ଏହି ଶ୍ରେଣୀବଦ୍ଧ ଶାସ୍ତ୍ର ଶ୍ଲୋକମାନେ ଅନୁସାରେ, ଗୃହସ୍ଥ ଓ ଯୋଗୀମାନେ ପାଇଁ ‘ପ୍ଲୁତ’ ନାମକ ଏକ ବିଶେଷ ପ୍ରମାଣ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି। ଏହି ପ୍ରମାଣକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ୍, ବିଶେଷକରି ଏହି ପ୍ରମାଣ ଅଷ୍ଟସିଦ୍ଧିରେ—ଅଣିମା ଆଦି ଯେଉଁ ଶକ୍ତିମାନେ ଅଛନ୍ତି—ଜଣିବା ଦରକାର। ଏହିପରି, ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜଜନ ଯୋଗରେ ଏକତା ଲାଗି ଶୁଦ୍ଧ, ନିୟମିତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବେ, ଏବଂ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିଥିବେ, ସେ ସମସ୍ତ କିଛି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହିପରି, ପାଶୁପତ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାର ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍; ଏପରି ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଲୋକମାନେ ସନ୍ଦେହ ଛାଡ଼ି ମୁକ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେ ଭ୍ରାହ୍ମଣ ଆତ୍ମାର ଧ୍ୟାନରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ସେ ଋଗ୍, ଯଜୁର୍, ସାମ ଓ ଉପନିଷଦ୍ ଏବଂ ଯୋଗ ଜନିତ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରନ୍ତି। ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହ ଏକତା ଲାଭ କରି, ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ; ଗର୍ଭପଥ ଛାଡ଼ି ସେ ଶାଶ୍ୱତ ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି। ଯେପରି ଏକ ପକା ଫଳ ଗଛରୁ ପବନରେ ଖସିଯାଏ, ସେପରି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ପାପ ନଶ୍ୱାନ୍ତି। ଯେଉଁଠାରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ହୁଏ, ତାହାଁରେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ; ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ଏହି ଫଳ ମିଳେନାହିଁ। ଏହିପରି, ଯୋଗୀ ଦିନେ ତିନିଥର ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ଦଶଗୁଣ ବ୍ରହ୍ମ ଓ ବ୍ରହ୍ମର ବିସ୍ତାରକୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍। ଏପରି ଧ୍ୟାନଶୀଳ ବ୍ୟକ୍ତି ଜେତେବେଳେ ନିଜ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେ ଶିବଙ୍କ ସହ ଏକତା ଲାଭ କରନ୍ତି ଏବଂ ତିନି କୁଳକୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି। କିମ୍ବା, ମୃତ୍ୟୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ଯଦି ବାରାଣସୀର ଅବିମୁକ୍ତେଶ୍ୱରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେ ଶୁଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି ଦେହ ଯେପରି ତ୍ୟାଗ କରାଯାଉ, ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଦି ଶ୍ରୀପର୍ବତରେ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ତେବେ ଶିବସାୟୁଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ନିଶ୍ଚିତ। ଅବିମୁକ୍ତ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷେତ୍ର, ଯାହା ସଦା ଜୀବମାନେ କୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସଦା ଏହାର ସେବା କରିବା ଉଚିତ୍, ବିଶେଷକରି ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ। ଏପରି ଉପଦେଶ ଶୁଣି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସୂତଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: “ହେ ସୂତ, ଯଦି ବାରାଣସୀ ଏତେ ପବିତ୍ର, ତେବେ ଏହାର ମହିମା ଆମକୁ କହିଦିଅ।” ସେମାନେ କହିଲେ, “ଆମେ ଏହି ଅବିମୁକ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରର ମହତ୍ତ୍ୱ ବିସ୍ତାରରେ ଏବଂ ପାରମ୍ପରିକ ଭାବରେ ଶୁଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ।” ତେବେ ସୂତ କହିଲେ, “ମୁଁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ଭଲ ଭାବେ ବାରାଣସୀର ଅବିମୁକ୍ତ ମହିମା କହିବି, ଯେପରି ଭଗବାନ ଭବ କହିଥିଲେ। ଶତକୋଟି ବର୍ଷ ଲାଗିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବରଣୀ ଦେଇପାରିବିନାହିଁ। ପୁରାତନକାଳରେ, ନୀଳ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ ଶୋଭିତ ଶଙ୍କର, ନୂତନ ବିବାହିତ ଥିଲେ, ସେ ହିମାବତ୍ ଶୃଙ୍ଗ ରୁ ହେମାବତୀ ଓ ଦେବଗଣଙ୍କ ସହ ବାରାଣସୀକୁ ଆସିଲେ। ବାରାଣସୀରେ ଶଙ୍କର ଅବିମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗକୁ ପ୍ରକାଶ କରି ସେଠାରେ ବାସ କଲେ। ବାରାଣସୀ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ଶ୍ରୀପର୍ବତ, ମହାଳୟ, ତୁଙ୍ଗେଶ୍ୱର, କେଦାର—ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ ଯେଉଁଠି ଏକ ତପସ୍ବୀ ରହନ୍ତି, ସେଠି ଏକ ଦିନ ମଧ୍ୟ ପାଶୁପତ ଯୋଗ ଠିକ୍ ଭାବେ କଲେ, ସବୁ କିଛି ତ୍ୟାଗ କରି ପାଶୁପତ ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ସେଠି, ଦିବ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ରହିବା ଉଚିତ୍—ଏହି ଉଦ୍ୟାନ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଚିନ୍ତାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଏବଂ ଏଠାରେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜମହଳ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ସେ ଦିନ, ମହାଦେବ ନନ୍ଦୀ ଓ ହେମାବତୀଙ୍କ ସହ ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଦିବ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ, ଭବ ମହାଦେବ ଅବିମୁକ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମା କଥା କହିଥିଲେ। ସେଉଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାତିର ମନୋହର ଫୁଲ ଗଛ, ଲତା, ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ ଓ କେତକୀ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା। ସମସ୍ତଦିଗରେ ତମାଳ ଓ ବକୁଳ ଚମନା ଗଛ, ଅଶୋକ ଓ ପୁନ୍ନାଗ ଫୁଲର ଗୁଛ ମଧୁମକ୍ଷିକାରେ ଭରିଥିଲା। ଏଠାରେ କେଉଁଠି ମନୋହର କମଳ ଧୂଳି ଲଗାଇଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧୁର ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ, କେଉଁଠି କଞ୍ଚ ଓ ହଂସ ଚିତ୍କାର ଶୁଣାଯାଉଥିଲା, କେଉଁଠି ମତ୍ତ ଦାତ୍ୟୂହ ପକ୍ଷୀର ଗାନ ହେଉଥିଲା। ଅନ୍ୟଠି ମୟୂର ଚିତ୍କାର, ଜଳଚର ପକ୍ଷୀ ଓ ମତ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷିକାର ଗୁଞ୍ଜନ ମିଶି ମଧୁର ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା। ଏଠି ମନୋହର ମାଲତୀ ଓ ଆମ୍ବ ଗଛ, ଲତା ଓ ତିଳକ ଗଛ ତଳେ ବିଦ୍ୟାଧର, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ। ଏଠି ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଅନେକ ପକ୍ଷୀ ଚମକୁଥିଲେ, ତୋତା ଚିତ୍କାର ଶୁଣାଯାଉଥିଲା, ସିଂହ ଘର୍ଜନ ଓ ଜଳଚର ପକ୍ଷୀ ଚିତ୍କାର ମିଶି ଥିଲା। କେଉଁଠି ଗନ୍ଧକ ଓ କଦମ୍ବ ହରିଣ ଚରୁଥିଲେ, ଅନ୍ୟଠି ଅନେକ ପ୍ରକାର କମଳ ଫୁଲରେ ଜଳାଶୟ ଚମକୁଥିଲା। ଏଠି ଗଛ ଗୁଛରେ ନୀଳକଣ୍ଠ ମୟୂର ନାଚୁଥିଲେ, ପକ୍ଷୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ମତ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷିକା ଫୁଲ ଦଳରେ ଗୁଞ୍ଜନ କରୁଥିଲା, କିଶଳୟ ଓ ଉଚ୍ଚ ଶାଖା ରୂପେ ଶୋଭିତ ଥିଲା। କେଉଁଠି କିମ୍ପୁରୁଷ ଯୌବନ ମହିଳାମାନେ ଖେଳୁଥିଲେ, ଅନ୍ୟଠି ଶୁକ୍ଳ ଶିଖରରେ ପରିବା ଧ୍ୱନି, ମେଘ ଭଳି ଦୃଶ୍ୟ, ହଂସମାନେ ଫୁଲ ଭାଗ କରୁଥିଲେ, ଦେବତାମାନେ ଏଠି ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ। ହଜାର ହଜାର କମଳ ଓ ଶାଳୁକ ଫୁଲରେ ଏହି ଦିବ୍ୟ ପଥ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା, ବିଭିନ୍ନ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଗଛ ଗୁଛ, ରଙ୍ଗିନ ମାଳାରେ ରାସ୍ତା ଚାରିପଟେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା। ଉଚ୍ଚ ଅଶୋକ ଗଛ ନୀଳ ଫୁଲର ଗୁଛରେ ଭାରି ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଶାମ୍ବର ଶିଖା ଦୋଳି ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲା, ଚନ୍ଦ୍ରାଲୋକରେ ତିଳକ ଗଛ ମିଶି ଶୋଭିତ ହୋଇ, ହରିଣ ଛାୟାରୁ ଜାଗି କୁଶୁମ ଚରୁଥିଲେ। ପ୍ରସ୍ତର ଓ ବିଶାଳ ଜଳ ଭାଗ ହଂସ ପଖ ହିଲେଇ ତରଙ୍ଗିତ ହେଉଥିଲା, ତଟରେ କଦଳୀ ଚାରିପଟେ ମୟୂର ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତି ଲାଗିଥିଲା, ତୋତା ଦଳ ଆନନ୍ଦରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଉଥିଲେ। କେଉଁଠି ହରିଣ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲେ, କେଉଁଠି ଫୁଲ ତଳେ ଲୁଚିଥିଲେ, କେଉଁଠି କିନ୍ନରୀମାନେ ବୀଣା ନାଚ ଓ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ। ଅନ୍ୟଠି ଋଷିମାନେ ତଳେ ଗଛ ଘେରି ଘର ରଖିଥିଲେ, ମୂଳ ଫଳର ଢେର, ଭୂମିରେ ମିଶ୍ରିତ ଫୁଲର ଚାଦର, ଉଚ୍ଚ କଠଳ ଓ ମହୁଆ ଗଛରେ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।