ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ଯାହାକୁ ଗୋପରେକ୍ଷକ କୁହାଯାଏ, ବହୁ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା। ଏଠାରେ, ମୁହଁ ମଧୁର ଦେବୀ, କୈଳାସର ଦିବ୍ୟ ନିବାସକୁ ଦେଖ। ଗୋପରେକ୍ଷକ ପହଞ୍ଚି, ମୋତେ ଏଠାରେ ଦେଖିଲେ, ମାନବ ଅଶୁଭ ଭୋଗିନାହିଁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଏହି ସ୍ଥାନକୁ କପିଲା ହ୍ରଦ କୁହାଯାଏ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ନାମ ଦିଆଯାଇଛି; ଏହା ଗଂଗା ଦୂଧରେ ତିଆରି, ଅତି ପବିତ୍ର ଏବଂ ମହାତୀର୍ଥ। ଏଠାରେ, ମୁଁ ଭୃଷଧ୍ୱଜ ନାମରେ ପରିଚିତ; ମୁଁ ଏଠି ମୋର ସ୍ଥାନ ସ୍ଥାପିତ କରିଛି, ଦେବୀ, ତୁମେ ସଦା ମୋତେ ଦେଖୁଛ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହ୍ରଦ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ଜଳକୁ ଦେଖ; ଦେବୀ, ଏହି ଭୂମିରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପୂଜିତ ହୋଇଛି। "ସ୍ଥିରତାର ସ୍ଥାନକୁ ଯାଅ", ଏଭଳି କହି, ବ୍ରହ୍ମା ଶିବଙ୍କୁ ଏଠାରେ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲେ; ଶିବ ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ଏଠି ରହିଛନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମାଂକ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସ୍ଥାନ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲା, ପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଦ୍ୱାରା ପୁନଃ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚିନ୍ତିତ ମନକୁ ବ୍ରହ୍ମା ସମ୍ବୋଧନ କରିଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ମୁଁ ଆଣିଥିବା ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ କିଏ ସ୍ଥାପିତ କଲେ?" ତେବେ, ବିଷ୍ଣୁ କ୍ରୋଧିତ ମୁହଁରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମୋର ରୁଦ୍ର ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଏବଂ ବଡ଼; ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ମୁଁ ସ୍ଥାପିତ କରିଛି, ଏହା ତୁମର ନାମ ଧରିବ।" "ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ଭାବେ, ମୁଁ ଏଠି ସ୍ଥିତ; ଏହି ଦେବତାମାନଙ୍କ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଲୋକ ମୋର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ।" ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ମୋର ଶୁଭ୍ର ଲିଙ୍ଗକୁ ଏଠି ପରମ ଭକ୍ତି ସହିତ ନିୟମାନୁସାରେ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲେ। "ସ୍ୱର୍ଲିନେଶ୍ୱର ଭାବେ, ମୁଁ ନିଜେ ଏଠି ପହଞ୍ଚିଛି; ଯେଉଁ ଲୋକ ଏଠି ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ଆଉ କେଉଁଠି ଜନ୍ମ ନେଇ ନାହିଁ।" ଏହି ସ୍ଥାନ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅନନ୍ୟ ପଥ; ଯୋଗୀମାନେ ଏହାକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି; ଏଠି ମୁଁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନ୍ୟାୟ କରୁଥିବା ଦାନବକୁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ କରିଥିଲି। ଏହି ଦାନବ ଏକ ବଘା ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲା, ଏବଂ ମୁଁ ଏହି ବଘାର ରୂପରେ ବ୍ୟାଘ୍ରେଶ୍ୱର ଭାବେ ସ୍ଥିତ ଅଛି। ଏହି ବ୍ୟାଘ୍ର ରୂପ ଭଗବାନକୁ ଦେଖିଲେ ଲୋକ ଆଉ ଅଶୁଭ ପାଇ ନାହିଁ; ଉତ୍ପଳ ଏବଂ ବିଦଳ, ଏହି ଦୁଇ ଦାନବ, ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ୍ ହୋଇଥିଲେ। ଏହି ଦୁଇ ଅଭିମାନୀ, ନାରୀ ହନ୍ତା, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ବଧ୍ କରିଥିଲେ; ଅବମାନ ସହିତ, ଏକ ଗୋଲି ଦ୍ୱାରା ଏହି ଶରୀର ଏଠି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା। ପ୍ରଥମେ, ମୁଁ ଗଣମାନେ ସହିତ ଏଠି ଆସିଥିଲି ଏବଂ ପରେ ବିଦାୟ ନେଲି; ଏହି ସ୍ଥାନ ପ୍ରମୁଖ ତୀର୍ଥ, ଏହି ମୋର ପବିତ୍ର ଦର୍ଶନ। ଦେବତାମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଏହି ଲିଙ୍ଗମାନେ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲେ; ସେଗୁଡିକୁ ଦେଖିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଅଟଳ ରହି, ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରିବା ପରେ ଗଣ ହୋଇଯାନ୍ତି। ପୂର୍ବରୁ, ତୁମର ପିତା, ପର୍ବତର ରାଜା ହିମବତ୍ ନିଜେ, ମୋର ପ୍ରିୟ ଏବଂ ଉପକାରୀ ସ୍ଥାନ ଜାଣି, ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲେ। ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ଶୈଳେଶ୍ୱର କୁହାଯାଏ; ଏଠି ଭକ୍ତି ସହିତ ଦେଖ; ଏହା ଦେଖିଲେ, ଦେବୀ, ମନୁଷ୍ୟ ଅଶୁଭ ପାଇ ନାହିଁ। ଏହି ନଦୀ, ଦେବୀ, ବରୁଣା; ଏହା ପବିତ୍ର ଏବଂ ପାପ ନାଶ କରେ; ଏହି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଶୋଭା ଦେଇ, ଜାହ୍ନବୀ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛି। ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ସଂଗମରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲେ; ଏହା ସଂଗମେଶ୍ୱର ନାମରେ ବିଶ୍ୱରେ ପରିଚିତ; ଏହାକୁ ଦେଖ। ଦିବ୍ୟ ନଦୀମାନଙ୍କ ଏହି ସଂଗମରେ ଶୁଧ୍ଧ ଲୋକ ସ୍ନାନ କରି, ସଂଗମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ, ସେ ପୁନର୍ଜନ୍ମର ଭୟ କିପରି ରଖିବ? ମୁଁ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ମହାତ୍ମ୍ୟ ଭାବେ ଗଣନା କରେ, ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ନିବାସ; ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ମଧ୍ୟରେ, ମୁଁ ନିଜେ ପ୍ରମୁଖ ସ୍ଥାନ ଗ୍ରହଣ କରିଛି। ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏବଂ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟମେଶ୍ୱର ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି; ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସିଦ୍ଧମାନେ ଏବଂ ମୋର ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବାମାନେ ପାଇଁ ନିବାସ। ଯେଉଁ ଯୋଗୀମାନେ ମୋକ୍ଷ ଚାହାନ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଯୋଗରେ ମନ ଆନନ୍ଦିତ, ସେମାନେ ଏହି ମଧ୍ୟମେଶାନକୁ ଦେଖିଲେ, ଜନ୍ମ ପାଇ ଦୁଃଖ କରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ଶୁକ୍ର, ଭୃଗୁପୁତ୍ର, ସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲେ; ଏହା ଶୁକ୍ରେଶ୍ୱର ନାମରେ ପରିଚିତ, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଅମରମାନେ ପୂଜନ୍ତି। ଏହି ଦେଖି, ଯେଉଁ ଲୋକ ନିୟମିତ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ତୁରନ୍ତ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ଲୋକ ପୁନର୍ବାର ସଂସାରରେ ବଂଧିତ ହେଉନାହିଁ। ପୂର୍ବରୁ, ଦେବକଣ୍ଠକ ନାମର ଦାନବ ଏକ ଶୂଆ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଏକ ବର ପାଇ, ଗୋମାୟୁ, ବଂଧନର ଭୟ କରୁଥିଲେ— ମୁଁ, ହିମବତ୍ କନ୍ୟା, ଜମ୍ବୁକେଶା ରୂପରେ ଏହି ଦାନବକୁ ବଧ୍ କରିଥିଲି; ଏହିପରି, ଆଜିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଦେବତା ଏବଂ ଦାନବମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ବିଶ୍ୱରେ ପରିଚିତ। ଏହି ଦେବତାମାନଙ୍କ ମହାପ୍ରଭୁକୁ ଦେଖିଲେ, ଲୋକ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବେ; ଏଗୁଡିକୁ ଗ୍ରହମାନେ, ଶୁକ୍ରଙ୍କ ଅଗ୍ରଣୀତ୍ୱରେ, ସ୍ଥାପିତ କରିଛନ୍ତି। ପାର୍ବତୀ, ଏହି ଶୁଭ୍ର ଲିଙ୍ଗମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି; ଏହିପରି ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡିକ ମୋର ନିବାସ। ମୁଁ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏଗୁଡିକୁ ବିବରଣା କରିଛି; ଏବେ ଆଉ ଏକ ଗୁପ୍ତ ତଥ୍ୟ ଶୁଣ: ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ଚାରିପାଖରେ ଚାରି କ୍ରୋଶ ବ୍ୟାପି ଅଛି। ମୁହଁ ମଧୁର ଦେବୀ, ଏହା ଏକ ଯୋଜନା ବ୍ୟାପି; ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଏହା ଅମରତ୍ୱ ଦେଇଥାଏ। ମୁଁ ମହାପର୍ବତ ଏବଂ କେଦାରରେ ସ୍ଥିତ। ଏହି ଦେଖି, ଲୋକ ଗଣର ଅବସ୍ଥା ପାଇଥାଏ; ଏଠି ମୁକ୍ତି ନିଶ୍ଚିତ; ଏଠାରୁ ଗାଣପତ୍ୟ ଅବସ୍ଥା ମିଳେ, ଏହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁକ୍ତି। ତେଣୁ, ମୁହଁ ମଧୁର ଦେବୀ, ମହାଳୟ, କେଦାର ଏବଂ ମଧ୍ୟମ ମଧ୍ୟରୁ, ଅବିମୁକ୍ତ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। କେଦାର, ମଧ୍ୟମ କ୍ଷେତ୍ର ଏବଂ ମହାଳୟ—ଏଗୁଡିକ ମୋର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ଏହି ଏହାର ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।