ଏହି ପବିତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ର କଥାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି ଯେ, ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ, ଅର୍ଥାତ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟମାନେ, ସ୍ନାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ସହଜରେ ପବିତ୍ରତା ଲାଭ କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ କୌଣସି ବିଶେଷ ସଂଚୟ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି କ୍ରିୟା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ । ଏହି ପ୍ରକାର ପବିତ୍ରତା ବଳିଦାନ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଉପସ୍ଥିତ ଲୋକମାନେ, ଦୀକ୍ଷିତ ଲୋକମାନେ ଓ ଏକଦିନିୟ ବଳିଦାନ କରୁଥିବାମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଲାଗୁ ହୁଏ । ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ଚାରି ବେଦର ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିବା ଜୀବମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ଦେହଧାରୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ଏହି ପବିତ୍ରତା ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି । ଏଠାରେ ଜନ୍ମ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ସମୟର ଅଶୁଦ୍ଧି ଅନ୍ୟ ଜଗତରେ ତିନି ଦିନ ପରେ ଶେଷ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନେ ପାଇଁ ଏହି ଅଶୁଦ୍ଧି ଏଗାର ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହେ । ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ କେବଳ ସ୍ନାନ କରିଲେ ପବିତ୍ରତା ଲାଭ ହୁଏ; ତିନି ଋତୁ ପରେ, ଏକ ଦିନ ଅବଧି ଦିଆଯାଇଛି । ସାତ ବର୍ଷ ପରେ, ତିନି ରାତି ଅଶୁଦ୍ଧି ରହେ; ଏହା ପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦଶ ଦିନ, ବାପାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଥମ ଦିନ ଅଶୁଦ୍ଧି ଲାଗୁ ହୁଏ । ଜନ୍ମ ପରେ ଦଶ ଦିନ ଅଶୁଦ୍ଧି ରହେ, ମାତାଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ । ତିନି ବର୍ଷ ପରେ, ବାପାଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନେ କେବଳ ସ୍ନାନ କରି ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି । ଆଠ ବର୍ଷ ପରେ, ଏକ ରାତିରେ ସମ୍ବନ୍ଧୀ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି; ବାର ଦିନ ପରେ, ତିନି ରାତି ମହିଳାମାନେ ପାଇଁ ଅଶୁଦ୍ଧି ରହେ । ସାଥେ, ଏକାଠି ବଳି ଦେଇଥିବା ସମ୍ବନ୍ଧ ସପ୍ତମ ବର୍ଷରେ ଶେଷ ହୁଏ; ଦଶ ଦିନ ପରେ ତିନି ରାତି ଅଶୁଦ୍ଧି ରହେ । ଏହା ପରେ, ଉପସ୍ଥିତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ପୂର୍ବ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଲାଗୁ ହୁଏ; ଏକ ବର୍ଷ ପରେ କେବଳ ସ୍ନାନ କରି ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି । ମୃତଦେହ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ଧର୍ମ ପାଇଁ ତିନି ରାତି ପରେ ସ୍ନାନ କରି ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି; ଅପରିଚିତ ମୃତଦେହ ଜଳାଇବା କିମ୍ବା ବହନ କରିଲେ, କେବଳ ସ୍ନାନ ମଧ୍ୟ ଯଥେଷ୍ଟ । ମୃତକଙ୍କ ପଛରେ ଯିବା ପରେ, ସ୍ନାନ କରି ଘୃତ ଭୋଜନ କଲେ ପବିତ୍ରତା ଲାଭ ହୁଏ; ଶିକ୍ଷକ କିମ୍ବା ବେଦବିଦ୍ ମୃତ୍ୟୁରେ ତିନି ରାତି ଅଶୁଦ୍ଧି ରହେ । ମାମା, ଭାଇ, ଦ୍ୱିଜାତି, ରାଜା ଓ ତାଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧୀ, ଦେଶ ବାହାରେ ଥିବାମାନେ ପାଇଁ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ପବିତ୍ରତା ଲାଭ ହୁଏ । କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ପାଇଁ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ ଅଶୁଦ୍ଧି ରହେ; ଅନୁଷ୍ଠିତ ନ କରିଥିଲେ କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରାଧ ହେଲେ ଅଶୁଦ୍ଧି ଲାଗୁ ହୁଏ । ବୈଶ୍ୟମାନେ ପନ୍ଦର ଦିନ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ଏକ ମାସରେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି । ଏହିପରି ସମସ୍ତ ପଦାର୍ଥର ପରମ ପବିତ୍ରତା ବ୍ୟବସ୍ଥା କ୍ଷୁଦ୍ର ଭାବେ କହାଯାଇଛି । ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନେ ପାଇଁ କୌଣସି ଅନୁକ୍ରମିକ ଅଶୁଦ୍ଧି ନାହିଁ; ତ୍ରେତାୟୁଗରୁ ନାରୀମାନେ ପ୍ରତିମାସ ରଜୋଦର୍ଶନ କାରଣରେ ଅଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି । କୃତୟୁଗରେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ଓ ଏକାଠି ବିଦାୟ ନେଇଥିଲେ, କୁରୁମାନେ ଯେପରି ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ । ତ୍ରେତାୟୁଗରୁ ଭାରତ ଦକ୍ଷିଣ ଦେଶରେ ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆସିଛି, ଅନ୍ୟ ଦେଶରେ ନୁହେଁ । ମହାବିତ, ସୁବିତ, ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ଓ ଅଷ୍ଟ ଦ୍ୱୀପ ଯଥା ଶାକଦ୍ୱୀପରେ ମଧ୍ୟ ଭାରତ ପରି ଧର୍ମ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି । କୃତୟୁଗରେ ଜୀବନ ଉପାର୍ଜନ ମୂଳ ରସରୁ ହୁଏଥିଲା; ତ୍ରେତାରେ ଘରେ ଲଗାଯାଇଥିବା ଗଛରୁ ଆସିଥିଲା । ଅସମୟର ଫସଲ ଓ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଗ-ଦ୍ୱେଷ ଓ ଏହିପରି ଦୋଷ ଦ୍ୱାରା ଏହା ବଦଳିଗଲା । କାମବାସନା ଦ୍ୱାରା ଯୋଗ ଓ କଠୋର କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯେପରି ଯବ ଓ ଅନ୍ୟ ଧାନ୍ୟ, ଚଉଦ ପ୍ରକାରର ଚାଷ ଓ ଜଙ୍ଗଲି ଧାନ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ । ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଶୁଦ୍ଧି ଦୋଷରେ ପଡ଼ନ୍ତି; ନାରୀ-ପୁରୁଷଙ୍କ ରାଗ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୋଷ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ଅସମୟରେ ଚାଷ, ନାଶ ଓ ପୁନଃ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି । ଏହିକାରଣରୁ, ଯେଉଁ ମହିଳା ରଜସ୍ୱଳା, ତାଙ୍କ ସହ କଥା ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ପ୍ରଥମ ଦିନ ତାଙ୍କୁ ଚଣ୍ଡାଳ ଭଳି ଏଡ଼ାଇବା ଦରକାର, ଏହିପରି ରଜସ୍ୱଳା ମହିଳାକୁ ମଧ୍ୟ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ୍ । ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ତାଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା ଭଳି ଏଡ଼ାଇବା ଦରକାର; ତୃତୀୟ ଦିନ ଅର୍ଦ୍ଧ ମାତ୍ରା ଏଡ଼ାଇବା ଦରକାର, ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ପରେ, ସ୍ନାନ କରି ମହିଳା ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି । ତାପରେ, ଅର୍ଦ୍ଧ ମାସ ପରେ ସ୍ନାନ କରି ସଫା ହୁଅନ୍ତି; ଷୋଳହ ଦିନ ପରେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ସଫା ହେବା ମୁତ୍ର ଭଳି ହୁଏ । ଯଦି ରଜୋଦର୍ଶନ ପାଞ୍ଚ ରାତି ଚାଲିଥାଏ, ସେ ଅଶୁଦ୍ଧ ଅବସ୍ଥାରେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ରହନ୍ତି; ବିଶି ଦିନ ଚାଲିଲେ, ଅଶୁଦ୍ଧି ପୂର୍ବପରି ରହେ । ଏହି ସମୟରେ ସ୍ନାନ, ଶୁଧ୍ଧି, ଗୀତ, କାନ୍ଦିବା, ହସିବା, ଯାତ୍ରା, ଚନ୍ଦନ ଲେପନ, ଜୁଆ ଓ ଅଞ୍ଜନ ଦେବା ପ୍ରତିଷିଧ୍ଧ । ଦିନରେ ଶୁଇବା, ଦନ୍ତ ମଝିବା, କାମମିଳନ—ଚିନ୍ତା କିମ୍ବା କଥାରେ— ଦେବତା ପୂଜା ଏହି ସବୁ ଏଡ଼ାଇବା ଦରକାର । ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚେଷ୍ଟାରେ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେବା ଏଡ଼ାଇବା ଦରକାର; ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ମହିଳାକୁ ଛୁଁଇବା କିମ୍ବା କଥା ହେବା ମଧ୍ୟ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ୍ । ଏହି ସମୟରେ ବସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ ଏଡ଼ାଇବେ; ସ୍ନାନ ପରେ ଅନ୍ୟ କେହିଙ୍କୁ ଛୁଁଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦୃଷ୍ଟି କରି, ବ୍ରହ୍ମକୁଶ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ଜଳ କିମ୍ବା ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ, କିମ୍ବା ଦୁଧ ପାନ କରି ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରିବେ । ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ମହିଳାଙ୍କୁ ସମ୍ପ୍ରକ୍ଷେପ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କରିଲେ, ଅଳ୍ପାୟୁ, ଅଜ୍ଞାନୀ, ନିୟମଭ୍ରଷ୍ଟ, ଆଚାରହୀନ କିମ୍ବା ପରସ୍ତ୍ରୀଗାମୀ ସନ୍ତାନ ହୁଏ । ସେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ସମୁଦ୍ରରେ ଏକ ସନ୍ତାନକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥାଏ; ପଞ୍ଚମ ଦିନ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କନ୍ୟା ଚାହାଁଥିଲେ ସମ୍ପ୍ରକ୍ଷେପ କରିବେ । ରକ୍ତ ଅଧିକ ହେଲେ କନ୍ୟା, ଶୁକ୍ର ଅଧିକ ହେଲେ ପୁତ୍ର, ଦୁହେଁ ସମାନ ହେଲେ ନପୁଂସକ ସନ୍ତାନ ହୁଏ; ପଞ୍ଚମ ଦିନେ କନ୍ୟା ହୁଏ । ଷଷ୍ଠ ଦିନ ମହିଳାଙ୍କୁ ସମ୍ପ୍ରକ୍ଷେପ କଲେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ହୁଏ, ଯିଏ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ପୁତ୍ରତ୍ୱ ପ୍ରକାଶ କରେ । ‘ପୁମ୍’ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ‘ନରକ’ ଓ ନରକର ଅର୍ଥ ଯନ୍ତ୍ରଣା; ଏପରି ଶୂର ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଉଛନ୍ତି । ସପ୍ତମ ଦିନ କନ୍ୟା ଚାହିଁଥିଲେ ସମ୍ପ୍ରକ୍ଷେପ କରିବେ, ଅଷ୍ଟମ ଦିନ ସମସ୍ତ ଶ୍ରୀ ସମ୍ପନ୍ନ ସନ୍ତାନ ହୁଏ ।