି ଅନ୍ଧକ କିପରି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା ଗଣପତି ପଦବୀ ପାଇଲେ?" ଆମେ ତାହା ଯେପରି ଘଟିଥିଲା ଓ ଆପଣ ଯେପରି ଶୁଣିଥିଲେ, ଅନ୍ଧକଙ୍କୁ ମନ୍ଦରରେ ଦିଆଯାଇଥିବା କୃପା ଓ ସେଠାରେ ଘଟିଥିବା ଶୋଷଣ ବିଷୟରେ କହନ୍ତୁ। ତେଣୁ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବି, ତିନିଏ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସୁନା ପରି ଦେହ ଥିବା ଅନ୍ଧକ, ପୂର୍ବେ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତି ଲାଭ କରିଥିଲେ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦୟାରେ ସେ ଅଜୟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ତିନିଏ ତିନିଜଗତ ଉପଭୋଗ କରି, ପୂର୍ବରୁ ଇନ୍ଦ୍ରନଗର ଜୟ କରି ଅତି ସହଜ ଭାବେ ବାସବଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିଥିଲେ। ଦେବମାନେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦମିତ, ଆକ୍ରାନ୍ତ, ବନ୍ଧିତ ଓ ପତିତ ହୋଇ, ଭୟାକୁଳ ହୋଇ ନାରାୟଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ମନ୍ଦରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।