ଏକ ପବିତ୍ର ଉପାଖ୍ୟାନରେ, ପ୍ରାଚୀନ ଋଷିମାନେ ଉପଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଦାନ, ଅଧିକାରରେ ଆସିଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଉପହାର, ପ୍ରଥମେ ଜଳରେ ଶୁଧ୍ଧ କରି ଏବଂ ପରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ଦାନ ଏବଂ ଉପହାର ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ମନରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଦେବତାମାନଙ୍କର ଜୀବନ ନିବାହ ପାଇଁ ଦୁଧ ଅମୃତ ଭଳି ଅବିନାଶୀ ଉପାଦାନ ଅଟୁଟ ରହିଛି। ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଜୀଷ୍ଣୁ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଛି; ଖାଦ୍ୟ ଦାନ କଲେ ଶଙ୍କର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଖୁସି କରନ୍ତି। ତେଣୁ, ଖାଦ୍ୟରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍, କାରଣ ଜୀବନ ଖାଦ୍ୟରେ ଅଛି; ଅର୍ପଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଅଛି, ଓ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଉପସାଧନରେ ପବନ ନିବାସ କରେ। ଏହି ମହାଦେବ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆତ୍ମା, ସୁଗନ୍ଧି ଜଳର ଅଧିପତି, ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରକୃତିର ଆଧାର, ମହାତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ତେଣୁ, ନିୟମାନୁସାରେ ପ୍ରତିମାସ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍; ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଚାହିଁଥିବା ସମସ୍ତ କାମନା ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ସତ୍ୟ, ପବିତ୍ରତା, ଦୟା, ଶାନ୍ତି, ସନ୍ତୁଷ୍ଟି, ଓ ଦାନ—ଏହି ଗୁଣଗୁଡିକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ୍; ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଓ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ୍। ବର୍ଷ ଶେଷରେ ବିଶେଷଭାବେ ଗାଁ ଦାନ ଓ ଏକ ଦଣ୍ଡା ଛାଡିବା ଉଚିତ୍; ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଖାଦ୍ୟ ଦିଅ। ଯେହି ଲିଙ୍ଗ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଉପଚାରରେ ପୂଜିତ, ଶିବର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ବିସ୍ଥାପିତ କରିବା କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦେଇବା ଉଚିତ୍। ଏହି ମହାବ୍ରତ ଯିଏ ପ୍ରତିମାସ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରେ, ସେ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହି ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ଶିବଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ସହରକୁ ଦଶ ଲକ୍ଷ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଭଳି ଉଜ୍ୱଳ ରତ୍ନମୟ ମାନ୍ୟ ରଥରେ ଯାଇ, ତାପରେ ପୃଥିବୀକୁ ପୁନଃ ଫେରିନାହାନ୍ତି। ଏକ ମାସ ମଧ୍ୟ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ ଶିବର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି—ଏହି ଉପରେ କିଛି ସଂଶୟ ନାହିଁ। ଯଦି ଅନ୍ୟ କାମନା ରଖି, ଏହି ବ୍ରତ ଏକ ବର୍ଷ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରେ, ତେବେ ସେ ତାହା ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ପରେ ଶିବକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଦେବତ୍ୱ, ପିତୃତ୍ୱ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶାସନ, କିମ୍ବା ଗଣପତିର ପଦ—ଯେଉଁ ଉପରେ ମନ ଲାଗିଛି, ମନୁଷ୍ୟ ତାହା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଜ୍ଞାନ ଚାହିଁଥିବା ଜ୍ଞାନ ପାଉଛି; ଭୋଗ ଚାହିଁଥିବା ଆନନ୍ଦ ପାଉଛି; ଧନ ଚାହିଁଥିବା ଧନ ପାଉଛି; ଦୀର୍ଘାୟୁ ଚାହିଁଥିବା ଦୀର୍ଘାୟୁ ପାଉଛି। ଯାହା ଏଠାରେ ଚିନ୍ତା କରେ, ସେ ତାହା ଭୋଗ କରେ; ଏକ ମାସ ବ୍ରତ ପରେ, ଶେଷରେ ରୁଦ୍ରର ପଦ ପାଉଛି। ଏହି ପବିତ୍ର, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଗୁପ୍ତ ବ୍ରତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଦେବ, ଦାନବ, ସିଦ୍ଧ, ମାନବ ଓ ବିଦ୍ୟାଧରମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳାର୍ଥେ, ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଛି। ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ନିଜ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ନିଜ ସେବକ ଓ ପୁଅମାନେ ସହିତ, 'ବ୍ୟାପୋହନ' ନାମକ ଷ୍ଟୋତ୍ର ପଠିବା ଓ ପ୍ରୟାସ ସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ଷ୍ଟୋତ୍ର, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିନି ଲୋକର ମଙ୍ଗଳାର୍ଥେ ରଚିତ, ମହା ଦେବ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପିତାମହ ଓ ଦେବମାନେ ସହିତ ଅର୍ପିତ। ଏବେ, 'ବ୍ୟାପୋହନ' ଷ୍ଟୋତ୍ର ଏବଂ ଏହାର ଶୁଭ ଫଳ, ନନ୍ଦିନଙ୍କ ମୁଖ ଦ୍ୱାରା ମହାତ୍ମା କୁମାର ସୁନିଥିଲେ, ମୁଁ ଏହା ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ କହିଛି: ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ—ପବିତ୍ର, ନିର୍ମଳ, ଉଜ୍ୱଳ। ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ନାଶକ, ସৰ্বବ୍ୟାପୀ, ସର୍ବୋପରି ଆତ୍ମା, ପାଞ୍ଚମୁଖୀ, ଦଶ ଭୁଜା, ପନ୍ଦର ଚକ୍ଷୁ ସହିତ। ଶିବ ସ୍ଫଟିକ ଭଳି ପବିତ୍ର, ସମସ୍ତ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ସର୍ବଜ୍ଞ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ଶାନ୍ତ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଉପରେ ସ୍ଥିତ। ସୋମର ଲୋକପତି, ପଦ୍ମାସନରେ ବସିଥିବା, ଆମର ପାପ ଶୀଘ୍ର ଦୂର କରନ୍ତୁ—ଇଶାନ, ପରମ ପୁରୁଷ, ଅଘୋର, ସଦ୍ୟସ। ବାମଦେବ, ଅନନ୍ତ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଅଧିପତି, ଦାତା, ଶାସନକର୍ତ୍ତା, ଆମର ପାପ ଦୂର କରନ୍ତୁ। ଏକାଗ୍ର ଧ୍ୟାନରେ ସିଦ୍ଧ, ଦେବ-ଦାନବର ମହାଦେବ, ଗଣମାନେ ପୂଜିତ, ପାପ ଦୂର କରନ୍ତୁ। ଉଚ୍ଚତମ ଶିବ, ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶିବ ଧ୍ୟାନରେ ଏକାଗ୍ର, ପାପ ଦୂର କରନ୍ତୁ। ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ଦାତା, ଶାନ୍ତ, ଏକଚକ୍ଷୁ ଶିବ, ଶିବପୂଜାରେ ନିରତ, ପାପ ଦୂର କରନ୍ତୁ। ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତି, ଶିବଭକ୍ତିର ଉଦ୍ବୋଧକ, ଶ୍ରୀକଣ୍ଠ, ଧନର ଅଧିପତି, ଶିବ ଧ୍ୟାନରେ ନିରତ, ପାପ ଦୂର କରନ୍ତୁ। ଶିବପୂଜାରେ ନିରତ, ତିନି ଲୋକରେ ପୂଜିତ, ପ୍ରାଚୀନ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିପ୍ତିର ମୂର୍ତ୍ତି ଧାରଣ କରିଥିବା ଦେବୀ, ପାପ ଦୂର କରନ୍ତୁ। ଡାକ୍ଷାୟଣୀ, ମହାଦେବୀ, ଗୌରୀ, ହିମବତର ଶୁଭ କନ୍ୟା, ଏକପର୍ଣ୍ଣାର ବଡ ଭଉଣୀ, ଶାନ୍ତ, ଏକପାଟଳା। ଅପର୍ଣ୍ଣା, ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାରେ ନିରତ, ଉମା, ଦେବମାନଙ୍କୁ ଦୂର କରିଥିବା, କୌଶିକୀ କିମ୍ବା କପର୍ଦିନୀ। ଦିବ୍ୟ ଖଟ୍ୱାଙ୍ଗ ଧାରଣ କରିଥିବା, କିଶଳୟ ଭଳି ହାତ, ଚାରି ଦିବ୍ୟ ପୁଅ—ନୈଗମେୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ଘିରିଥିବା। ନନ୍ଦିନୀ, ମେନାର ଜନ୍ମ, ପଦ୍ମରେ ଜନ୍ମ, ପଦ୍ମ ଚକ୍ଷୁ, ଦୁଃଖ ନ ଥିବା ଅମ୍ବା ଓ ମହାତ୍ମା ନନ୍ଦିନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିବା। ଶୁଭାବତୀର ଶାନ୍ତ ମିତ୍ର, ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାରେ ନିରତ, ପଞ୍ଚଚୂଡା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ମୂଳ ପ୍ରକୃତିର ପଦ ପାଇଥିବା, ଅବିନାଶୀ। ମହତ୍ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏକୋଣିଶ ତତ୍ତ୍ୱରେ ପ୍ରକାଶିତ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନେ ପୂଜିତ, ସେ ନନ୍ଦନନ୍ଦିନୀ। ମନୋନ୍ମନୀ, ମହାଦେବୀ, ମାୟାର ଅଧିପତି, ଶୋଭା ପ୍ରିୟ, ତାଙ୍କର ମାୟା ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଜଗତ—ଚଳ ଅଚଳ—କୁ ଆବୃତ କରିଛି। ସେ ଚେତନା ଦେବା, ମୋହିନୀ, ଯୋଗୀମାନେର ହୃଦୟରେ ବସି, ଏକ ଓ ଅନେକ ଭାବରେ ବିଶ୍ୱରେ ଅଛି, ନୀଳ ପଦ୍ମ ଭଳି ଚକ୍ଷୁ ସହିତ। ଏଭଳି ଶିବ ଓ ଦେବୀଙ୍କ ପାବନ ଷ୍ଟୋତ୍ର ଓ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଦ୍ୱାରା, ମନୁଷ୍ୟ ଜୀବନରେ ଚାହିଁଥିବା ଫଳ ପାଉଛି, ଏବଂ ଶେଷରେ ଶିବର ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ।