ହେ ପାର୍ବତୀ, ମହାଦେବ କହିଲେ— “ଏହି ଦେବତାମନ୍ୟଙ୍କର ନାଥଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିଲେ, ମନୋରଥ ସମସ୍ତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ; ଏହି ସମସ୍ତ ଗ୍ରହମାନେ, ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ ଅଗ୍ରଣୀ କରି, ଏହାକୁ ସ୍ଥାପିତ କରିଛନ୍ତି। ଦେଖ, ଏହି ପୁଣ୍ୟମୟ ଲିଙ୍ଗମାନେ ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି; ଏମିତି ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନମାନେ ମୋର ନିବାସସ୍ଥଳ। ମୁଁ ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି; ଏବେ ଆଉ ଏକ ଗୁପ୍ତ କଥା ଶୁଣ, ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚାରି କ୍ରୋଶ ଯାଏଁ ବିସ୍ତୃତ। ଏହା ଏକ ଯୋଜନା ଆକାରର; ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ଏହା ଅମୃତତ୍ୱ ଦେଇଥାଏ। ମୁଁ ମହାପର୍ବତ ଓ କେଦାରରେ ବ୍ୟସ୍ଥିତ। ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଦେଖିଲେ ଜଣେ ଗଣପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ଏଠାରେ ମୋକ୍ଷ ନିଶ୍ଚିତ। ଏଠାରୁ ଗଣପତି ଭାବ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ଏହି ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମୋକ୍ଷ। ତେଣୁ, ମହାଳୟ, କେଦାର ଓ ମଧ୍ୟମ କ୍ଷେତ୍ର ମଧ୍ୟରୁ ଅବିମୁକ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। କେଦାର, ମଧ୍ୟମ କ୍ଷେତ୍ର, ଓ ମହାଳୟ—ଏହାମାନେ ମୋର ପୃଥିବୀରେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଅବିମୁକ୍ତ ସ୍ଥାନ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ଏଠାରୁ ସମସ୍ତ ଲୋକର ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବାରୁ, ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ମଙ୍ଗଳମୟ; ମୁଁ କେବେ ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିନାହିଁ, ଏହି ନିମିତ୍ତେ ଏହାକୁ ‘ଅବିମୁକ୍ତ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏଠାରେ ମୋର ଅବିମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ଦର୍ଶନ କରିଲେ, ମାନବ ତୁରନ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଓ ସଂସାର ବନ୍ଧନ ରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାଏ। ଏଠାରେ ଥିବା ଲିଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ—ଶୈଳେଶ, ସଂଗମେଶ, ସ୍ୱର୍ଳୀନ, ମଧ୍ୟମେଶ୍ୱର, ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ଈଶାନ, ଗୋପ୍ରେକ୍ଷ, ବୃଷଭଧ୍ୱଜ, ଉପଶାନ୍ତ, ଶିବ, ପ୍ରାଚୀନ ସ୍ଥାନର ନିବାସୀ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶୁକ୍ରେଶ୍ୱର, ବ୍ୟାଘ୍ରେଶ, ଓ ଜମ୍ବୁକେଶ୍ୱର—ଏମାନେ ଦର୍ଶନ କଲେ ମଣିଷ ପୁନଃ ସଂସାର ଦୁଃଖରେ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ। ଏପରି କଥା କହି, ମହାଦେବ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଦୃଷ୍ଟି ପାତିଲେ। ସେଠାରେ ଥିବା ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପରେ, ସେଠାର ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ ଅଚିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଯାଇଲା। ତାପରେ ପଶୁପତିଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନେ, ପବିତ୍ର ଭସ୍ମ ଲେପିତ ଶ୍ୱେତ ଦେହ ଓ ମହାତ୍ମା ଭକ୍ତମାନେ, ନିଜ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ଥିବା, ସେଠାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସେମାନେ ଶତଶଃ ଆସି, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ପୁନି ଯୋଗେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯୋଗସାଧନାରେ ଲୀନ ହେଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ବ୍ୟସ୍ଥିତ ହୋଇ, ଏଶ୍ୱରଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ୱରେ ଲୀନ ହେଲେ; ଏବଂ ସେଇ ସମୟରେ ଦେବତାମନ୍ୟଙ୍କର ନାଥ, ଉମାଙ୍କ ପତି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ସେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ନିଜ ଭିତରେ ଧାରଣ କରିଥିବା ପ୍ରଭୁରୁପେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ବିଶ୍ୱନାଥ ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରୂପ ଧାରଣ କରିବା ସମୟରେ, ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଦେହ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୋଇଗଲା, ସେ ତାଙ୍କୁ ପୁନି ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତାପରେ, ଏହି ରୂପ ତୁମେ ଦେଖିପାରିନାହା କୁହି ବୋଝି, ଦେବୀ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ, ଓ ଯୋଗବଳେ ପ୍ରକୃତିର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ଏପରେ ସେ ପୁନି ତାଙ୍କୁ ଓ ମହାତ୍ମା ହରଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ; ଯୋଗୀମାନେ ବି ଲୟ ସ୍ଥାପନ କରି, ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କ ସଂସାର ବୀଜ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଗଲା, ସେମାନେ ହୃଦୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଓ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ବୀଜମନ୍ତ୍ର ଅନୁସ୍ମୃତି କଲେ। ସେଇ ଦିବ୍ୟ ରୂପ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକ, ପୁନି ଶୁଭ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ନୀଳ-ଅରୁଣ ରୂପରେ ବ୍ୟସ୍ଥିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ହିମାଚଳ କନ୍ୟା ପାର୍ବତୀ ଆନନ୍ଦରେ ତନୁମନ ଭରିଗଲା, ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ପାଦପଦ୍ମରେ ଶିର ନମାଇଲେ, ଏବଂ ପଚାରିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏମାନେ କିଏ?” ତେବେ ଦେବମନ୍ୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ସୁନ୍ଦରି, ମୋର ବ୍ରତ ଅନୁସରଣ କରି, ଏହି ଭକ୍ତ ଓ ଉତ୍ତମ ଦ୍ୱିଜମାନେ— ଏଠାରେ ଯେଉଁଯେଉଁ ଯୋଗ ପ୍ରୟୋଗ କରିଛନ୍ତି, ଏକ ଜନ୍ମରେ, ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରର ଶକ୍ତି ଓ ମୋ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିରେ, ଏମାନେ ମୋର ଦୟା ପାଇଛନ୍ତି। ଏହି ମହାପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି— ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସିଦ୍ଧ ତପସ୍ବୀମାନେ, ପ୍ରତି ମାସର ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ଏହାର ପୂଜା କରନ୍ତି। ଦୁଇପକ୍ଷରେ, ହେ ଦେବୀ, କାଶୀରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ଓ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ପୂଜା କରାଯାଏ। ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ପର୍ବ, ଦକ୍ଷିଣାୟନ-ଉତ୍ତରାୟଣ ଓ ବିଷୁବ ଦିନରେ, ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ କାଶୀରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ, ଏଠାରେ ଜାହ୍ନବୀ— ଏହି ପବିତ୍ର ନଦୀ ଉତ୍ତରାବହିନୀ, ମୋର ଜଟା ଓ ତୁମ ତାତଙ୍କ, ହେ ହିମାଳୟପୁତ୍ରୀ, ହେ ସୁମଙ୍ଗଳା, ଏଠାରେ ପ୍ରବାହିତ। ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକୁ ସଦା ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିରେ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ସହିତ ଶତଶଃ ତୀର୍ଥ, ପୁଷ୍କର, ନିମିଷ, ପ୍ରୟାଗ, ପୃଥୁଦକ—ସମସ୍ତ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ। ଦ୍ରୁମକ୍ଷେତ୍ର, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ନୈମିଷାରଣ୍ୟ ସହିତ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ, ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ଏଠାରେ ବ୍ୟସ୍ଥିତ। ସନ୍ଧ୍ୟା, ଋତୁ, ସମସ୍ତ ନଦୀ, ସରୋବର, ସପ୍ତ ସାଗର, ଦିବ୍ୟ ତୀର୍ଥ—ସମସ୍ତ ଏଠାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ବରେ, ଭାଗୀରଥୀ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ, ଅବିମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ଦର୍ଶନ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଦେଖନ୍ତି। କାଳଭୈରବଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହୁଏ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ବରେ ଦେବତାମନ୍ୟଙ୍କ ଅଧିପତିମାନେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ସଦା ଅବିମୁକ୍ତ, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ଏହା ଦ୍ୱାରା ମହାପାପ ନାଶ ହୁଏ। କେଦାର ଲିଙ୍ଗ, ମହାଳୟ ଲିଙ୍ଗ, ମଧ୍ୟମେଶ୍ୱର, ପଶୁପତେଶ୍ୱର, ଶଂକୁକର୍ଣେଶ୍ୱର, ଦୁଇ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ, ଦ୍ରୁମଚନ୍ଦେଶ୍ୱର, ଉତ୍ତମ ଭଦ୍ରେଶ୍ୱର, ସ୍ଥାନେଶ୍ୱର, ଏକାଗ୍ର, କାଳେଶ୍ୱର, ଏବଂ ଅଜେଶ୍ୱର— ଏହି ସମସ୍ତ ଲିଙ୍ଗ ଏଠାରେ ବ୍ୟସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।