ଓଡ଼ିଆ ରେ ଏହି ପବିତ୍ର ଶ୍ରୁତିଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ଏକତାମୟ, ଗଭୀର ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଉପାଖ୍ୟାନ ଭାବେ ଏହିପରି ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଉଛି: ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଅନୁଭୂତି ଅଛି—ଯିଏ ଜ୍ଞାନରେ ନିଶ୍ଚିତ, ସେଇ ମାନବ ଏହି ସଂସାରରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ, ତିନି ପ୍ରକାରର ଦୁଃଖରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ ହୁଏ। ଏହି ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଜ୍ଞାନ ଅତି ଆବଶ୍ୟକ; ଜ୍ଞାନ ନଥିଲେ ଧ୍ୟାନ ହୁଏନି। ଏହି ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତି ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ସଙ୍ଗରୁ ହୁଏ, କେବଳ ଉଚ୍ଚାରଣରୁ ନୁହେଁ। ଧ୍ୟାନୀ ଚତୁର୍ମୁଖ ଅବତାର କୁ ଜାଣି, ଧ୍ୟାନର ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। ଜ୍ଞାନର ଅଗ୍ନି ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଜନ୍ମଜାତ ଏବଂ ଅନୁଷଙ୍ଗିକ ପାପ, ହାଡ଼ ଏବଂ ଉଚ୍ଚାରଣରୁ ଆସିଥିବା ପାପକୁ ଦହି ଦେଇଥାଏ, ଯେପରି ଶୁଖିଆ କାଠ ଅଗ୍ନିରେ ଦହି ଯାଏ। ସମସ୍ତ ପାପ ନିଶ୍ଚୟ ଜ୍ଞାନରେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ଏହିଠାରେ ଉପରେ କିଛି ନାହିଁ। ଅତଃ ଜ୍ଞାନର ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ, ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି। ଏହି ଜ୍ଞାନୀଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ସେ କ୍ରୀଡା କରିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏନି। ଯେପରି ଜ୍ଞାନ ଅଛି, ସେପରି ଧ୍ୟାନ ଅଛି; ତେଣୁ ଧ୍ୟାନର ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। ଧ୍ୟାନ ଆରମ୍ଭରେ ଦୃଶ୍ୟ ଉପରେ ହୁଏ, ପରେ ଦୃଶ୍ୟ ଶୂନ୍ୟ ହୁଏ। ଏହି ଧ୍ୟାନ ଛଉ ପ୍ରକାରରେ, ପରେ ଚାରି, ଛଉ, ଦଶ ଏବଂ ପରେ ଦ୍ୱାଦଶ ଏବଂ ଶୋଳ ପ୍ରକାରରେ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। ଦୁଇ ପ୍ରକାରରେ ଅଭ୍ୟାସ କରିଲେ, ଯୋଗର ମାଷ୍ଟର ନିଶ୍ଚୟ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ଏହି ମୁକ୍ତ ଅବସ୍ଥା ସୁନା ଟିପି ପରି ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ, ଧୂଆଁ ହୀନ କୋଇଲା ପରି। ଏହି ଅବସ୍ଥା ହଳଦିଆ, ଲାଲ, ଧଳା ଓ ମିଳିଅନ୍ ମିଳିଅନ୍ ଆପ୍ରାଳ ପରି ଚମକେ; କିମ୍ବା, ଚେଷ୍ଟା କରି, ମନକୁ ବ୍ରହ୍ମରନ୍ଧ୍ରରେ ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଉଚିତ। ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଜାଣିଛି, ସେ ଧଳା, ସୁଗନ୍ଧିତ କିମ୍ବା ହଳଦିଆ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ସେ ଅହିଂସା, ସତ୍ୟବାନ ଏବଂ ଚୋରିରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅପରାହ। ସେ ଅସଂପତ୍ତି, ନିଷ୍ଠାବାନ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଦୃଢ଼, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଶୁଚିତାରେ ନିମ୍ନ, ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରେ ନିରତ। ଧ୍ୟାନ ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ, ନିଶ୍ଚୟ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରୁ ଉପଜିଥାଏ; ନାହିଁ ହେଲେ, ଧ୍ୟାନୀ ଜାଗ୍ରତ ହୁଏନି, ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଯୋଗୀ ଅହଂକାରୀ ହୁଏନି, ଚାରିପାଖ ଦେଖେନି, ଘ୍ରାଣ କରେନି, କିଛି ଶୁନେନି—ସେ ସ୍ୱୟଂରେ ଲୀନ। ସେ ସ୍ପର୍ଶ ଅନୁଭବ କରେନି; ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ସମତା ଭାବିଯାଏ। ପୃଥିବୀ ତଳରେ ସେ ବ୍ରହ୍ମା; ଜଳ ତତ୍ତ୍ୱରେ ସେ ହରି। ଅଗ୍ନି ତତ୍ତ୍ୱରେ ସେ କାଳରୁଦ୍ର; ବାୟୁ ତତ୍ତ୍ୱରେ ସେ ମହେଶ୍ୱର; ଆକାଶରେ ସେ ଶିବ। ଏହିପରି ଅନୁକ୍ରମେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ପୃଥିବୀରେ ଦେବତାକୁ ଶର୍ବ ଭାବି ମନେ କରିବା ଉଚିତ; ଜଳରେ ଭବ; ଅଗ୍ନିରେ ରୁଦ୍ର; ବାୟୁରେ ଉଗ୍ର, ଏହିପରି ସ୍ଥାପିତ। ଆକାଶରେ ସେ ଭୀମ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳରେ ସେ ଉପସ୍ଥିତ; ଚନ୍ଦ୍ର ମଣ୍ଡଳରେ ସେ ଈଶାନ, ମହାଦେବ ଭାବେ ମନେ କରିବା ଉଚିତ। ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ପଶୁପତି ଦେବତା ଅଷ୍ଟରୂପରେ ଥାନ୍ତି। ଶରୀରରେ ଯାହା ଦୃଢ଼, ସେ ପୃଥିବୀ ତତ୍ତ୍ୱ; ଯାହା ଦ୍ରବ, ସେ ଜଳ; ଯାହା ରଙ୍ଗିନ, ସେ ଅଗ୍ନି; ଯାହା ଚଳ, ସେ ବାୟୁ; ଯାହା ଖାଲି, ସେ ଆକାଶ। ଏହି ଆକାଶକୁ ସ୍ଥାନ ଓ ଜ୍ଞାନ ଭାବି ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ, ଶବ୍ଦରୁ ଉପଜିଥାଏ, ଆକାଶରୁ ଜନ୍ମିଥାଏ। ବାୟୁ ଠାରୁ ସ୍ପର୍ଶ ଜ୍ଞାନ ଉପଜିଥାଏ। ଅଗ୍ନିରେ ରୂପ; ଜଳରେ ରସ; ପୃଥିବୀରେ ଘ୍ରାଣ। ଏହିପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଦହିନ ଓ ବାମ ଚକ୍ଷୁରେ ସୋମ; ହୃଦୟରେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଦେବତା; ଗୁଡ଼ିକୁ ଭୂତତ୍ତ୍ୱ; ନାଭିରୁ ଜଳ ଚକ୍ର। ଗଳା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଗ୍ନି; ଫୋରହେଡ୍ ଠାରୁ ବାୟୁ; ଫୋରହେଡ୍ ଆରମ୍ଭରୁ ଚୁଲ ଶିଖା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆକାଶ। ଏହା ପରେ, ଉପରେ ବ୍ରହ୍ମା ହଁସା; ଆକାଶ ଉପରେ ଅଧିକ। ଆକାଶର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଏଥରକୁ ପ୍ରଧାନ ଭାବେ ମନେ କରିବା ଉଚିତ। ଜୀବାତ୍ମା ପ୍ରକୃତି ନୁହେଁ, ନ ଗୁଣ, ନ ରଜ, ନ ତମ; ନ ମହାତତ୍ତ୍ୱ, ନ ଅହଂ, ନ ତନ୍ମାତ୍ରା, ନ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ। ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ୟରେ ଏହି ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡ଼ିକ ନୁହେଁ; ଏହା ସର୍ବକୁ ବ୍ୟାପି, ସର୍ବରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଏହିପରି ଅଚଳ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ, ବାୟୁ ଭୟରେ ବହିବା, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ଚମକିବା, ଜଳ ପ୍ରବାହିତ—ସମସ୍ତ ଏହି ଅନୁଶାସନରେ। ପୃଥିବୀ ଭାର ଧରେ, ଆକାଶ ସ୍ଥାନ ଦେଇଥାଏ; ଏହି ଅନୁଶାସନରେ ସମସ୍ତ ବିସ୍ତୃତ—ତେଣୁ ଏପରି ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ସମସ୍ତ ଏକା ଦ୍ୱାରା ନିୟଂତ୍ରିତ, ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଶର୍ବ ସମସ୍ତ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି, ଏହି ଉତ୍ପତ୍ତିକୁ ମନେ କରିବା ଉଚିତ। ସଂସାର ଦୁଃଖର ବିଷରେ ଜଳିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପାୟ ହେଉଛି ଜ୍ଞାନ ଓ ଧ୍ୟାନର ଅମୃତ; ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ନାହିଁ। ଜ୍ଞାନ ଧର୍ମରୁ ଉପଜିଥାଏ; ଜ୍ଞାନରୁ ବୈରାଗ୍ୟ; ବୈରାଗ୍ୟରୁ ପରମ ଜ୍ଞାନ, ଯାହା ପରମ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ। ଯିଏ ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚିତ, ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଯୋଗରେ ନିପୁଣ; ଯୋଗ ସାଧନରେ ମୁକ୍ତି ପାଉଛି, ଏହି ଗୁଣରେ ଅବସ୍ଥିତ ନ ଅନ୍ୟଥା। ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ୟ, ଅବିନାଶୀ ଅବସ୍ଥା, ଅନ୍ଧକାର ଓ ଅଜ୍ଞାନରେ ଲୁଚିଛି—ସତ୍ୱ ଶକ୍ତିରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ, ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶିବଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ। ଯିଏ ସତ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥିତ, ମୋତେ ଭକ୍ତ, ମୋର ଉପାସନାରେ ନିରତ, ଧର୍ମରେ ଦୃଢ଼, ସଦା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସଂଗ୍ରହିତ— ଯିଏ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସହି, ଦୃଢ଼, ସମସ୍ତ ଜୀବର ମଙ୍ଗଳରେ ଆନନ୍ଦ, ସରଳ, ସଦା ଶାନ୍ତ ମନ, ସଦା ମୃଦୁ— ଯିଏ ନମ୍ର, ଜ୍ଞାନୀ, ଶାନ୍ତ, ରିସା ନାହିଁ, ସଦା ମୁକ୍ତି ଚାହିଁ, ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ, ଆତ୍ମାର ଲକ୍ଷଣରେ ଚିହ୍ନିତ— ଯିଏ ତିନି ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ, ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ଉପାଧି ଭୁଗି, ବୃଦ୍ଧ ଦ୍ୱିଜ ଭାବେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଅନୁସରଣ କରି— କିମ୍ବା, ଉପାଧି ଛାଡ଼ି ନିଷ୍କପଟ ଭାବେ ସେବା କରି, ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକରେ ପ୍ରାପ୍ତି ଓ ଉଚିତ ଭୋଗ କରି— ଭାରତ ଭୂମିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଇ, ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଜ୍ଞାନୀ ହୁଏ; ସଙ୍ଗରେ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି, ଯୋଗ ଜ୍ଞାନୀ ହୁଏ।