ଏହି ପବିତ୍ର ଶ୍ରୁତିରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି—ଏକ ଭକ୍ତ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ କଳା ଗାଈ ଓ ଛୋଉଁ ଦାନ କରିବା, ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି କରି, ଯେବେ ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ, ସେ ଯମ ଦେବଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରେ। ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସ ଆସିଲେ, ରାତିରେ ଖାଇବା ଉପବାସ ପାଳନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ବ୍ରତ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ସ୍ୱ-ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ ଓ କ୍ରୋଧ ଦମନ ସହିତ, ଦୁଶ୍ୟା ମାଣ୍ଡିଆ, ଘଉଁ ଓ ଦୁଧ ମିଶାଇ ଭୋଜନ କରି, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଓ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ଉପବାସ କରିବା ନିୟମ ଅଛି। ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ, ସ୍ନାନ କରି ମହାଦେବ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, କପିଲା ବା ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଗାଈ ଓ ଛୋଉଁ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇ, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ଉପଲବ୍ଧ କରେ। ଚୈତ୍ର ମାସରେ ମଧ୍ୟ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ରାତିରେ ଖାଇବା ଉପବାସ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏଠାରେ ଦୁଧ ଓ ଘଉଁ ମିଶିତ ଚାଉଳ ଭୋଜନ କରିବା ପ୍ରସନ୍ନତାଦାୟକ। ଯେଉଁ ଭକ୍ତ ଗୋଶାଳାରେ ଶୁଏ, ସେ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ରାତିରେ ଭବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ଧଳା ଜୋଡ଼ି ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ପୁନଃ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇ, ସେ ନିରୃତି ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଏହିପରି ଭାବରେ ବୈଶାଖ ମାସରେ ମଧ୍ୟ ରାତି ଉପବାସ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ୍। ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ, ଗୋମୟ, ଘଉଁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଭବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ଧଳା ଜୋଡ଼ି ଗାଈ ଦାନ କଲେ, ଅଶ୍ୱମେଘ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସରେ ଭବ, ଦେବତାମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉମାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରି ରାତି ଉପବାସ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏଠି ମଧୁ ଓ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧ କରା ଲାଲ୍ ଚାଉଳ ଘଉଁରେ ରନ୍ଧି, ଅର୍ଦ୍ଧ ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୀରାସନରେ ବସି ଗୋସେବା କରିବା ଉପଯୁକ୍ତ। ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ ଉମାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ବିଧିବତ୍ ପୂଜା କରି, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ ପାକା ନୈ୵େଦ୍ୟ ଦେଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇ, କପିଲା ଜୋଡ଼ି ଗାଈ ଦାନ କଲେ, ସେ ବାୟୁ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଆଷାଢ଼ ମାସରେ ମଧ୍ୟ ରାତି ଉପବାସରେ ଲିନ୍ ରହି, ଚିରା ଓ ଘଉଁ ମିଶିତ ଦୁଧ ଦେବା ଉଚିତ୍। ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ, ଘଉଁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବେଦପାଠୀ ମହାପୁରୁଷମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇ, ଧୂସର ଜୋଡ଼ି ଗାଈ ଦାନ କଲେ, ସେ ବରୁଣ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଉପବାସ କରି, ଦୁଧ-ଭାତ ଦ୍ୱାରା ବୃଷଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଘଉଁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ପୁନଃ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବେଦପାଠୀମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇ, ଧଳା ପାଦ ଥିବା ପୌଣ୍ଡ୍ର ଗାଈ ଜୋଡ଼ି ଦାନ କଲେ, ବାୟୁ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ଲାଭ କରେ। ଭାଦ୍ରପଦ ମାସ ଆସିଲେ, ଏହିପରି ଉପବାସ କରି, ଦିନେ ବୃକ୍ଷ ତଳେ ବସୁଥିବା ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ହବିଷ୍ୟ ଦେଇ, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ନୀଳ କଣ୍ଠ ବଳଦ୍ ଓ ଗାଈ ଦାନ କରି, ବେଦ ବେଦାଙ୍ଗ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇ, ସେ ଯକ୍ଷ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରି ଯକ୍ଷରାଜ ହୁଏ। ଆଶ୍ୱିନ ମାସରେ ଏହିପରି ଉପବାସ କରି, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଘଉଁ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରି, ସୁଦ୍ଧ ଓ ଶିବଭକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇ, ଉଚିତ ଭାବେ ଉଚ୍ଚ ଛାତି ଥିବା ନୀଳ ବଳଦ୍ ଓ ଗାଈ ଦାନ କଲେ, ସେ ଈଶାନ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ରାତିରେ ଖାଇବା ଉପବାସ ରଖି, ଦୁଧ ଓ ଘଉଁରେ ଚାଉଳ ରନ୍ଧି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ ବିଧି ଅନୁସାରେ ସ୍ନାନ କରାଇ, ପୁନଃ ନୈ୵େଦ୍ୟ ଦେଇ, ଯଥାଶକ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ୍। ପୂର୍ବବତ୍ କପିଲା ଜୋଡ଼ି ଗାଈ ଦାନ କଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତି ନିଶ୍ଚିତ। ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଉପବାସ କରି, ଯଥାଯଥ ଯବ, ଘଉଁ, ଦୁଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍। ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ ପୂର୍ବବର୍ଣ୍ଣିତ ଶର୍ବ ଓ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପୂଜା କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦରିଦ୍ର ବେଦଜ୍ଞମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଧଳା ଜୋଡ଼ି ଗାଈ ଦାନ କଲେ, ସେ ସୋମ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରି, ସୋମ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରେ। ଏହି ସବୁ ଉପବାସରେ ଅହିଂସା, ସତ୍ୟବାଦିତା, ଅପହାର ନ କରିବା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, କ୍ଷମା, ଦୟା, ଦିନେ ତିନିଥର ସ୍ନାନ, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର, ଭୂମିରେ ଶୁଇବା, ଏବଂ କେବଳ ରାତିରେ ଭୋଜନ—ଏହି ସବୁ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଦୁଇପକ୍ଷ ଉପବାସ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଓ ଅଷ୍ଟମୀ ଉପବାସ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶିବମାସ ବ୍ରତର ଅଂଶ। ଏହି ବ୍ରତ ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବର୍ଷପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟମିତ କିମ୍ବା ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ କରେ, ସେ ଶିବ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ଲାଭ କରି ଜ୍ଞାନ ଓ ଯୋଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏବେ, ମୁଁ ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ବ୍ରତ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି, ଯାହା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ନର-ନାରୀ ଓ ପ୍ରାଣୀମାନେଙ୍କ ମଙ୍ଗଳାର୍ଥେ କହାଯାଇଛି। ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ଅମାବାସ୍ୟା, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଓ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ବର୍ଷପୂର୍ଣ୍ଣ ରାତି ଉପବାସ କରି, ଭବଙ୍କୁ ସଂସ୍କୃତ ଭୋଜନ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ବର୍ଷ ଶେଷରେ ସୁନା ବା ଚାନ୍ଦିରେ ତିଆରି ଉମା-ମହେଶଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ବିଧିବତ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଦରକାର। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଓ ଦାନ କରି, ରୁଦ୍ର ମନ୍ଦିରକୁ ଚାରିଅଟ୍ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମାନ୍ୟତା ସହିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନେଇଯିବା ଉଚିତ୍। ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଛତା, ବାଲିଶ, ଅଳଙ୍କାର ଦ୍ୱାରା ଏହି ବ୍ରତ ଶିବଙ୍କୁ ଦେଇ ଦର୍ଶାଇବା ଉଚିତ୍। ଏପରି କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଶିବ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ଲାଭ କରେ; ଯଦି ସେ ନାରୀ ହୁଏ, ତେବେ ଦେବୀ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନେ ସଂଯମ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ।