ଏହି ଶାସ୍ତ୍ରରେ କହାଯାଇଛି, ଯେଉଁଠି ନିୟମ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ, ସେଠି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦୋଷ ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ। ଯଦି କେହି କାମବଶତଃ ଜଣେ ନାରୀଙ୍କ ସମୀପକୁ ଯାଏ, ତେବେ ସେହି ଦୋଷ ପାଇଁ ବିଶେଷ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଦିଆଯିବ। ଏହି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହେଉଛି—ସାଂତପନ ବ୍ରତ ନେବା, ଶ୍ୱାସନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସହିତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା, ଏବଂ ଶେଷରେ କୃଚ୍ଛ୍ର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା, ଏସବୁ କାମ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ଆଶ୍ରମକୁ ପୁଣି ଫେରି, ସେ ଅଲସ୍ୟ ଛାଡ଼ି ନିୟମିତ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଦରକାର। ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି, ଅସତ୍ୟ କେବେ ବି ଧର୍ମ ସହିତ ଯୋଗ ହେଲେ ବି ସଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ। ତଥାପି, ଏପରି ଅସତ୍ୟ ସହ ଯୋଗ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ଭୟଙ୍କର। ଏହି ପାପର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଅଟୁଟ ଉପବାସ ଏକ ଦିନ ଓ ଏକ ରାତି, ଏବଂ ଏକ ଶତ ଶ୍ୱାସନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ଧର୍ମ ଚାହୁଁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ସେ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ହେଉ କି ଦୁଃଖରେ ଥିବା, କେବେ ଅସତ୍ୟ କଥା କହିବା କି ଚୋରି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଶାସ୍ତ୍ର କହେ, ଚୋରିଠାରୁ ବଡ଼ ଅପରାଧ କିଛି ନାହିଁ; ଚୋରି ହେଉଛି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହିଂସା, ଏହାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହିଂସା ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଯାହାକୁ ଧନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହା ପ୍ରକୃତରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ବାହ୍ୟ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି। ଯିଏ ଅନ୍ୟର ଧନ ନେଇଯାଏ, ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ନେଇଯାଏ। ଏପରି କରିଥିବା ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟ, ଯଦି ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୋଇ, ଅନୁତାପରେ ପଡ଼ିଥାଏ, ତେବେ ସେ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ଶାସ୍ତ୍ର ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଏହି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଏକ ବର୍ଷ ଲାଗି ଚାଲେ; ବର୍ଷ ଶେଷରେ, ପାପ କମିଗଲା ପରେ, ପୁଣି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଜୀବନ ଅଲସ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଅହିଂସା କାୟ, ମନ, ଓ ବାଣୀରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଦରକାର। ଯଦି ଏକ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଅଜାନି ଜଣ୍ତୁ କି ପୋକାକୁ କ୍ଷତି ଦେଇଥାଏ, ତଥାପି ଏହା ହିଁସା ହିସାବରେ ଗଣାଯାଏ। ଏପରି ଦୋଷ ପାଇଁ କଠିନ କୃଚ୍ଛ୍ରାତିକୃଚ୍ଛ୍ର କିମ୍ବା ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦୁର୍ବଳତାରୁ କୌଣସି ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଜଣେ ନାରୀକୁ ଦେଖିବା ସମୟରେ ସ୍କନ୍ଦନ କରିଦିଏ, ତେବେ ସେ ଦିନରେ ଷୋଳଖ ଶ୍ୱାସନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ଏହି ଘଟଣା ରାତିରେ ହୁଏ, ତେବେ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ବାରୋଟି ଶ୍ୱାସନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଓ ତିନି ରାତି ଉପବାସ କରିବା ଦରକାର। ଏହିପରି ଶ୍ୱାସନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱିଜ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ମାତ୍ର ଭୋଜନ, କିମ୍ବା ମଧୁ, କିମ୍ବା ମାଂସ, କିମ୍ବା ଜଳରେ ରନ୍ଧା ନହୋଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ। ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନେ ଲୁଣ ଓ ନିଷିଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦୋଷ ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ପ୍ରଜାପତ୍ୟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରି, ସେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; କାୟ, ମନ, କି ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଦୋଷ ହୁଏ, ତାହା ପାଇଁ ଶିଷ୍ଟମାନଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରି ନିଶ୍ଚୟ କରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଯିଏ ଶୁଦ୍ଧ, ସୁନିଶ୍ଚଳ ଚିତ୍ତରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ ଭାବେ ଦେଖେ, ସେ ସୁନିଶ୍ଚଳ ନିର୍ମଳ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ଏବଂ ପୁଣି ଜନ୍ମ ନେଉ ନାହିଁ। ଏବେ ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଶୁଭାଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଆଛି, ତାହା କହିବି—ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଯୋଗୀମାନେ ବିଶେଷ ଜ୍ଞାନରେ ମୃତ୍ୟୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ଯଦି କେହି ଅରୁନ୍ଧତୀ, ଧ୍ରୁବତାରା, ଚନ୍ଦ୍ରବଳୟ କିମ୍ବା ମିଳ୍କି ଓୟେକୁ ଦେଖିପାରି ନାହାନ୍ତି, ସେ ବର୍ଷ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯଦି କେହି ଅରିଶ୍ମବନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା କିରଣସମ୍ପନ୍ନ ଅଗ୍ନି ଦେଖନ୍ତି, ସେ ଏଗାର ମାସ ଅଧିକ ଜୀବନ୍ତ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯଦି କେହି ଜାଗ୍ରତ କି ସ୍ୱପ୍ନରେ ବାମପଟେ ପିଶାବ, ମଳ, ସୁନା କି ଚାଁଦି ଦେଖନ୍ତି, ସେ ଦଶ ମାସ ଅଧିକ ଜୀବନ୍ତ ରହିବେ ନାହିଁ। ଯଦି କେହି ସୁନା ରଙ୍ଗର ଗଛ, ଗନ୍ଧର୍ବ ନଗରୀ, କି ଭୂତ-ପିଶାଚ ଦେଖନ୍ତି, ସେ ନମାସ ଅଧିକ ଜୀବନ୍ତ ରହିବେ ନାହିଁ। ଯଦି କାରଣ ବିନା ଦେହ ବଢ଼ିଯାଏ କିମ୍ବା କମିଯାଏ, ସ୍ୱାଭାବିକ ଅବସ୍ଥାରୁ ବାହାରିଯାଏ, ସେ ଆଠ ମାସ ଅଧିକ ଜୀବନ୍ତ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯଦି କେହିଙ୍କ ପାଁ ଆଗ କି ପଛରେ କଟିଯାଏ, କିମ୍ବା ବାଲି କି କାଦିରେ ଅଟକିଯାଏ, ସେ ସାତ ମାସ ଅଧିକ ଜୀବନ୍ତ ରହିବେ ନାହିଁ। ଯଦି କାଉ, ପାରା, ଗୃଧ୍ର କି ମାଂସାହାରୀ ପକ୍ଷୀ ଚୁପେ ଚୁପେ ମଣିଷର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ବସିଯାଏ, ସେ ଛଅ ମାସ ଅଧିକ ଜୀବନ୍ତ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯଦି କେହି କାଉର ଶାରି, କିମ୍ବା ଧୂଳିର ବର୍ଷା ମଧ୍ୟରେ ଚାଲନ୍ତି, କିମ୍ବା ନିଜ ଚାୟା ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଦେଖନ୍ତି, ସେ ଚାରି କି ପାଞ୍ଚ ମାସ ଅଧିକ ଜୀବନ୍ତ ରହିବେ ନାହିଁ। ଯଦି ନିର୍ମଳ ଆକାଶରେ ବିଜୁଳି ଦେଖାଯାଏ, କିମ୍ବା ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଅଟୁଟ ବିଜୁଳି, କିମ୍ବା ଜଳରେ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଦେଖାଯାଏ, ସେ ତିନି କି ଦୁଇ ମାସ ଅଧିକ ଜୀବନ୍ତ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯଦି କେହି ଜଳ କି ଦର୍ପଣରେ ନିଜ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖିପାରି ନାହାନ୍ତି, କିମ୍ବା ମୁଣ୍ଡ ବିନା ନିଜକୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେ ଏକ ମାସ ଅଧିକ ଜୀବନ୍ତ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯଦି ଦେହରୁ ଶବ ଗନ୍ଧ କି ଚର୍ବିର ଗନ୍ଧ ଆସେ, ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟ; ସେ ଅର୍ଧ ମାସ ଅଧିକ ଜୀବନ୍ତ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯଦି ସ୍ନାନ ପରେ ହୃଦୟ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଏ, କିମ୍ବା ମୁଣ୍ଡରୁ ଧୂଆଁ ଉଠେ, ସେ ଦଶ ଦିନ ଅଧିକ ଜୀବନ୍ତ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯଦି ପ୍ରାଣବାୟୁ ବିକୃତ ହୋଇ ପ୍ରାଣସ୍ଥଳକୁ କାଟେ, ଏବଂ ପାଣି ଛୁଇଁଲେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିପାରି ନାହାନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟ। ଯଦି ସ୍ୱପ୍ନରେ କେହି ଭାଲୁ କି ବାନର ଦ୍ୱାରା ତାଣିଥିବା ରଥରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାଉଛନ୍ତି, ଗୀତ କି ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି, ତେବେ ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟ। ଯଦି ଗାଢ଼ କଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ନାରୀ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଗୀତ କି କିଛି କରି ତାଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ନେଉଛି, ସେମାନେ ବଞ୍ଚିବେ ନାହାନ୍ତି।