ଏକ ଦିନ ଏହି ପ୍ରକାର ଶାସ୍ତ୍ର ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଉଥିଲା—ଯଦି କେହି ବ୍ୟକ୍ତି ଦିନକିମ୍ବା ରାତିରେ ବାରମ୍ବାର କମ୍ପିତ ହୁଏ, ଏବଂ ଦୀପର ସୁଗନ୍ଧ ଅନୁଭବ କରିପାରେ ନାହିଁ, ତେବେ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ୍ ଯେ ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟରେ ଅଛି। ଏହିପରି ଯଦି କେହି ରାତିରେ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଦେଖନ୍ତି, କିମ୍ବା ଦିନେ ତାରାମଣ୍ଡଳର ଚକ୍ର ଦେଖନ୍ତି, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଚକ୍ଷୁରେ ନିଜକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ସେ ବଞ୍ଚି ରହନ୍ତି ନାହିଁ। ଯଦି କେହି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ଗୋଟିଏ ଚକ୍ଷୁ ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁ ଝରେ, କିମ୍ବା କାନ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନରୁ ଖସିଯାଏ, କିମ୍ବା ନାକ ବାଙ୍କା ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ୍ ଯେ ଜୀବନ ଛାଡ଼ିଯାଇଛି। ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଜିହ୍ୱା କଳା ଏବଂ କଠୋର ହୋଇଯାଏ, ମୁଁହ ଗୋଲାପ ଫୁଲର ଦେଖା ଦିଏ, କିମ୍ବା ଗାଳ ଲାଲ ଫୁଲା ହୋଇଯାଏ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟରେ ଅଛି। ଏହିପରି, ଯଦି କେହି ଖୋଲା କେଶରେ ହସନ୍ତି, ଗାନ କରନ୍ତି, ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଚାଲନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ। ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଦେହ ବାରମ୍ବାର ଧଳା ମେଘ ଭଳି କିମ୍ବା ଧଳା ଶରିଷ ଦାଣା ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, କିମ୍ବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧଳା ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟରେ ଅଛି। ସ୍୵ପ୍ନରେ ଯଦି କେହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରଥକୁ ଉଠାଯାଇଥିବା ଉଣ୍ଟ କିମ୍ବା ଗଧା ଦେଖନ୍ତି, ବିଶେଷକରି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ବଞ୍ଚି ରହନ୍ତି ନାହିଁ। ଯଦି ଦୁଇଟି କିମ୍ବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଏକାଠି ହୁଏ, ଏବଂ ସେ କାନରେ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ କିମ୍ବା ଚକ୍ଷୁରେ ଆଲୋକ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ଏହା ଗୁରୁତର ଚିହ୍ନ। ସ୍୵ପ୍ନରେ ଯଦି କେହି ଗଡ଼ା ମଧ୍ୟରେ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି, କିମ୍ବା ଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ସେଠାରୁ ଉଠିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ଜୀବନ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ। ମୁଁହ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯିବା, ନାଭି ଗଭୀର ହୋଇଯିବା, ଏବଂ ଅତ୍ୟଧିକ ତାପ୍ତ ପେଶାବ ହେବା—ଏପରି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ ଯେ, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିପଦରେ ଅଛନ୍ତି। ଯଦି କେହି ଦିନକିମ୍ବା ରାତିରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ହତ୍ୟା ହୋଇଯାନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କ ହତ୍ୟାକାରୀକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନ ଚାଲିଯାଇଛି। ସ୍୵ପ୍ନର ଶେଷରେ ଯଦି କେହି ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ସ୍ମୃତି ହରାଇଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କ ଜୀବନ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ। ଯଦି କେହି ନିଜ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଧଳା, କଳା କିମ୍ବା ଲାଲ ପୋଶାକ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟରେ ଅଛି। ଏପରି ଅପଶକୁନ ଦେହରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ ଏବଂ ସମୟ ଆସିଗଲେ, ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା ଓ ଦୁଃଖକୁ ଛାଡ଼ି ନିର୍ଲିପ୍ତ ହେବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି ବେଳେ, ସେ ଉତ୍ତର କିମ୍ବା ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍, ଏକ ପବିତ୍ର, ସମ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୃଢ଼, ଏକାନ୍ତ ଏବଂ ପ୍ରାଣୀହୀନ ସ୍ଥାନରେ ବସିବା ଉଚିତ୍। ସେ ଉତ୍ତର କିମ୍ବା ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଶାନ୍ତ ମନେ, ସ୍ଵାସ୍ତିକ ଆସନରେ ବସି, ମହେଶ୍ଵରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବେ। ତାଙ୍କ ଦେହ, ମୁଣ୍ଡ ଓ ଗଳା ସିଧା ରଖି, ଚାରିପାଖେ ନ ଦେଖି, ଏକ ବାୟୁହୀନ ସ୍ଥାନରେ ରଖାଯିଥିବା ଦୀପ ଯେପରି ଅନ୍ଦୋଳିତ ହୁଏ ନାହିଁ, ସେପରି ନିଶ୍ଚଳ ରହିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି, ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଢାଳ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ, ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାତା ମନୋବାସନା, ସନ୍ଦେହ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟସୁଖ, ଦୁଃଖ ଓ ସୁଖ ଛାଡ଼ି ଏହି ସାଧନା କରିବା ଉଚିତ୍। ସେ ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସଦା ଶୁଭ୍ର ଧ୍ୟାନ କରିବେ—ନାକ, ଜିହ୍ୱା, ଚକ୍ଷୁ, ଏବଂ ସ୍ପର୍ଶରେ ଏହି ଧ୍ୟାନ ରଖିବେ। ଏହି ଧ୍ୟାନ କାନ, ମନ, ବୁଦ୍ଧି ଏବଂ ଚେଷ୍ଟାରେ ଧାରଣ କରିବେ, ସମୟ ଓ କ୍ରିୟାକୁ ଅନୁସରିବେ। ଏହିପରି ଦ୍ୱାଦଶଭାଗ ଅନ୍ତଃସାଧନାକୁ ଯୋଗୀକ ଧ୍ୟାନ କୁହାଯାଏ। ଏହି ଧ୍ୟାନକୁ ମୁଣ୍ଡର ଶିରାରେ ଶତବା କିମ୍ବା ପଞ୍ଚାଶ ବେଳେ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁଠାରେ ଧ୍ୟାନ ଅଭାବରୁ କ୍ଳାନ୍ତି ଆସେ, ସେଠାରେ ପ୍ରାଣ ବାୟୁ ଉପରକୁ ଯାଏ। ତେଣୁ, ସେ ଶରୀରକୁ 'ଓଁ' ଧ୍ୱନି ସହିତ ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏପରି, ଯୋଗୀ 'ଓଁ' ମୟ ହୁଏ, ଅକ୍ଷୟ ମଧ୍ୟରେ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ। ପରେ, ମୁଁ 'ଓଁ' ଲାଭର ଲକ୍ଷଣ କହିବି। ଏହି 'ଓଁ' ତିନି ମାପରୁ ଗଠିତ, ଏଠାରେ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ହେଉଛନ୍ତି ପ୍ରଭୁ। ପ୍ରଥମ ମାପ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସଦୃଶ, ଦ୍ୱିତୀୟ ମାପ ତାମସିକ ଭାବରେ ସ୍ମୃତ। ତୃତୀୟ ମାପ ଗୁଣହୀନ ଏବଂ ଅକ୍ଷୟକୁ ନେଇଯାଏ, ଏହାକୁ ଗାନ୍ଧାରୀ କୁହାଯାଏ, ଯାହା ଗାନ୍ଧାର ସ୍ୱରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ପିଲା ପିଲା ପିଲା କିଟ୍ଟିର ଚଳାଚଳ ସ୍ପର୍ଶରେ ଏହା ମୁଣ୍ଡର ଶିରାରେ ଅନୁଭବ ହୁଏ, 'ଓଁ' ଧ୍ୱନି ଯେପରି ଶିରାରୁ ବାହାରେ ଯାଏ। ଏପରି ଯୋଗୀ 'ଓଁ' ମୟ ହୁଏ, ଅକ୍ଷୟରେ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ। ପ୍ରଣବ ଧନୁ, ଆତ୍ମା ବାଣ, ବ୍ରହ୍ମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସଚେତନ ଭାବରେ ଏହି ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଭେଦିବା ଉଚିତ୍, ଯେପରି ବାଣ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଭେଦେ। ଏହି ଏକ ଅକ୍ଷର 'ଓଁ' ହୃଦୟ ଗୁହାର ଗୁପ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟ। 'ଓଁ'—ଏହି ତିନି ଲୋକ, ତିନି ବେଦ, ତିନି ଅଗ୍ନି; ଏହି ତିନି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦ, ଏବଂ ଋକ୍, ସାମନ୍, ଯଜୁସ୍ ମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ। ଏହି ତିନି ମାପ ଏବଂ ଅର୍ଧ ମାପ ଠିକ୍ ଭାବରେ ବୁଝିବା ଉଚିତ୍; ଯେଉଁ ଯୋଗୀ ଏହାକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସେଇ ଲୋକ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଅକ୍ଷର 'ଅ' ଅକ୍ଷୟ, 'ଉ' ଏହା ସହିତ ଯୁକ୍ତ, 'ମ୍' ଏହି ଦୁଇଁ ସହିତ ଏକତ୍ୱରେ—ଏହିପରି 'ଓଁ' ତିନି ମାପର। 'ଅ' ପୃଥିବୀ ଲୋକ, 'ଉ' ଅନ୍ତରିକ୍ଷ, 'ମ୍' ଦ୍ୟୁଲୋକ ବୋଲି ଗାଯାଏ। 'ଓଁ' ତିନି ଲୋକ, ତାହାର ମୁଣ୍ଡ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ୱର୍ଗ। ସମସ୍ତ ଲୋକର ଅଙ୍ଗ, ସେଇ ବ୍ରହ୍ମ, ସେଇ ପରମ ପଦ। ଅମାପ୍ୟ ଅଂଶ ହେଉଛି ରୁଦ୍ରର ଲୋକ; ମାପ ନଥିବା ଅଂଶ ଶିବର ପଦ। ଏହି ବିଶେଷ ଜ୍ଞାନରେ, ସେଇ ପଦକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍। ତେଣୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଧ୍ୟାନରେ ନିତ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ, ସେଉଁଠି ଅମାପ୍ୟ, ଅକ୍ଷୟ 'ଓଁ' ଅକ୍ଷରକୁ ଚେଷ୍ଟାରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍, ଚିରସ୍ଥାୟୀ ସୁଖ ଆଶା କରି। ପ୍ରଥମ ମାପ ଛୋଟ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଦୀର୍ଘ, ତୃତୀୟ ଖୁବ ଲମ୍ବା।