ଓ ରୁଦ୍ରାଣୀ, ତୁମେ ରୁଦ୍ର ଏବଂ ବାରାଣସୀ ନଗର ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ, ଏଠି ମହାଦେବଙ୍କୁ କିପରି ବଶ କରାଯାଏ, ଉପାସନା କରାଯାଏ ଏବଂ ସେଉଁଥିରେ ଲୋକେ କିପରି ପ୍ରଭୁ ଭାବରେ ଦେଖିପାରନ୍ତି? କି ଏହିଠାରେ ତପସ୍ୟା, ଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଏହା ସମ୍ଭବ? ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ ପରେ, ପର୍ବତପତି ଶିବ, ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଶୋଭିତ ମୁଣ୍ଡ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମୁହଁ ନେଇ, ସ୍ମିତ ହସେ ଏବଂ ମେନା — ପର୍ବତର ନାରୀ — ତାଙ୍କ କଥାର ଏକ ପୁରାତନ ଉପାଖ୍ୟାନ ମନେ ପକାନ୍ତି। ଶିବ କହିଲେ, "ଦେବି, ତୁମେ ଦୀର୍ଘକାଳ ପର୍ବତରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା, ଏହି ମଧୁର ବାରାଣସୀ ନଗର ତୁମେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ; ଏହି ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟ। ଏହି ସ୍ଥାନ ପାଇଁ ମାତା ଏକ କଥା କହିଥିଲେ, ଯାହା ଏଠି ଭୁଲିଯାଇଛ; ପୂର୍ବେ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ। ଯେପରି ତୁମେ ଏବେ ମୋତେ ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଦେଖିବାକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛ, ଏହି କଳ୍ପରେ ବ୍ରହ୍ମା ମୋତେ ଶ୍ୱେତ ରୂପରେ ଦେଖିଥିଲେ।" "ସଦ୍ୟୋଜାତ ଶ୍ୱେତ, ବାମଦେବ ରକ୍ତ, ପିତାମହ ତତ୍ପୁରୁଷ କ୍ଷୀର ରଙ୍ଗରେ, ଅଘୋର କଳା ରୂପରେ ଦେଖିଥିଲେ। ଈଶାନ ମୋତେ ବିଶ୍ୱରୂପ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ। ବାମଦେବ, ତତ୍ପୁରୁଷ, ଅଘୋର, ସଦ୍ୟୋଜାତ, ମହେଶ୍ୱର — ଗାୟତ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମୋତେ ଦେଖିଲା। ମହାଦେବ କିପରି ବଶ, ଧ୍ୟାନ କରାଯାଏ, କେଉଁଠି ଦେଖିଯାଏ?" "ସେ ଦେଖିବାଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ଉପାସନା କରିବାଯୋଗ୍ୟ; ଏହି ବିଷୟରେ ତୁମେ କହିବା ଉଚିତ," ବୋଲି ଦେବୀ କହିଲେ। ଶିବ କହିଲେ, "କେବଳ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦ୍ୱାରା ସେ ବଶ ହୁଅନ୍ତି, ମଣିପଦ୍ମଜ।" "ଲିଙ୍ଗରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ, ବିଷ୍ଣୁ ଜଳର ସମୁଦ୍ରରେ ଦେଖିଥିଲେ, ପଞ୍ଚ ଶୁଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱାରା ପଞ୍ଚମୁଖୀ ରୂପରେ ଉପାସନା କରାଯାଏ।" "ତୁମେ ଆଜି ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଦେଖିଛ; ସେ ମୋତେ କଥା କହିଥିଲେ, ଆଗରୁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିର ଅର୍ଥ ଦେଇଥିଲି।" "ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଦେବତା ଦେବୀ, ସେ ମୋତେ ହୃଦୟରେ ପ୍ରଭୁ ଭାବରେ ଦେଖିଥିଲେ। ଏହିପରି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦ୍ୱାରା ବଶ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଦେଖିଯାଏ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତର କନ୍ୟା।" "ସେ ସଦା ଲିଙ୍ଗରେ ଉପାସନା କରିବାଉଚିତ, ନିଶ୍ଚୟ ଭାବରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ କରନ୍ତି। ଶ୍ରଦ୍ଧା ଉତ୍ତମ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଧର୍ମ; ଶ୍ରଦ୍ଧା ହେଉଛି ଜ୍ଞାନ, ଅର୍ପଣ ଏବଂ ତପସ୍ୟା।" "ଶ୍ରଦ୍ଧା ହେଉଛି ସ୍ୱର୍ଗ ଏବଂ ମୋକ୍ଷ; ମୁଁ ସଦା ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦ୍ୱାରା ଦେଖିଯାଏ।" ପର୍ବତୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ବ୍ରହ୍ମା କିପରି ସଦ୍ୟୋଜାତ, ମହେଶ୍ୱର, ବାମଦେବ, ମହାତ୍ମା, ପୁରାତନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ? ଅଘୋର ଏବଂ ଈଶାନ କୁ କିପରି ଦେଖିଲେ? ଏହି କଳ୍ପ ଶ୍ୱେତଲୋହିତ ନାମରେ ଜଣାଯିବ।" ଏହି କଳ୍ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ହେବାବେଳେ, କୁମାର — ଶ୍ୱେତଲୋହିତ — ଚୂଡା ଶୋଭିତ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ବ୍ରହ୍ମା, ଚତୁର୍ମୁଖୀ, ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ବସାଇଲେ — ବ୍ରହ୍ମନ୍ ରୂପରେ ଏହି ମହାତ୍ମା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ। ବ୍ରହ୍ମା ସଦ୍ୟୋଜାତରେ ଧ୍ୟାନ ଲିନ ହେଲେ; ଧ୍ୟାନଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଦେବତା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ସଦ୍ୟୋଜାତକୁ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ; ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଶ୍ୱେତ ରୂପରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଲୋକମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ — ସୁନନ୍ଦା, ନନ୍ଦନା, ବିଶ୍ୱନନ୍ଦା, ଉପନନ୍ଦନା — ଏହି ଚାରିଜଣ ଶିଷ୍ୟ, ସଦା ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଚାରିପାଖରେ ରହନ୍ତି। ସେଉଁଠି, ଶ୍ୱେତ ରୂପରେ ଚମକୁଥିବା ଏକ ମହା ଋଷି ଶ୍ୱେତ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ତାଙ୍କୁ ହରା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଅତି ଉଜ୍ୱଳ ଭାବରେ। ସେଉଁଠି, ସମସ୍ତ ଋଷି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସଦ୍ୟୋଜାତ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଲେ, ଏବଂ ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମନ୍ କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ଏହିପରି, ଦ୍ୱିଜଜନ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଭୁ, ବିଶ୍ୱର ନାଥଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇ, ପ୍ରାଣାୟାମ ଏବଂ ମନକୁ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଉପରେ ଏକାଗ୍ର କରନ୍ତି — ସେମାନେ ପାପ ମୁକ୍ତ, ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଉଜ୍ୱଳତାରେ ଚମକୁଥିବା; ବିଷ୍ଣୁର ଲୋକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ରୁଦ୍ରର ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏବେ ତିରିସ ତୃତୀୟ କଳ୍ପ — ରକ୍ତ ନାମରେ — ଯେଉଁଠି ବ୍ରହ୍ମା ଅତି ଉଜ୍ୱଳ ଭାବରେ ରକ୍ତ ରୂପ ନେଲେ। ବ୍ରହ୍ମା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଭୁ, ପୁତ୍ର ଅଭିଲାଷାରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ସମୟରେ, ଏକ ଉଜ୍ୱଳ କୁମାର ରକ୍ତ ରୂପରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେ ରକ୍ତ ମାଳା, ବସ୍ତ୍ର, ରକ୍ତ ନୟନ ଏବଂ ଉଜ୍ୱଳତାରେ ଶୋଭିତ; ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ମହାତ୍ମା କୁମାରକୁ ଦେଖିଲେ। ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧ୍ୟାନ ଉପରେ ଭରସା କରି, ସେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବରେ ବନ୍ଧନ କରି, ସମ୍ମାନ କଲେ। ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ବାମଦେବକୁ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତି ପ୍ରାପ୍ତ ହେଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଭୁ ମହାଦେବ ଉପାସନା ହେଲେ। ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବୁଝି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ପିତାମହ, ତୁମେ ପୁତ୍ର ଅଭିଲାଷାରେ ମୋତେ ଧ୍ୟାନ କରିଛ;" "ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତିରେ ମୋତେ ଦେଖିଛ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ତୁତି କରିଛ; ଏହିପରି ଧ୍ୟାନ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରତ୍ୟେକ କଳ୍ପରେ ଚେଷ୍ଟା କରି, ତୁମେ ମୋତେ ଜଣିପାରିବ।" "ମୁଁ ହେଉଛି ଗଣନୀୟ, ପ୍ରଭୁ, ଜଗତର ଧାରକ।" ଏହିପରି, ତାଙ୍କୁ ଚାରି ମହାତ୍ମା କୁମାର ଜନ୍ମ ନେଲେ — ବିରଜା, ବିବାହୁ, ବିଶୋକ, ବିଶ୍ୱଭାବନ। ସେମାନେ ମହାତ୍ମା, ଶୁଦ୍ଧ, ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଉଜ୍ୱଳତାରେ ଚମକୁଥିବା; ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଉପାସନାରେ ନିରତ, ବ୍ରହ୍ମା ସମ, ଶୂର ଏବଂ ଦୃଢ଼, ସମସ୍ତେ ରକ୍ତ ମାଳା, ବସ୍ତ୍ର, ରକ୍ତ ଉପହାର ଏବଂ ଲାପ ଶୋଭିତ। ତାଙ୍କ ଦେହ ରକ୍ତ କୁଙ୍କୁମ ଲାପ ଏବଂ ରକ୍ତ ଭସ୍ମ ଲାଗିଥିଲା; ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମା ଅବସ୍ଥା ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏବଂ ଏହି ମହାତ୍ମାମାନେ ଦୁଇତା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିବ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମନ୍ କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଭଲର ଅଭିଲାଷାରେ, ଦୟାବଶ। ଧର୍ମର ସମସ୍ତ ଶିକ୍ଷା ଦେଇ, ସେମାନେ ଆଉଥରେ ଅବିନାଶୀ ରୁଦ୍ର, ମହାଦେବଙ୍କୁ ଏକତ୍ର ହେଉନ୍ତି।