ମୋର ଏହି ପବିତ୍ର ଭୂମିରେ, କୁବେର ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ମୋତେ ଅର୍ପଣ କରି, ଏଠାରେ ସେବା କରିଥିଲେ ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟକତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ଏଉଁ ସମ୍ବର୍ତ୍ତ, ଯିଏ ଆଗକୁ ଆସିବେ, ସେ ମୋର ଭକ୍ତ ହେବେ; ଏଠାରେ ମୋତେ ପୂଜା କରି, ଓ ଦେବୀ, ସେ ଅପୂର୍ବ ସିଦ୍ଧି ପାଇବେ। ବ୍ୟାସ, ପରାଶରଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଏକ ମହା ତପସ୍ବୀ ଯୋଗୀ, ସେ ମଧ୍ୟ ମୋର ଭକ୍ତ ହେବେ ଏବଂ ସ୍ଥାପିତ ବେଦମାନଙ୍କର ପ୍ରଚାରକ ହେବେ। ଓ ପଦ୍ମନୟନୀ, ସେ ସାଧୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବ୍ରହ୍ମା, ଦିବ୍ୟ ଋଷି, ବିଷ୍ଣୁ କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଏଠାରେ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିବେ। ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜା ଶକ୍ର ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗର ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ବାସିନ୍ଦା, ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆତ୍ମାମାନେ, ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଦେବୀ, ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ମୋତେ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଅନ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଯୋଗୀମାନେ, ଗୁପ୍ତ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆତ୍ମାମାନେ, ସଦା ଏଠାରେ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ମୋତେ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଯଦି କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ସଂସାରିକ ଭୋଗରେ ଆସକ୍ତ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଧର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ ଛାଡି ଦେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଏଠାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ସେ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ଚକ୍ରରେ ଆସିନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଯେମାନେ ଦୃଢ଼, ଅସଙ୍ଗ, ପବିତ୍ରତାରେ ସ୍ଥିତ, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା, ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠା, ଏବଂ କୌଣସି ନୂତନ କାର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ—ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମୋତେ ଏକତ୍ୱରେ ଲିନ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଦେବଦେବଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିଥିବା ଏହି ଜ୍ଞାନୀମାନେ, ଅସଙ୍ଗ ହୋଇ, ଏଠାରେ ମୋର କୃପାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମୋକ୍ଷ ପାଇଥାନ୍ତି, ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା। ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମୋକ୍ଷ, ଯୋଗୀମାନେ ହଜାର ଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ ପାଇପାରିନାହିଁ, ଏଠାରେ ମୋର କୃପାରେ ଲାଭ ହୁଏ, ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା। ଏହି ସ୍ଥଳ, ଗୋପ୍ରେକ୍ଷକ ନାମରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘକାଳ ପୂର୍ବରୁ ସ୍ଥାପିତ; ଏଠାରେ, ଓ ଚାରୁମୁଖୀ, କୈଳାସର ଦିବ୍ୟ ନିବାସ ଦେଖ। ଯେଉଁଜଣ ଗୋପ୍ରେକ୍ଷକକୁ ଆସି ଏଠାରେ ମୋତେ ଦେଖିଥାଏ, ସେ ଅପରାଧରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଅସୁଭ କ୍ଷଣକୁ ମୁହଁ ଦେଇନାହିଁ। ଏହାକୁ କପିଳ ସରୋବର ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ନାମ ଦିଆଯାଇଛି; ଏହା ଗୋମାୟୁ ଦୂଧରେ ନିର୍ମିତ, ଏକ ପବିତ୍ର ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତୀର୍ଥ। ଏଠାରେ ମୁଁ ବୃଷଧ୍ୱଜ ନାମରେ ପରିଚିତ; ଏଠାରେ ମୋର ସ୍ଥାପନା କରିଛି, ଓ ଦେବୀ, ସଦା ତୁମେ ମୋତେ ଦେଖିପାରିବ। ଏଠାରେ ଶୁଭ ଜଳ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସରୋବର ଦେଖ; ଏହି ଭୂମିରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଛନ୍ତି। "ଶାନ୍ତି ସ୍ଥଳକୁ ଯାଅ, ଓ ପ୍ରଭୁ,"—ଏଭଳି, ଶିବ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସ୍ଥଳକୁ ଏକତ୍ରିତ କରାଯାଇଥିଲା, ପୁନଃ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଲା; ବିଷ୍ଣୁ ଚିନ୍ତିତ ମନେ ଥିଲେ, ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ମୁଁ ଆଣିଥିବା ଲିଙ୍ଗକୁ କାହିଁକି ତୁମେ ସ୍ଥାପନା କଲା?" ବିଷ୍ଣୁ କ୍ରୋଧିତ ମୁଖରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରୁଦ୍ର ପ୍ରତି ମୋର ଭକ୍ତି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଏବଂ ବଡ଼; ମୁଁ ଏହି ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନା କରିଛି, ଏହା ତୁମର ନାମ ଧାରଣ କରିବ।" "ଏଭଳି, ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ଭାବରେ, ମୁଁ ଏଠାରେ ସ୍ଥାପିତ; ଯେଉଁଜଣ ଏହି ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁକୁ ଦେଖିଥାଏ, ସେ ମୋର ଲୋକକୁ ପାଇଯାଏ।" ପୁନଃ, ବ୍ରହ୍ମା ମୋର ଶୁଭ ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ଥାପନା କଲେ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭକ୍ତି ସହିତ ନିୟମାନୁସାରେ। ଏଭଳି, ସ୍ୱର୍ଲିନେଶ୍ୱର ଭାବରେ, ମୁଁ ନିଜେ ଏଠାରେ ଆସିଛି; ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଏଠାରେ ଜୀବନ ଛାଡିଦେଉଛି, ସେ ପୁନଃ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ। ଏହି ସ୍ଥଳ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅନନ୍ୟ ମାର୍ଗ, ଯୋଗୀମାନେ ଏହାକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି; ଏଠାରେ ମୁଁ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ବ୍ୟଥା ଦେଉଥିବା ଦାନବକୁ ନାଶ କରିଥିଲି। ବାଘ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଏହି ଗର୍ବିତ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବକୁ ମୁଁ ବଧ କରିଥିଲି; ଏଠାରେ ବ୍ୟାଘ୍ରେଶ୍ୱର ନାମରେ ମୁଁ ସଦା ସ୍ଥାପିତ। ଏହି ବ୍ୟାଘ୍ର ରୂପ ଦେବତାକୁ ଦେଖିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପୁନଃ ଅସୁଭ ଭାଗ୍ୟରେ ପଡ଼ିନାହିଁ; ଉତ୍ପଳ ଏବଂ ବିଦଳ, ସେଇ ଦୁଇ ଦାନବ, ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହୋଇଥିଲେ। ଏହି ଦୁଇ ଅହଂକାରୀ, ମହିଳା ହନନକାରୀ, ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କରିଥିଲା; ଅବମାନ ସହିତ, ଏକ ଗୋଲା ଦ୍ୱାରା, ଏହି ଦେହ ଏଠାରେ ଧାରଣ କରାଯାଇଥିଲା। ପ୍ରଥମେ, ମୁଁ ଏଠାରେ ଗଣମାନେ ସହିତ ଆସିଥିଲି ଏବଂ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିଥିଲି; ଏହି ସ୍ଥଳ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତେଣୁ ଏହା ମୋର ପବିତ୍ର ଦର୍ଶନ। ଦେବତାମାନେ ଏହି ଲିଙ୍ଗଗୁଡିକୁ ଚାରିପାଖରେ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲେ; ଏହାକୁ ଦେଖିଥିବା ଦୃଢ଼ ମନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି ଶରୀର ଛାଡିବା ସମୟରେ ଗଣ ହୋଇଯାଏ। ପୂର୍ବରୁ, ତୁମର ପିତା, ହିମବତ୍ ଶିବାନ୍ଶ ରାଜା, ମୋର ପ୍ରିୟ ଏବଂ କଳ୍ୟାଣକର ସ୍ଥଳକୁ ଜାଣି, ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ। ଏହାକୁ ଶୈଳେଶ୍ୱର ନାମରେ ଜଣାଯାଏ; ଏଠାରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଦେଖ; ଏହାକୁ ଦେଖି ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ଅସୁଭ ଭାଗ୍ୟରେ ପଡ଼ିନାହିଁ। ଏହି ନଦୀ, ଓ ଦେବୀ, ଭାରୁଣା, ପବିତ୍ର ଏବଂ ପାପ ଅପସାରକ; ଏହି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଶୁଭ କରି, ଜାହ୍ନବୀ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛି। ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ସଂଗମରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ; ଏହା ସଂଗମେଶ୍ୱର ନାମରେ ବିଶ୍ୱରେ ପରିଚିତ, ଦେଖ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ନଦୀମାନଙ୍କ ସଂଗମରେ ଶୁଦ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତି ନିସ୍ନାନ କରି ସଂଗମେଶ୍ୱରକୁ ପୂଜିଲେ, ସେ କିପରି ପୁନଃ ଜନ୍ମର ଭୟ କରିପାରିବ? ମୁଁ ଏହି ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନିବାସ ଭାବରେ ଗଣନା କରିଥାଏ; ଏବଂ କ୍ଷେତ୍ରର ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ନିଜେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥାନ ନେଇଛି। ଏହି ସ୍ଥଳକୁ ମଧ୍ୟମେଶ୍ୱର ଭାବରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏବଂ ଦାନବମାନେ ଜାଣନ୍ତି; ଏହା ଏକ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ନିବାସ, ଏବଂ ମୋର ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରିଥିବାମାନଙ୍କର। ମୁକ୍ତି ଚାହିଁଥିବା ଯୋଗୀମାନେ, ଯେମାନେ ଜ୍ଞାନ ଯୋଗରେ ଆନନ୍ଦିତ, ଏହି ମଧ୍ୟମେଶାନକୁ ଦେଖି, ଜନ୍ମ ପାଇଁ ଶୋକ କରିନାହିଁ।