ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଏକ ସମୟର କଥା, ଧର୍ମର ଗଭୀର ନିୟମ ଓ ଶୁଦ୍ଧତାର ମହତ୍ତ୍ୱ ବିଷୟରେ ମହାର୍ଷିମାନେ ଉପଦେଶ ଦେଉଥିଲେ । ସେମାନେ କହିଲେ—ମନ, ଶବ୍ଦ, କାର୍ଯ୍ୟରେ କେବେ ଅଶୁଭ କଥା ଭାବିବାକୁ ବା କହିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ଏହି ନିୟମ ଦେଖିବାରେ ଆପଣଙ୍କର ଆସନ, ବସ୍ତ୍ର, ଦଣ୍ଡ, ଓ ପଦୁକା ଯେଉଁଠି ତପସ୍ୱୀମାନେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଅଶୁଭ ଭାବନା ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ଏହି ସହିତ, ମହାର୍ଷିମାନେ ଶିଖାଇଲେ—ପଦ ଦ୍ୱାରା ମାଳା, ଶୟନସ୍ଥଳ, ପାତ୍ର, ଛାୟା, ଓ ଯଜ୍ଞସାମଗ୍ରୀ କେବେ ଛୁଇଁବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ଦେବତା ବା ଗୁରୁଙ୍କୁ କେବେ ଅପରାଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯଦି ଅଜାଣିରେ ଏହା ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଦଶ ହଜାର ବାର ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଶୁଦ୍ଧ ହେବା ଦରକାର । ଏହିପରି ଅପରାଧ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିଲେ, ଲକ୍ଷେ ଲକ୍ଷେ ଗୁଣା ଶୁଦ୍ଧି ମିଳେ; ଏହିପରି ମହାପାପର ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଦରକାର । ଯଦି କୌଣସି ପାପୀ ଲୋକ ଦୃଢ ସଦାଚାରୀ ଅଟୁଟ ଥାଏ, ତେବେ ସେ ଏହି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ର ଅର୍ଦ୍ଧ କରି ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଯାଏ; ଛୋଟ ଅପରାଧ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଅର୍ଦ୍ଧ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କଲେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି । ଯଦି କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ତେବେ ତିନିଥର ପଢ଼ିଲେ ଶୁଦ୍ଧି ମିଳେ; ଦୈନିକ କର୍ମ ଛାଡ଼ିଲେ, ଶତବାର ପଢ଼ିବା ଦରକାର । ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ, ନିଷିଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କିମ୍ବା ଅନୁଚିତ ବାକ୍ୟ କହିଲେ, ହଜାର ଥର ପଢ଼ିଲେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହୁଏ । କାଉ, ପାଉଁ, ପରିବା ଭଳି ପକ୍ଷୀ ମାରିଦେଲେ, ୧୦୮ ଥର ପଢ଼ିଲେ ଶୁଦ୍ଧି ମିଳେ । କିନ୍ତୁ ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣେ, ସେ ମାତ୍ର ସ୍ମରଣ କଲେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଯାଏ; ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଚିନ୍ତା ଦରକାର ନାହିଁ । ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନିୟମ ନାହିଁ; ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ଶୁଦ୍ଧ । ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗ ଓ ଧ୍ୟାନରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ସୁନା ଭଳି ଅଲିପ୍ତ ରହନ୍ତି; ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ନିତ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ, ତେଣୁ ପୁନଃ ଶୁଦ୍ଧି ଦରକାର ନାହିଁ । ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ପବିତ୍ର ଓ ଶୀତଳ ଜଳ ଦ୍ୱାରା କରିବା ଉଚିତ୍; ଗରମ, ଝାଗ ଭରା, ମଳିନ ବା ଅପବିତ୍ର ଜଳ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ସୁଗନ୍ଧ, ରଙ୍ଗ, ଓ ସ୍ୱାଦ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା, ଅପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଥିବା, କାଦ଼ା ବା ପଥର ମିଶିଥିବା, ସମୁଦ୍ର ବା ଦଳିଆ ଜଳ ବ୍ୟବହାର ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ଶାଉଳି, ଅନ୍ୟ ମଳିନ ପଦାର୍ଥ ମିଶିଥିବା ଜଳ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଦରକାର; ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ପବିତ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କରିବା ଉଚିତ୍ । ଗୁରୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ବା ସେବା ଯଦି ଅପବିତ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କରାଯାଏ, ତେବେ ଅପବିତ୍ରତା ଲାଗେ; ଏହା ନିଶ୍ଚିତ । ଦେବପୂଜାର ବସ୍ତ୍ର ଦିନକୁ ପ୍ରତିଦିନ ପବିତ୍ର କରିବା ଚାହିଁଁଦି; ଅନ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ମଳିନ ହେଲେ ପବିତ୍ର କରିବା ଦରକାର । ଅନ୍ୟର ପିନ୍ଧିଥିବା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ପାଟ ଓ ଉନ୍ନ ବସ୍ତ୍ର କୁଶ ବା ସରିଷ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କରିବା ଉଚିତ୍ । ନାଡ଼ିଆ, ସୂର୍ଯ୍ୟ କୋଷ, କୁଟପ, ଅରିଷ୍ଟକ, ଚମଡ଼, ଛାଲି, ବା ବାଁସ ର ବସ୍ତ୍ର ପାଇଁ ବସ୍ତ୍ର ପବିତ୍ରତା ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ । ଛାଲି ବସ୍ତ୍ର, ଛତା, ଚାମର ଆଦି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଋଷିମାନେ କହିଛନ୍ତି । ପିତଳ ଛାକୁ ଖାର, ଲୋହାକୁ ଅଲକାଲି, ତାମାକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କରିବା ଉଚିତ୍; ଏହିପରି ଟିନ୍, ଭାସ୍ମ୍ୟ ଓ ସିସା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ । ସୁନା ଓ ଚାଁଦି ପାତ୍ର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୁଏ; ମଣି, ପଥର, ଶଂଖ, ମୁକ୍ତା ପାଇଁ ସୁନା ପାଇଁ ଯେଉଁ ନିୟମ ତାହା ଲାଗୁ ହୁଏ । ଏହି ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଳିନ ହେଲେ, ଅଗ୍ନି ବା ଜଳ ସଂସ୍ପର୍ଶ କିମ୍ବା ଡୁବାଇ ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଦରକାର । କୁଶ ବା ଶୁଭ ଜଳ ଛିଟି ଦେଇ, କାଠ, ଦାରୁ, ଓ ଏହା ସହିତ ସମସ୍ତ ପଦାର୍ଥ ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ୍; ଏହିପରି ଯଜ୍ଞସାମଗ୍ରୀ, ଚମଚ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ହୁଏ । ଯଜ୍ଞପାତ୍ର, ମୁସଳ, ଉଲୁକ, ଶଙ୍ଖ, ଅସ୍ଥି, କାଠ, ହାତୀଦାନ୍ତ ଆଦିର ପବିତ୍ରତା ଖୋସା କାଢ଼ି କରିବା ଦ୍ୱାରା ହୁଏ । ଏକାଠି ଥିବା ବସ୍ତୁକୁ ଛିଟା ଦେଇ, ଅଲଗା କରି ଥିବା ଏକ ଏକ ଅଲଗା ଭାବେ ପବିତ୍ର କରିବା ଦରକାର । ଅସ୍ପୃଷ୍ୟ ଧାନ ଗଦା ମଳିନ ହେଲେ, ଏହାକୁ ଅଲଗା କରି ଅଂଶଟି ଫେଙ୍କି, ଶେଷ ଅଂଶକୁ କୁଶ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କରିବା ଉଚିତ୍ । ଶାକ, ମୂଳ, ଫଳ ଓ ଏହିପରି ଜିନିଷ ଧାନର ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପବିତ୍ର କରିବା ଉଚିତ୍ । ଘରକୁ ବୁଲି, ପୋଛି ଓ ମାଟି ପାତ୍ରକୁ ଆଗୁନ ଲଗାଇ ପବିତ୍ର କରିବା ଦରକାର । ମାଟିକୁ ଖୋସି, ଲେପି, ବୁଲି, ଗୋବର ଦ୍ୱାରା ବା ଜଳ ଛିଟି ପବିତ୍ର କରାଯାଏ । ଭୂମିରେ ଥିବା ଜଳ ଗାଈ ତୃପ୍ତି ସହ କେବେ ମାନେ ପିଏ, ଏବଂ ଯଦି ଅପବିତ୍ର ନୁହେଁ, ସୁଗନ୍ଧ, ରଙ୍ଗ, ସ୍ୱାଦ ଭଲ ଥାଏ, ତେବେ ଏହା ପବିତ୍ର । ଝରଣା ପାଖରେ ବଛା, ଫଳ ପଡ଼ିଲା ବେଳେ ପକ୍ଷୀ, ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ପାଇଁ ଚାହିଁଁଥିବା ସମୟରେ ଭାର୍ଯ୍ୟାର ମୁଖ—ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ପବିତ୍ର ମନାଯାଏ । ହାତରେ ଧୋଇଥିବା ବସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ପାତ୍ରକୁ ନ୍ୟାୟର୍ଥୀ କୁଶ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଭଲ ଭାବେ ଛିଟା ଦେଇ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଦରକାର । ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଥିବା ବ୍ୟବସାୟ ଜିନିଷ, ଜାତି ଓ ଆଶ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ଭାଗ କରାଯାଇଥିଲେ, ସେଉଁଠି ପବିତ୍ର ମନାଯାଏ; ଜଙ୍ଗଲି ପଶୁ ଧରିଥିବା କୁକୁର ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର । ଛାୟା, ତୁଷାର, ମକୁରା, ଧୂଳି, ମାଟି, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି—ଏମିତି ସବୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିଲେ କେବେ ଅପବିତ୍ର ହୁଏ ନାହିଁ । ଘୁମୁଥିବା, ଖାଇବା, ହାଚିବା, ପିଇବା, ଥୁକିବା, ବା ପାଠ ପଢ଼ିବା ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଚମନ କରିବା ଦରକାର । ଆଚମନ ସମୟରେ ପାଦକୁ ଛୁଇଁଥିବା ବା ବାହାରକୁ ପଡ଼ିଥିବା ଜଳ ମାଟି ସମାନ ମନାଯାଏ; ଏହା ଅବଧାନ ଛଡ଼ି ଉପଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ, ପତିତ ବ୍ୟକ୍ତି, ପାରା, ଶୁଆ, କାଉ, କୁକୁର, ଉଠ, ଗଧା ଛୁଇଁଲେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ଶୁଦ୍ଧି ମିଳେ ।