ପ୍ରଭୁ କଥା କହିଲେ, “ମୋ ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ରରେ ‘ଅ’, ‘ଆ’ ଏବଂ ‘ମ’ ବର୍ଣ୍ଣ ନିହିତ ଅଛି; ଏଠିରେ ‘ଉ’, ‘ମ’, ଏବଂ ‘ଅ’ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ରମରେ ଅଛନ୍ତି। ତୁମେ ଏହି ପ୍ରଣବକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ତ୍ରିମାତ୍ରିକ ଏବଂ ଦୀର୍ଘରୂପେ ଜାଣ; ଏଠିର ଋଷି ବ୍ରହ୍ମା ଏବଂ ଏହାର ରୂପ ଧଳା। ଏହାର ଛନ୍ଦ ହେଉଛି ଦେବୀ ଗାୟତ୍ରୀ, ପ୍ରଧାନ ଦେବତା ସ୍ୱୟଂ ପରମାତ୍ମା। ପ୍ରଥମ ଏବଂ ଚତୁର୍ଥ ସ୍ଥାନ ଉଦାତ୍ତ, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ମଧ୍ୟ ଏପରି। ପଞ୍ଚମଟି ସ୍ୱରିତ, ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ନିଷଧ କୁହାଯାଏ। ‘ନ’ ବର୍ଣ୍ଣ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର, ଏହାର ସ୍ଥାନ ପୂର୍ବଦିଗରେ ବିଚାରିତ। ଏଠିରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବତା, ଛନ୍ଦ ଗାୟତ୍ରୀ, ଋଷି ଗୌତମ; ‘ମ’ ବର୍ଣ୍ଣ କଳା ରଙ୍ଗର, ଏହାର ସ୍ଥାନ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ। ଏହାପରେ ଛନ୍ଦ ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍, ଋଷି ଅତ୍ରି, ଦେବତା ରୁଦ୍ର; ‘ଶି’ ବର୍ଣ୍ଣ ଧୂସର ରଙ୍ଗର, ସ୍ଥାନ ପଶ୍ଚିମ। ଏଠିରେ ଋଷି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଛନ୍ଦ ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍, ଦେବତା ବିଷ୍ଣୁ; ‘ବ’ ବର୍ଣ୍ଣ ସୁନା ରଙ୍ଗର, ସ୍ଥାନ ଉତ୍ତର। ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତା, ଛନ୍ଦ ବୃହତୀ, ଋଷି ଅଙ୍ଗିରା; ‘ୟ’ ବର୍ଣ୍ଣ ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ସ୍ଥାନ ଉପର, ଯାହାକୁ ବିରାଟ କୁହାଯାଏ। ଏଉଁପରି ଛନ୍ଦ ଋଷି, ଋଷି ଭରଦ୍ୱାଜ, ଦେବତା ସ୍କନ୍ଦ; ଏହାର ନ୍ୟାସ ମୁଁ କହିବି, ଯାହା ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ ଏବଂ ଶୁଭଦାୟକ। ତିନିପ୍ରକାର ନ୍ୟାସ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ; ଏହା ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଏବଂ ପ୍ରଳୟ ଅନୁଯାୟୀ ତିନିଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ। ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଗୃହସ୍ଥ ଓ ବନପ୍ରସ୍ଥୀମାନେ ଏହାକୁ ନିୟମିତ କ୍ରମରେ କରିବା ଉଚିତ; ବ୍ରହ୍ମଚାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟି, ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ଥିତି, ଏବଂ ବନପ୍ରସ୍ଥୀଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଳୟ ନ୍ୟାସ। ଏହି ତିନିପ୍ରକାର ନ୍ୟାସ—ଅଙ୍ଗନ୍ୟାସ, କରନ୍ୟାସ, ଦେହନ୍ୟାସ। ହେ ଶୁଭମୁଖୀ, ଏହାର ସୃଷ୍ଟି ଆଦି ତିନିଭାଗ ମୁଁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି; ପ୍ରଥମେ କରନ୍ୟାସ, ପରେ ଦେହନ୍ୟାସ। ତା’ପରେ ଅଙ୍ଗନ୍ୟାସ କ୍ରମାନୁସାରେ ମୁଣ୍ଡୁଠୁ ପାଉଁଯାଏ କରିବା ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ନ୍ୟାସ ହୁଏ। ପାଉଁଠୁ ମୁଣ୍ଡୁଯାଏ କ୍ରମ ଥିଲେ ପ୍ରଳୟ ନ୍ୟାସ; ହୃଦୟ, ମୁଖ ଓ କଣ୍ଠରେ ନ୍ୟାସ କଲେ ଏହାକୁ ସ୍ଥିତି ନ୍ୟାସ କୁହନ୍ତି। ଏହି ତିନି ଆଶ୍ରମୀ, ମୁଣ୍ଡୁକୁ ଛୁଇଁ, ମନ୍ତ୍ର ସହ ସମଗ୍ର ଶରୀରକୁ ଛୁଇବା ଉଚିତ। ଏହି ଦେହନ୍ୟାସ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ; ଡାହାଣ ଅଙ୍ଗୁଠିଠୁ ବାମ ଅଙ୍ଗୁଠିଯାଏ କ୍ରମରେ। ଏହି କ୍ରମକୁ ସୃଷ୍ଟି, ବିପରୀତ କ୍ରମକୁ ପ୍ରଳୟ; ଅଙ୍ଗୁଠିଠୁ କାନ୍ହା ଅଙ୍ଗୁଳିଯାଏ ଦୁଇ ହାତରେ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଅଙ୍ଗନ୍ୟାସ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଫଳଦାୟକ; ପ୍ରଥମେ ହାତରେ ନ୍ୟାସ କରି, ପରେ ଶରୀରରେ କରିବା ଉଚିତ। ଏହାପରେ ଅଙ୍ଗନ୍ୟାସ କରିବା ଏକ ସାଧାରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା; ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ରକୁ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ବ୍ୟାପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ତା’ପରେ, ଦୁଇ ହାତର ଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳିରେ କ୍ରମାନୁସାରେ, ପାଉଁ ଧୋଇ, ମୁଁହ ଧୋଇ, ଶୁଭ୍ର ଓ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଦିଗ ଦେଖି, ଋଷି, ଛନ୍ଦ, ଦେବତା ଓ ବୀଜକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଶକ୍ତି, ପରମାତ୍ମା ଓ ଗୁରୁକୁ ମନେ କରି, ମନ୍ତ୍ର ସହ ହାତ ଘସି, ପ୍ରଣବକୁ ପାଳିରେ ନ୍ୟାସ କରିବା ଦରକାର। ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗୁଳିର ତଳ ଓ ଶିର୍ଷ ସଂଯୋଗ, ଓ ମଧ୍ୟ ଯୋଗରେ, ବିନ୍ଦୁ ସହ ବୀଜକୁ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। ତିନିପ୍ରକାର ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଦୁଇ ହାତ ଦ୍ୱାରା ପାଉଁ ତଳରୁ ମୁଣ୍ଡୁଯାଏ ନ୍ୟାସ କରିବା ନିୟମ। ମନ୍ତ୍ର ସହ ଶରୀରକୁ ଛୁଇଁ, ପ୍ରଣବ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ କରି, ମୁଣ୍ଡୁ, ମୁଁହ, କଣ୍ଠ, ହୃଦୟ ଓ ଗୁପ୍ତସ୍ଥାନରେ ନ୍ୟାସ କରିବା ଦରକାର। ଦୁଇ ପାଉଁ, ଗୁପ୍ତସ୍ଥାନ, ହୃଦୟ, କଣ୍ଠ, ମୁଁହ ମଧ୍ୟ, ଏବଂ ମୁଣ୍ଡୁ ଉପରେ ପ୍ରଣବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ତିନିଭାଗରେ ହୃଦୟ, ଗୁପ୍ତସ୍ଥାନ, ପାଉଁ, ମୁଣ୍ଡୁ, ବାଣୀ, କଣ୍ଠରେ ପ୍ରଣବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣ ନ୍ୟାସ କରିବା ଚାଲିଥାଏ। ଏପରି ଅଙ୍ଗନ୍ୟାସ କରି, ପୂର୍ବ ଆଦି ମୁଖମାନେ, ଉପରି ମୁଖ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ‘ନ’ ଆଦି ବର୍ଣ୍ଣ ଅନୁସାରେ ମୁଖମାନେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ। ଏହାପରେ ଛଅ ଅଙ୍ଗକୁ ଶୁଭ୍ର ଭାବେ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରିବା ଦରକାର—ନମଃ, ସ୍ୱାହା, ବଷଟ୍, ହୂଁ, ବୌଷଟ୍, ଫଟ୍ ସହିତ। ପ୍ରଣବ ହୃଦୟ, ‘ନ’ ମୁଣ୍ଡୁ, ‘ମ’ ଶିରୋରତ୍ନ, ‘ଶି’ ଶିଖା, ‘କ’ କବଚ; ‘ଅ’ ଚକ୍ଷୁ, ‘ୟ’ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବେ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। ଏପରି ଅଙ୍ଗନ୍ୟାସ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଦିଗବନ୍ଧନ କରିବା ଦରକାର। ଗଣେଶ, ମାତୃକାମାନେ, ଦୁର୍ଗା, କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ, ଦିଗ୍ଦେବତାମାନେ—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଆଦି କୋଣରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ହସ୍ତାଙ୍ଗୁଳି ଆଦି ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ୍ର ମୁଖ ସ୍ଥାପନ କରି, ‘ପାଳନ କର’ ବୋଲି ପ୍ରତିଟିକୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ। କଣ୍ଠମଧ୍ୟ, ଅଙ୍ଗୁଠି, ତଥା ଅନ୍ୟ ଅଙ୍ଗୁଳିରେ ମଧ୍ୟ ଅଙ୍ଗୁଠି ଦ୍ୱାରା ନ୍ୟାସ କରିବାକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଉଚିତ। ଏହିପରି ନ୍ୟାସ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ, ଶୁଭ ଏବଂ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ, ପୁଣ୍ୟ ଦେଉଛି, ସମସ୍ତ ରକ୍ଷା ଦେଇଥାଏ। ମନ୍ତ୍ର ନ୍ୟାସ କଲେ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଲୋକ ଶିବଙ୍କ ସମାନ ହୁଏ; ପୂର୍ବଜନ୍ମର ଅପରାଧ ମଧ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ନାଶ ହୁଏ। ଏପରି ନ୍ୟାସ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ଶରୀର ଓ ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ ଥିବା ଜ୍ଞାନୀ, ଗୁରୁକୃପା ପାଇ ସଂଖ୍ୟା ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ। ଏବେ ମୁଁ ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକର ସଂଗ୍ରହ କହିବି, ଯାହା ବିନା ଦୈନନ୍ଦିନ ସାଧନା ଫଳଶୂନ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ଏହା ସହିତ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ। ନିୟମ ବିନା, କ୍ରିୟା ବିନା, ଶ୍ରଦ୍ଧା ବିନା, ଭକ୍ତି ବିନା, ଉପଦେଶ ବିନା, ନିବେଦନ ବିନା ଏବଂ ନିତ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରିତ ମନ୍ତ୍ର କେବେ ଫଳ ଦେଇନାହିଁ।