ଏକ ସମୟର କଥା, ଉପଶାନ୍ତ, ଶିବ, ପ୍ରାଚୀନତମ ସ୍ଥାନର ବାସିନ୍ଦା, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶୁକ୍ରେଶ୍ୱର, ବ୍ୟାଘ୍ରେଶ୍ୱର ଓ ଜମ୍ବୁକେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଯେଉଁ ମର୍ତ୍ୟ ଯାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁନର୍ବାର ସଂସାର ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ରରେ ଜନ୍ମ ନେଇନାହାନ୍ତି । ଏପରି ଅମୂଳ୍ୟ କଥା କହି, ମହାଦେବ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଦୃଷ୍ଟି ପାତିଲେ । ସେଠାରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ ଏପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା, ଯେପରି ଏକ ଅଲୌକିକ ଆଲୋକରେ ପ୍ରଭାସିତ । ତାହାପରେ ପଶୁପତିଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପବିତ୍ର ଭସ୍ମରେ ଧଳିଆ ଦେହରେ ଅତି ଶୁଭ୍ର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ମହାତ୍ମା ଭକ୍ତମାନେ, ନିଶ୍ଚଳ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ, ସେଉଁଠି ପ୍ରକଟ ହେଲେ । ସେମାନେ ଶତଶଃ ଭାବରେ ଆସି, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଏବଂ ଯୋଗରେ ଲୀନ ଯୋଗୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦେଖିଲେ । ସେମାନେ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ଇଶ୍ୱରଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ୱରେ ଲୀନ ହେଉଛନ୍ତି ବୋଲି ଲାଗୁଥିଲା; ଏହି ସମୟରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାୟକ, ଉମାଙ୍କ ପତି ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ । ସେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ଆବର୍ତ୍ତ କରିଥିବା ପ୍ରଭୁ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା ଦେବୀ, ତାଙ୍କର ଦେହର ରୋମାଞ୍ଚ ହୋଇଯିବା ସହିତ, ଏହି ଦିବ୍ୟ ରୂପକୁ ପୁନଃ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ । ତାପରେ, ଏହି ଅଦୃଶ୍ୟ ରୂପ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ ବୋଲି ବୁଝି, ଦେବୀ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହି, ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକୃତି ରୂପ ଧାରଣ କଲେ । ଏହା ପରେ ସେ ପୁନଃ ହରଙ୍କୁ ଓ ମହାତ୍ମା ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ; ଏବଂ ଯୋଗୀମାନେ ଲୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ସ୍ଥାପିତ କରି, ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । ସେମାନେ ସମସ୍ତେ, ସଂସାର ଜନ୍ମର ବୀଜ ଦଗ୍ଧ କରି, ହୃଦୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଓ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ବୀଜମନ୍ତ୍ରକୁ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କଲେ । ସେହି ଦିବ୍ୟ ରୂପ, ସମସ୍ତ ପାପର ନାଶକ, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଦେଖାଯାଇଥିଲା, ପୁନଃ ଶୁଭ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ନୀଳ-ରକ୍ତ ରୂପରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ । ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେହରେ ଆନନ୍ଦରେ ଉତ୍କଳିତ ହେଲେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ, ଚରଣକମଳରେ ନମସ୍କାର କଲେ, ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଏହିମାନେ କିଏ ?” ତାହାପରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଓ ସୁନ୍ଦରି, ମୋର ବ୍ରତକୁ ଅନୁସରଣ କରି, ଏହି ଭକ୍ତ ଓ ଉତ୍ତମ ଦ୍ୱିଜମାନେ— ଯେଉଁ ଯୋଗ ଏଠାରେ ସେମାନେ ଅଭ୍ୟାସ କରିଛନ୍ତି, ଏକ ଜନ୍ମରେ, ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ଶକ୍ତି ଓ ମୋ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା—” “ଏପରି ମୋ ନିଜ ରୂପ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ କୃପା କରେ; ଏହି ପରି ଏହି ମହାପୁଣ୍ୟ ସ୍ଥାନ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁଥିରେ ସେବା କରନ୍ତି—” “ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ନିପୁଣ ତପସ୍ବୀମାନେ, ପ୍ରତି ମାସର ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ଏଠାରେ ପୂଜା କରନ୍ତି ।” “ଉଭୟ ପକ୍ଷରେ, ଓ ଦେବି, କାଶୀରେ ଏହି ପୂଜା ହୁଏ, ବିଶେଷ କରି ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣରେ, ଏବଂ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ।” “ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ଉତ୍ସବ, ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ଓ ବିଷୁବ ଦିନରେ, ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ କାଶୀରେ ଥାଏ, ଏବଂ ଏଠାରେ ଜାହ୍ନବୀ—” “ମୋ ଜଟାରୁ ଓ ତୁମ ପିତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଭବ ନେଇଥିବା, ହିମାଲୟର କନ୍ୟା, ଶୁଭ ଗଙ୍ଗା ଉତ୍ତରମୁଖୀ ଭାବେ ବହୁଛି ।” “ଓ ସୁନ୍ଦର-ମୁଖୀ, ଏହି ପବିତ୍ର ଓ ପୁଣ୍ୟମୟ ସ୍ଥାନକୁ ଯେଉଁମାନେ ସଦା ପୂଜା କରନ୍ତି, ପବିତ୍ର ଦେଶରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ ।” “କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ଶତଶଃ ତୀର୍ଥ ସହିତ, ପୁଷ୍କର, ନିମିଷ, ପ୍ରୟାଗ ଓ ପୃଥୁଦକ, ସମସ୍ତ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ ।” “ଦ୍ରୁମକ୍ଷେତ୍ର, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ନୈମିଷ ତୀର୍ଥସହିତ, ଏବଂ ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ର, ଦେବୀ, ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ସହିତ ଏଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ।” “ସନ୍ଧ୍ୟା, ଋତୁ, ସମସ୍ତ ନଦୀ, ସମସ୍ତ ହ୍ରଦ, ସାତ ସାଗର ଓ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଏଠାରେ ଅଛି ।” “ହେ ସତ୍ୟସ୍ନାତ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉତ୍ସବରେ ଭାଗୀରଥୀ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ, ଅବିମୁକ୍ତେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିବା ସହ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଥାଏ ।” “କାଳଭୈରବଙ୍କୁ ସମୀପ କରି, ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉତ୍ସବରେ ଦେବତାମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ ।” “ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ମହାତୀର୍ଥ ଅବିମୁକ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ଯାହା ମହାପାପକୁ ଦୂର କରେ ।” “କେଦାରର ଲିଙ୍ଗ, ମହାଳୟର ଲିଙ୍ଗ, ମଧ୍ୟମେଶ୍ୱର, ପଶୁପତେଶ୍ୱର, ଶଙ୍କୁକର୍ଣେଶ୍ୱର, ଦୁଇ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ, ଦ୍ରୁମଚନ୍ଦେଶ୍ୱର, ଉତ୍ତମ ଭଦ୍ରେଶ୍ୱର, ସ୍ଥାନେଶ୍ୱର, ଏକାଗ୍ର, କାଳେଶ୍ୱର, ଅଜେଶ୍ୱର, ଭୈରବେଶ୍ୱର, ଈଶାନ, ଓଂକାର, ଅମରେଶ୍ୱର, ମହାକାଳ, ଜ୍ୟୋତିଷ, ଭସ୍ମଗତ୍ରକ ଓ ପୃଥିବୀରେ ମୋର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ଯାହା ଅଠଷଠି ତୀର୍ଥ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସମସ୍ତ ଏଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି ।” “ଏହି ସମସ୍ତ, କୌଣସି ଅପବାଦ ଛାଡ଼ି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପବିତ୍ର ଉତ୍ସବରେ କାଶୀରେ ମୋର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି; ଏହି ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ମୁଁ କହିଲି ।” “ଏହିଠାରେ, ଜୀବ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଦିବ୍ୟ ଅମୃତତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ କରି ଏବଂ ମୋତେ ଦେଖିଲେ, ଓ ଶୁଭେ ।” “ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଏଠାରେ ଏକକ୍ଷଣରେ ମିଳେ, ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ କାମ୍ୟ ହୋମର ସମାନ; ଏଠାରୁ ଅଧିକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ ଅଛି ?” “ସ୍ୱର୍ଗ, ପୃଥିବୀ ଓ ପର୍ବତର ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ, ଦେବୀ, ଏହିଠାରେ ଏକତ୍ରିତ; ଏହିଠାରୁ ଉଚ୍ଚତମ କିଛି ନାହିଁ ।” “ଦ୍ୱିଜମାନେ ବେଦ ଅନୁସାରେ ‘ଅବି’ ଶବ୍ଦକୁ ପାପରହିତ ବୋଲି କହନ୍ତି; ଏହିଠାରେ ମୁଁ ଶୁଦ୍ଧ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲି, ତେଣୁ ଏହାକୁ ଅବିମୁକ୍ତ ବୋଲାଯାଏ ।” ଏପରି କହି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ ଭଗବାନ୍ ରୁଦ୍ର କହିଲେ, “ଦେବୀ, ମୋର ଅବିମୁକ୍ତ ଗୃହକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ପ୍ରକଟ କର ।” ଏପରି କହି, ଉମାଙ୍କ ସହିତ ଭଗବାନ୍ ଶ୍ରୀପର୍ବତକୁ ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ । ସେଉଁଠି ସେ ଅବିମୁକ୍ତେଶ୍ୱରରେ ଉମାଙ୍କ ସହ ସଦା ବାସ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ସତ୍ ଓ ଅସତ୍ ଦୁଇଁର ମିଶ୍ର ରୂପ ଅଟୁଟ ଭାବେ ରହିଥିଲେ ।