ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟେ ଆସୁଥିବା ବେଳେ, କେହି ଯଦି ବାରାଣସୀର ଅବିମୁକ୍ତେଶ୍ୱରଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ପବିତ୍ରତା ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ମଣିଷ ଯେପରି ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରୁଛନ୍ତି, ଯଦି ସେ ଶ୍ରୀପର୍ବତରେ ମଧ୍ୟ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଅବିମୁକ୍ତ କ୍ଷେତ୍ର ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସଦା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସଦା ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ସେବା କରିବା ଉଚିତ, ବିଶେଷକରି ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟେ ଆସିଲେ। ଏହିପରି ପବିତ୍ର ବାରାଣସୀ ବିଷୟରେ ଶୃତିମାନ୍ୟ ସୂତଙ୍କୁ ପୃଷ୍ଟି ହେଲା—“ଯଦି ବାରାଣସୀ ଏତେ ପବିତ୍ର, ତେବେ ଏହାର ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଆମକୁ କହନ୍ତୁ। ଆମେ ଏହି ଅବିମୁକ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମା ପ୍ରାଚୀନ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ସବିସ୍ତାରରେ ଶୁଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ।” ସୂତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି, ଯେପରି ଭଗବାନ୍ ଭବ ନିଜେ କହିଥିଲେ। ଏହି ଅବିମୁକ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମାକୁ ଅସଂଖ୍ୟ ବର୍ଷ ଧରି ବ୍ରହ୍ମା କିମ୍ବା ମୁଁ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବିନାହିଁ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଶିବ ନୀଳ ଓ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର ଅଲଙ୍କୃତ ଶରୀର ନେଇ, ନୂତନ ବିବାହିତ ହେବା ପରେ, ହିମବତ୍ ଶୃଙ୍ଗରୁ ହୈମବତୀ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ଅବତରଣ କଲେ। ସେ ବାରାଣସୀକୁ ଆସି, ଅବିମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗକୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ ଓ ସେଠି ନିଜ ନିବାସ କଲେ। ବାରାଣସୀ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ଶ୍ରୀପର୍ବତ, ମହାଳୟ, ତୁଙ୍ଗେଶ୍ୱର ଓ କେଦାର—ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ତପସ୍ବୀ ରହନ୍ତି, ଯଦି ସେମାନେ ଏକ ଦିନ ମଧ୍ୟ ପାଶୁପତ ଯୋଗ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନେ ସବୁ କିଛି ତ୍ୟାଗ କରି ପାଶୁପତ ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠି ଦେବତାମୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ତାଙ୍କୁ ବାସ କରିବା ଉଚିତ—ଏହି ଉଦ୍ୟାନ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଚିନ୍ତାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ଏଠାରେ ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ମହଲ ଅଛି। ସେଉଁବେଳେ, ସ୍ୱୟଂ ପରମେଶ୍ୱର ନନ୍ଦୀ ଓ ହୈମବତୀ ସହିତ ଏହି ଦେବତାମୟ ଉଦ୍ୟାନକୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ। ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ, ଭବ ଶିବ ଏହି ଅବିମୁକ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ। ଏହି ଉଦ୍ୟାନ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମନୋହର ଫୁଲ ଓ ଲତାରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା; ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ ଓ କାଟା ଥକୁଆ କେତକୀ ଫୁଲରେ ଏଠା ଭରିଥିଲା। ତମାଳ ଝାଡ଼ ଓ ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ ବକୁଳ ଗଛର ଗଛମାନେ ସୁଗନ୍ଧ ରେ ମହକୁଥିଲେ; ଶତଶଃ ଅଶୋକ ଓ ପୁନ୍ନାଗ ଗଛରେ ଝୁମୁଠି ଝୁମୁଠି ମଧୁମକ୍ଷିକା ଲାଗିଥିଲା। ଏଠାରେ କେଉଁଠି ତଳେ ରଙ୍ଗିନ ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ ପଦ୍ମର ରେଣୁରେ ରଙ୍ଗାଇଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧୁର ସ୍ୱରେ ଗାଇଥିଲେ; ଅନ୍ୟଠାରେ କ୍ରାଞ୍ଚ, ରାଜହଂସ ଓ ମଦମସ୍ତ ଦାତ୍ୟୂହ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଚିତ୍କାର ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ଅନ୍ୟତ୍ର