ଏହି ସଂସାରର ଯାତ୍ରାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବକୁ ଏକା ଯିବାକୁ ପଡ଼େ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଦେଉଛି; ତେଣୁ ଏକା ଏକା ଉପଭୋଗ କରିବା ପାଇଁ ଉତ୍ତମ କର୍ମ କରିବା ଦରକାର। କାରଣ, ଏହି ଯାତ୍ରାରେ କେହି ସାଙ୍ଗ ହୁଏ ନାହିଁ, କେବଳ ତାଙ୍କର କର୍ମଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କ ସହ ଯାଏ। ଯେଉଁମାନେ ଯମର ଲୋକରେ ଅନୁସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ଅବିରତ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦନ୍ତି, ଅପ୍ରିୟ ସଙ୍ଗରେ ଅନେକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଦେହ ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ କ୍ଷୟ ହୁଏ। ଏଠାରେ, ମଣିଷ ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ, ଚିନ୍ତା କିମ୍ବା କଥା ଦ୍ୱାରା ପୁନଃପୁନି କରେ, ସେଇ ଅଭ୍ୟାସ ତାଙ୍କୁ ଆଗକୁ ନେଇଯାଏ। ତେଣୁ, ଉତ୍ତମ କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁର ଶୃଙ୍ଖଳାର କୌଣସି ଆରମ୍ଭ ନାହିଁ, ଏହା ପୂର୍ବଜନ୍ମର କର୍ମଫଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏହା ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଅନ୍ଧକାର ଅବସ୍ଥାରେ ଛଅ ରୂପରେ ଚକ୍ରକାର ଘୁଞ୍ଚିଯାଏ। ମଣିଷ ଜନ୍ମରୁ ପଶୁ ହୁଏ, ପଶୁରୁ ପ୍ରାଣୀ, ପ୍ରାଣୀରୁ ପକ୍ଷୀ, ପକ୍ଷୀରୁ ସରୀସୃପ ହୁଏ। ସରୀସୃପରୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଉଦ୍ଭିଦ ହୁଏ—ଏଠାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଉଦ୍ଭିଦ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ, ପୁନଃ ଜନ୍ମ ହେଉଅଯ୍ଯନ୍ତ ସେଠାରେ ରହିଯାଏ। ଏହା ପାତ୍ରକୁମ୍ଭାର ଚକାର ଦଳିବା ଭଳି, ଏହି ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁ ଚକ୍ର ମଣିଷରୁ ଉଦ୍ଭିଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୁନଃପୁନି ଘୁଞ୍ଚିଯାଏ। ଏହି ଚକ୍ରକୁ 'ତାମସିକ' ବୋଲି ଜଣାଯିବା ଉଚିତ; ଏହିପରି ସତ୍ତ୍ୱିକ ଚକ୍ର, ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଆରମ୍ଭ, ବିବରଣା ଦିଆଯାଇଛି। ଯେଉଁ ଚକ୍ର ଭୂତ ଦ୍ୱାରା ସମାପ୍ତ ହୁଏ, ସେଉଁଠାରେ ଦେବଲୋକର ଶରୀରଧାରୀମାନେ ଏହାକୁ ଏମିତି ଜାଣନ୍ତି; ବ୍ରହ୍ମାବସ୍ଥାରେ କେବଳ ସତ୍ତ୍ୱ, ଉଦ୍ଭିଦରେ କେବଳ ତମସ୍। ଚୌଦ୍ଦ ଅବସ୍ଥା ମଧ୍ୟରେ ରଜସ୍ ଉପସ୍ଥମ୍ଭ ଭାବେ କାମ କରେ; ଯେତେବେଳେ ପ୍ରାଣର ଗଠନ ଆଘାତିତ ହୁଏ, ଶରୀରୀ ଦୁଃଖରେ ଅନୁଭବ କରେ। ହେ ମୁନି, ଏପରି ଦୁଃଖ ଓ ଚକ୍ର ମଧ୍ୟରେ କିପରି ପରମ ବ୍ରହ୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କରିବେ? ପୂର୍ବ କର୍ମର ଆଶୟ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସଂସାର ଚକ୍ର ଚାଲିଥାଏ। ମଣିଷ ଜନ୍ମ ପୁନି ପୁନି ମିଳେ; ତେଣୁ, ଏହି ଚୌଦ୍ଦ ଚକ୍ରକୁ ବୁଝି, ଧ୍ୟାନ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ସଂସାର ଚକ୍ରରୁ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ନିତ୍ୟ ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ; ଏପରି କଲେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଏହି ଚକ୍ରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ। ଏହିପାଇଁ ନିତ୍ୟ ଭକ୍ତି, ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରି, ସ୍ଵୟଂକୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ। ଏହି ଉପାୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଳ, ଉତ୍ତମ ଆଲୋକ ଓ ଅପୂର୍ବ ସେତୁ ଭଳି; ଏହାର ବିକାଶ ଓ ଏକତା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜୀବର ନିତ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ। ଏହି ସେତୁ, ଆତ୍ମା, ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗ୍ମୁଖୀ ଅଗ୍ନି ଭଳି ମହେଶ୍ଵରଙ୍କୁ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜୀବର ହୃଦୟରେ ବସିଛନ୍ତି, ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ। ସ୍ଵଶକ୍ତିରେ ଶୋଭିତ, ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତି ଓ ଅଷ୍ଟପ୍ରକାର ଭାବରେ ଥିବା ଏହି ଦେବଙ୍କୁ ମନନ କରିବା ଉଚିତ। ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପିତ, ପୁନି ସେହି ଅଗ୍ନିକୁ ହୃଦୟରେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ କରି, ଯଥାବିଧି ଲୋକନାଥ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଦରକାର। ପଞ୍ଚ ହୋମ ଯଥାବିଧି କରି, ମନ ଏହି ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ କରି, ହୃଦୟରେ ବିରାଜିତ ଵୈଶ୍ୱାନର ଅଗ୍ନିକୁ କ୍ରମିକ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ପବିତ୍ର ଜଳ ଅଞ୍ଜଳି ଦେଇ, ସ୍ନାନ କରି, ପ୍ରଥମ ହୋମ ପ୍ରାଣାୟାମ ପାଇଁ ଦିଆଯାଏ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଅପାନ, ତୃତୀୟ ଭଳି ଭଳି ବ୍ୟାନ, ଚତୁର୍ଥ ଉଦାନ, ପଞ୍ଚମ ସମାନ ପାଇଁ। ପ୍ରତ୍ୟେକକୁ ଅଲଗା ଭାବେ 'ସ୍ୱାହା' ମନ୍ତ୍ରରେ ଅର୍ପଣ କରି, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଶେଷ ଭାଗ ଗ୍ରହଣ କରି, ପୁନି ଜଳ ଚମ୍ପି, ମୁଁହ ଧୋଇ, ହୃଦୟକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରାଣ ଗ୍ରନ୍ଥି ନିଜକୁ ହିଁ; ରୁଦ୍ର ନିଜେ ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଲୟ କରନ୍ତି। ରୁଦ୍ର ଏହି ପ୍ରାଣର ଆତ୍ମା, ସେ ନିଜେ ନିଜକୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି। ରୁଦ୍ର ପ୍ରାଣରେ ବିରାଜିତ, ତେଣୁ ସେ ନିଜେ ପ୍ରାଣର ରୂପ; ପ୍ରାଣ ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅମୃତ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। "ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଶୁଭ ଭାବେ ମୋରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ—'ସ୍ୱାହା'—ବ୍ରହ୍ମନ୍ୟାତ୍ମାକୁ। ଏହି ପଞ୍ଚ ହୋମରେ ନିତ୍ୟ ଭଗବାନ୍ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ।" "ଆପଣ ଅଂଗୁଠି ପରିମାଣ ଶରୀରରେ ନଗରାନ୍ତର୍ଗତ ପୁରୁଷ, ଅଂଗୁଠିରେ ବିରାଜିତ, ପରମ କାରଣ।" "ସମସ୍ତ ଜଗତର ନିତ୍ୟ ଭଗବାନ୍ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ; ଆପଣ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଢ଼ିଆ, ରୁଦ୍ର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୃଷଭ।" "ଆପଣ ଶାନ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ, ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଆମ ପାଇଁ ହେଉ, ଏହି ଅର୍ପଣ ଆପଣଙ୍କୁ ନିବେଦିତ; ଏପରି ଗୁଣପ୍ରାପ୍ତି ବିଷୟରେ ସମସ୍ତ କଥା କହାଯାଇଛି।" ଏହି ଯୋଗ ଶିକ୍ଷା ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା; ଏହିପରି ପଶୁପତି ଜ୍ଞାନକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ଅବଗାହନ କରିବା ଉଚିତ। ନିତ୍ୟ ଭସ୍ମ ନିଆଁ, ନିତ୍ୟ ଭସ୍ମ ଲେପନ କର, ଯେଉଁଠାରେ ଜଣେ ପଠିବେ, ଶୁଣିବେ କିମ୍ବା ଦ୍ୱିଜମାନେ ଶୁଣିବାକୁ ଦେବେ— —ଦେବ କିମ୍ବା ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟରେ, ସେ ଉଚ୍ଚତମ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ ଶୁଦ୍ଧ ଆଚରଣର ଲକ୍ଷଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି, ଯାହା ଅଭ୍ୟାସ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ବ୍ୟକ୍ତି ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହା ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ କହାଯାଇଥିଲା—ଏହା ସମସ୍ତ ବେଦର ସାରାଂଶର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସଂଗ୍ରହ, ବ୍ରହ୍ମବାଦୀମାନେ ପାଇଁ। ଶୁଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଏହି ଉତ୍ତମ ଅବସ୍ଥା, ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଦୃଢ଼ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ କଦାଚିତ୍ ମୁନି ଅବସ୍ଥାରୁ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ସମ୍ମାନ ଓ ଅପମାନ—ଏହି ଦୁଇଟି ଅମୃତ ଓ ବିଷ; ଏଠାରେ ଅପମାନ ଅମୃତ, ଏବଂ ସତ୍ୟ ସମ୍ମାନ ହେଉଛି ବିଷ। ଗୁରୁଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ ଲିନ ହୋଇ, ଏକ ବର୍ଷ ରହିବା ଉଚିତ; ନିତ୍ୟ ନୀତିରେ ଲଗ୍ନ ରହି, ନିତ୍ୟ ନିଗ୍ରହରେ ଅଟୁଟ ରହିବା ଉଚିତ। ଅନୁମତି ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ପରମ ଜ୍ଞାନ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରି, ଧର୍ମ ଉଲ୍ଲଂଘନ ନକରି, ଏହି ପୃଥିବୀରେ ବାସ କରିବା ଉଚିତ। ଶୁଦ୍ଧ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଚାଲିବା, କପଡ଼ାରେ ଛାଣି ଜଳ ପିଇବା, ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ କଥା କହିବା, ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଛଅ ମାସରେ ମାଛ ଖାଇଲେ ଯେପରି ସିନ୍, ଏକ ଦିନ ଅଛନ୍ନ ଜଳ ପିଇଲେ ସେପରି ହୁଏ।