ବାରାଣସୀ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ଶ୍ରୀପର୍ବତ, ମହାଳୟ, ତୁଙ୍ଗେଶ୍ୱର ଓ କେଦାର—ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକର ଯେଉଁଠି କୌଣସି ତ୍ୟାଗୀ, ଅନୁଷ୍ଠାନରତ ଅସେତ୍ୟ ବସିଥାନ୍ତି, ସେଠାରେ ଯଦି କୌଣସି ତ୍ୟାଗୀ ଏକ ଦିନ ମଧ୍ୟ ପାଶୁପତ ଯୋଗ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତି, ତେବେ ସେ ସବୁ କିଛି ତ୍ୟାଗ କରି ପାଶୁପତ ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି ଅନୁଷ୍ଠାନକୁ ନେଇ ସେ ଦେବତାମୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ବସିବା ଉଚିତ୍—ଏହି ଅପୂର୍ବ ଉଦ୍ୟାନ ହେଉଛି ଶର୍ବଙ୍କ ଚିତ୍ତରେ ଉପଜିଥିବା ଦିବ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନ, ଯେଉଁଠି ଏକ ଶୋଭାମୟ ରାଜପ୍ରାସାଦ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଏହି ସମୟରେ, ସ୍ୱୟଂ ପରମେଶ୍ୱର, ନନ୍ଦୀ ଓ ହେମବତୀଙ୍କ ସହିତ, ସେହି ଅପୂର୍ବ ଦିବ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ, ଭବ, ଶଙ୍କର, ଏହି ଅବିମୁକ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରର ମହତ୍ତ୍ୱ ବିଷୟରେ କଥା କହିଲେ। ସେ ଉଦ୍ୟାନ ନାନା ପ୍ରକାର ଫୁଲ ଓ ଲତାରେ ଶୋଭିତ, ଚାରିପଟେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ ଓ କାଟେ କେତକୀ ଫୁଲରେ ରଙ୍ଗିନ। ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଗନ୍ଧର ତମାଳ ଜଙ୍ଗଲ, ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ବକୁଳ ଓ ଶତଶଃ ଅଶୋକ, ପୁନ୍ନାଗ ଗଛର ଫୁଲ ଉପରେ ମଧୁମକ୍ଷୀ ଝୁମୁଛି। ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ଥାନରେ, ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ପଦ୍ମର ରେଣୁରେ ଧୂସରିତ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଗାଉଥିଲେ, ଏବଂ ଚାରିପଟେ କୁରର, ଚକ୍ରାବକ, ଓ ମଦମାତ୍ତ ଦାତ୍ୟୂହ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ଡାକ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। କେଉଁଠି ମୟୂର ରମ୍ୟ କୁହୁକୁହା, କେଉଁଠି ଜଳଚର ପକ୍ଷୀଙ୍କ ଡାକ, କିମ୍ବା ମଦମାତ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷୀଙ୍କ ଗୁଞ୍ଜନ ଓ ମଧୁର ମହିଳା ମଧୁମକ୍ଷୀଙ୍କ ଗୀତ ମିଶିଥିଲା। ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ସୁନ୍ଦର ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ ଓ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ଆମ୍ବ ଗଛ, ଲତା ଓ ତିଳକ ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ଗୁପ୍ତ ହୋଇଥିଲା, ଏଠାରେ ଵିଦ୍ୟାଧର, ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ। ବିଭିନ୍ନ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ପକ୍ଷୀ ହର୍ଷରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ଟିଆର ଡାକ ଗଞ୍ଜିଉଥିଲା, ଶିଂହମାନେ ତାଙ୍କ ଗର୍ଜନ ଦେଉଥିଲେ, ଉତ୍ସାହିତ ଜଳଚର ପକ୍ଷୀ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ। ଏଠାରେ ଗନ୍ଧକ ଓ କଦମ୍ବ ହରିଣମାନେ ଚରିଉଥିଲେ, ତରୁଣ ଅଙ୍କୁର ଓ ଫୁଲ ଚରିଉଥିଲେ, ଅନ୍ୟଠାରେ ପଦ୍ମ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ତାଳାବ ଓ ହ୍ରଦ ଚମକୁଥିଲା। ଘନ ତଳେ ଗଛର ଝୁମ୍କାରେ ମୟୂର ନୀଳକଣ୍ଠ ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ, ପକ୍ଷୀଙ୍କ ହର୍ଷର ଚିତ୍କାର ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲା, ଫୁଲ ଗଛର ଶାଖା ଉପରେ ମଧୁମକ୍ଷୀ ଝୁମୁଥିଲେ, କୃଷ୍ଣ ଅଙ୍କୁର ଓ ଉଚ୍ଚ ଶାଖା ଦେଖି ଉଦ୍ୟାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା। ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ଥାନରେ କିମ୍ପୁରୁଷ ଜାତିର ତରୁଣୀମାନେ କ୍ରୀଡ଼ା କରୁଥିଲେ। ଶିଖରଗୁଡ଼ିକ ତୀତିର ଡାକରେ ଗଞ୍ଜିଉଥିଲା, ଧଳା ଆକୃତି ମେଘମାଳା ପରି ଚମକୁଥିଲା, ହଂସମାନେ ଫୁଲ ମାଞ୍ଚରେ ବିଭାଜନ କରୁଥିଲେ, ଏଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ। ହଜାର ହଜାର ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ପଦ୍ମ ଓ କମଳ, ଦିବ୍ୟ ପଥରେ ପୋକର ଶୋଭା, ନାନା ବଣ ଓ ଉଦ୍ୟାନ, ରଙ୍ଗିନ ଫୁଲ ଲାଇନରେ ପଥ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା। ଉଚ୍ଚ ଶାଖାରେ ନୀଳ ଫୁଲ ଝୁମ୍କା, ଅଶୋକ ଗଛ ଅନ୍ଧକାର ଶିଖରରେ ଦୂର ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚମକୁଥିଲା, ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ରାତିରେ ତିଳକ ଗଛ ମିଶିଥିଲା, ଛାୟାରେ ଶୁଇଥିବା ହରିଣମାନେ ନରମ ଘାସ ଚରୁଥିଲେ। ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଜଳ ହଂସର ପଖ ଚଳନରେ ଉତ୍ପ୍ରେରିତ, ତଟରେ କଦଳୀ ଚାରା ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲା, ମୟୂର ତାଙ୍କ ଚନ୍ଦ୍ରାକାର ପୁଛରେ ମାଟିକୁ ରଙ୍ଗିଥିଲେ, ଅନ୍ୟଠାରେ ଖୁସିରେ ଖେଳୁଥିବା ଟିଆମାନେ ଦୃଶ୍ୟରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଉଥିଲେ। କେଉଁଠି ହରିଣ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲେ, କେଉଁଠି ଫୁଲର ଢେର ଛାଡ଼ି ଦେଉଥିଲା, ଅନ୍ୟଠାରେ କିନ୍ନରୀମାନେ ବୀଣା ଗାଇଁ ଓ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଋଷିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଗଛରେ ଘେରାଯାଇଥିଲା, ମୂଳ ତଳେ ଫଳର ଢେର, ଚାରିପଟେ ମିଶିଥିବା ଫୁଲରେ ଭୂମି ଢାକାଯାଇଥିଲା, ଉଚ୍ଚ କଠଳ ଓ ମହୁଆ ଗଛ ଉପରେ ଉପରେ ଓଠିଥିଲେ। ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ ଗଛର ଝୁମ୍କାରେ ମଧୁମକ୍ଷୀ ଲଗିଥିଲେ, ଆମ୍ବ ଓ କଦମ୍ବ ଫୁଲ ମଧୁମକ୍ଷୀ ଝୁମ୍କାରେ ଢାକିଯାଇଥିଲା। ମଧୁର ବାୟୁ ଫୁଲ ଉଠାଇ ଜଳକୁ ଉତ୍ପ୍ରେରିତ କରୁଥିଲା, ଚମତ୍କାର ଜଙ୍ଗଲ ମଧୁମକ୍ଷୀ ଝୁମ୍କାରେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ, ଝାଡ଼ି ମଧ୍ୟରେ ଭୟଭୀତ ହରିଣ ଝୁମ୍ପି ଚାଲିଯାଉଥିଲେ। ତିଳକ ଗଛର ଶୋଭା, ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣର ଚିତ୍ର, ଅଶୋକ ଗଛ କୁଙ୍କୁମ ଓ ଗୋଳାପୀ ରଙ୍ଗରେ ଚମକୁଥିଲା, କର୍ଣ୍ଣିକାର ଗଛ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପରି ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା, ଏଠାରେ ଫୁଲ ଓ ଶାଖା ଅପାର। କେଉଁଠି କାଜଳ ପରି ଫୁଲରେ ଭୂମି ଢାକାଯାଇଥିଲା, କେଉଁଠି ପ୍ରବାଳ ପରି, କେଉଁଠି ସୁନା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ପୁନ୍ନାଗ ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ଚିତ୍କାର, ଲାଲ ଅଶୋକ ଶାଖା ଭାରି ହୋଇଯାଇଥିଲା, ରମ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ମଧୁମକ୍ଷୀ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ପଦ୍ମ ଉପରେ ଖେଳୁଥିଲେ। ଏହିପରି ଅପୂର୍ବ ଉଦ୍ୟାନ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ନାଥ, ହିମାଚଳନନ୍ଦିନୀ ଓ ପ୍ରିୟ ଗଣେଶମାନେ ସହିତ, ଦେବୀଙ୍କୁ ଏକ ବିଶାଳ ଓ ଶୋଭାମୟ ଉଦ୍ୟାନ ଦେଖାଇଲେ, ଯେଉଁଠି ବିଭିନ୍ନ ଗଛ ଓ ପ୍ରାଣୀ ଉଲ୍ଲାସରେ ଅଛନ୍ତି। ଅପୂର୍ବ ଓ ଶୁଭ ଦିବ୍ୟ ଫୁଲରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଶିବ ଅଳଙ୍କୃତ କଲେ, ଏବଂ ଦେବୀ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଶିବଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଫୁଲରେ ଅଳଙ୍କୃତ କଲେ। ଏହିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଅତି ଶୋଭାମୟ ଉଦ୍ୟାନ ଦେଖି, ଦେବୀ ଗଣେଶ ଓ ନନ୍ଦିମୁଖ ସହିତ ନମ୍ରତାରେ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ: “ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ମୋତେ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନ ଦେଖାଇଲେ, ଏହାର ସମସ୍ତ ମହିମା ମୋତେ ପୁନି କହନ୍ତୁ। ଦେବେଶ, ଦେବାଦିଦେବ, ବୃଷଧ୍ୱଜ ଧାରୀ, ଏହି ଅବିମୁକ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମହତ୍ତ୍ୱ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।” ଦେବୀଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦେବାଦିଦେବ ଶିବ, ଵରଦାତା, ଦେବୀଙ୍କ ଅମ୍ବୁଜ ମୁଖର ଗନ୍ଧ ଶ୍ୱାସ କରି, ହସି ଗିରିଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: “ଏହି ବାରାଣସୀ ଏବଂ ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁପ୍ତ କ୍ଷେତ୍ର ସଦା ମୋର; ଏହିଠାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାନ୍ତି। ଏଠାରେ ମୋର ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା ସିଦ୍ଧମାନେ, ବିଭିନ୍ନ ଚିହ୍ନଧାରୀ, ସଦା ମୋର ଲୋକକୁ ଅଭିଲାଷା କରିଥାନ୍ତି।