ମୟୂରମାନେ ଶୁଭ ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ, ଜଳପକ୍ଷୀ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ମଧୁମକ୍ଷିକାମାନେ ଗୀତ ଗାଇ ଉଡ଼ୁଥିଲେ। ଅନ୍ୟଠାରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ ଓ ଫୁଲିଥିବା ଆମ୍ବ ଗଛ, ଲତା ଓ ତିଳକ ଗଛରେ ଲୁଚିଥିଲେ; ଏଠାରେ ଭିଦ୍ୟାଧର, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ। ଏଠାରେ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୋତା ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ସିଂହ ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ, ଜଳପକ୍ଷୀ ଉତ୍ସାହରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ। କେଉଁଠି ଗନ୍ଧକ ଓ କଦମ୍ବ ହରିଣମାନେ ଫୁଲ ଓ ଅଙ୍କୁର ଖାଇଥିଲେ; ଅନ୍ୟଠାରେ ପୋଖରୀ ଓ ହ୍ରଦ ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ ପଦ୍ମରେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା। ଏଠି ଘନ ଗଛମାନେ, ନୀଳକଣ୍ଠ ମୟୂର, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ଚିତ୍କାର, ଫୁଲରେ ମଧୁମକ୍ଷିକା, ନୂତନ ଅଙ୍କୁର, ଉଚ୍ଚ ଶାଖା ଏଠିକୁ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଦେଇଥିଲା। ଅନ୍ୟଠାରେ କିମ୍ପୁରୁଷ ଜାତିର ରମଣୀମାନେ ଖେଳି ହସୁଥିଲେ। ଉଚ୍ଚ ଶିଖର ଉପରେ ପରାବତ ପକ୍ଷୀ ଗୁଙ୍ଗୁନାଉଥିଲେ, ଧଳା ମେଘ ଭଳି ପରିଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ହଂସମାନେ ଫୁଲ ଚିରାଇ ଚାଲିଯାଉଥିଲେ, ଦେବମାନେ ଏଠିକୁ ଭରି ରହିଥିଲେ। ହଜାର ହଜାର ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ ପଦ୍ମ ଓ କମଳ ଏଠି ଶୋଭା ବଢ଼ାଇଥିଲା, ଦେବମାନେ ଯିବା ପଥରେ ପୋଖରୀ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ଲାଇନ୍ ହୋଇଥିଲା। ନୀଳ ଫୁଲ ତଳେ ଶାଖା ଝୁଲୁଥିଲା, ଉଚ୍ଚ ଅଶୋକ ଗଛ ରାତିରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଆଲୋକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଉଥିଲେ, ତିଳକ ଗଛ ମଧ୍ୟ ରହିଥିଲା, ହରିଣମାନେ ଛାୟାରେ ଶୋଇ ଏଉଁଠି ତରୁଣ ଘାସ ଚିବାଇଥିଲେ। ପୋଖରୀର ପାଣି ହଂସର ଡାନା ହେଲେ ହଳି ହେଉଥିଲା, ପାଡ଼ରେ କଦଳୀ ଛୋଟ ଗଛ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲା, ମୟୂରମାନେ ତାଙ୍କର ଚନ୍ଦ୍ରାକାର ପୁଛ ମାଟିକୁ ରଙ୍ଗାଇ ଦେଉଥିଲେ, ତୋତାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଉଡ଼ିଯାଉଥିଲେ। କେଉଁଠି ହରିଣମାନେ ଶୋଭା ବଢ଼ାଉଥିଲେ, କେଉଁଠି ଫୁଲ ରାଶି ଲୁଚାଇ ଦେଉଥିଲା, ଅନ୍ୟଠାରେ କିନ୍ନରୀମାନେ ତାଙ୍କର ବୀଣା ଉପରେ ମଧୁର ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଅନ୍ୟଠାରେ ଋଷିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଗଛରେ ଘିରିଥିଲା, ତାଙ୍କର ମୂଳରେ ଫଳ ରାଶି ଥିଲା, ମାଟି ଉପରେ ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲ ଛିଟି ଛିଟି ପଡ଼ିଥିଲା, ଉଚ୍ଚ କଠଳ ଓ ମହୁଆ ଗଛ ତାଲି ମାରୁଥିଲେ। ଏଠି ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ ଗଛର ଝୁମୁଠି ମଧୁମକ୍ଷିକା ଛିପି ରହିଥିଲେ, ଆମ୍ବ ଓ କଦମ୍ବ ଗଛର ଫୁଲ ମଧୁମକ୍ଷିକା ଝୁମୁଠି ଲାଗିଥିଲା। ପବନ ଫୁଲ ଉଠାଇ ପୋଖରୀରେ ପକାଇ ଦେଉଥିଲା, ମଧୁମକ୍ଷିକା ମଦମସ୍ତ ହୋଇ ଝାଡ଼ରେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ, ଝାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ହରିଣ ଦୌଡ଼ି ଯାଉଥିଲେ। ତିଳକ ଗଛ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣରେ ଚମକୁଥିଲା, ଅଶୋକ ଗଛ କୁଙ୍କୁମ, କେସର ଓ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗରେ ଶୋଭିତ, କର୍ଣ୍ଣିକାର ଗଛ ସୁନା ଭଳି ଚମକୁଥିଲା, ସମସ୍ତ ତରୁମାନେ ଫୁଲ ଓ ଶାଖାରେ ଭରିଯାଇଥିଲେ। କେଉଁଠି ମାଟି କାଳି ଭାବରେ ଫୁଲରେ ଢାକିଯାଇଥିଲା, କେଉଁଠି ପୁନ୍ନାଗ ଗଛ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ଲାଲ୍ ଅଶୋକ ଗଛର ଶାଖା ଝୁଲୁଥିଲା, ମଧୁମକ୍ଷିକା ଲୋଟସ ଫୁଲରେ ଖେଳୁଥିଲେ। ଏପରି ମହା ଉଦ୍ୟାନ ଦେଖି, ଶିବ ହିମବତୀ ଓ ଗଣେଶମାନେ ସହ ଦେବୀଙ୍କୁ ଏହି ଅପୂର୍ବ ଉଦ୍ୟାନ ଦେଖାଇଲେ। ଦେବତାମୟ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଶିବ ଦେବୀଙ୍କୁ ଅଲଙ୍କୃତ କଲେ, ଦେବୀ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମୟ ଫୁଲ ଦେଇ ଅଲଙ୍କୃତ କଲେ।