ଏକ ସମୟର କଥା, ପ୍ରାଚୀନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶ୍ରୀମହାଦେବଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ମାସରେ କିପରି ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ଏହି ବିଷୟ ଉପରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିଲେ । ଆଷାଢ଼ ମାସରେ ମୁକ୍ତାର ଲିଙ୍ଗ, ଶ୍ରାବଣରେ ନୀଳମଣିର ଲିଙ୍ଗ, ଭାଦ୍ରପଦରେ ପଦ୍ମରାଗ ମଣିର ଶୁଭ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା କରିବା ନିୟମ ଅଛି । ଆଶ୍ୱିନରେ ଗୋମେଦକ ମଣିର ଲିଙ୍ଗ, କାର୍ତ୍ତିକ ଓ ମାର୍ଗଶୀର୍ଷରେ ପ୍ରବାଳର ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା ଉଚିତ । ପୁଷ୍ୟ ମାସରେ ବୈଦୂର୍ୟ ମଣି, ମାଘରେ ସୂର୍ୟକାନ୍ତ ମଣି ଓ ଫାଲ୍ଗୁନରେ ସ୍ଫଟିକ ମଣିର ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାସରେ ଏକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ପ୍ରଦାନ କରିବା ଉଚିତ; ଯଦି ଏହା ମିଳେନାହିଁ, ତେବେ ରୌପ୍ୟ ପଦ୍ମ କିମ୍ବା ଅତିକମରେ ପଦ୍ମ ମାତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରିବା ଦେଖାଯାଏ । ଯଦି ମଣି ମିଳେନାହିଁ, ସୁନା କିମ୍ବା ଚାନ୍ଦିର ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ମଧ୍ୟ ନଥିଲେ ତାମ୍ବା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଧାତୁରେ, ନାହିଁ ହେଲେ ପଥର, କାଠ, ମାଟି, ସୁଗନ୍ଧିତ ଦ୍ରବ୍ୟ କିମ୍ବା ଅସ୍ଥାୟୀ ଭାବରେ ତିଆରି କରି ମହାଦେବଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ । ଶୀତକାଳରେ ଶ୍ରୀପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମହାଦେବଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ନିୟମ ଅଛି । ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାସରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ, କିମ୍ବା ଏକ ପଦ୍ମ ଦିଆଯାଇପାରେ; ରୌପ୍ୟ ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇପାରେ, ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ସୁନା ଥିଲେ ତାହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଏ । ଏହି ସବୁ ମିଳିଲେ ନାହିଁ, ବିଳ୍ବପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ । ହଜାର ପଦ୍ମ ନଥିଲେ, ତାହାର ଅର୍ଧ, ପୁଣି ତାହାର ଅର୍ଧ, କିମ୍ବା ୧୦୮ ପଦ୍ମ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ହୁଏ । ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେବୀ ବିଳ୍ବପତ୍ରରେ ବିରାଜିତ, ଅମ୍ବିକା ନୀଳପଦ୍ମରେ, ଷଣ୍ମୁଖ ପଦ୍ମରେ ଅଛନ୍ତି । ମହାଦେବ ନିଜେ ପଦ୍ମରେ ବିରାଜିତ ଥିବାରୁ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ କେବେ ଶ୍ରୀପତ୍ରକୁ ଅବହେଳା କରିବେ ନାହିଁ । ନୀଳପଦ୍ମ, ସାଧାରଣ ପଦ୍ମ, ବିଶେଷକରି ଲାଲପଦ୍ମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଫଳଦାୟକ; ପଥରର ପଦ୍ମ ସମସ୍ତ କାମ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ । କଳା ଅଗରୁ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ପଦ୍ମ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଵ କରିଥାଏ; ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଧୂପ ମଧ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ । ଚନ୍ଦନ ଦେହର ସମସ୍ତ ରୋଗ ଦୂର କରେ, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନ କରେ; ସୁଗନ୍ଧିତ ଧୂପ ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛାପୂରଣ କରେ । ଧଳା ଅଗରୁ, କଳା ଅଗରୁ ଓ ସିତାରୀ ଧୂପ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ । ଧଳା ଅର୍କ ଫୁଲରେ ପ୍ରଜାପତି ବିରାଜିତ, କର୍ଣ୍ଣିକାର ଫୁଲରେ ସ୍ୱୟଂ ଜ୍ଞାନଦେବୀ, କରବୀର ଫୁଲରେ ଗଣାଧ୍ୟକ୍ଷ, ବକୁଳ ଫୁଲରେ ନାରାୟଣ ଅଛନ୍ତି । ପ୍ରତ୍ୟେକ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲରେ ପାର୍ବତୀ ଦେବୀ ବିରାଜିତ । ଏହିପରି ଉପଲବ୍ଧ ଫୁଲ, ଧୂପ ଓ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତି ସହିତ, ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ । ତାପରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ମିଠା ଛେନା, ଘୃତ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପଦାର୍ଥର ମହାନ ଭୋଗ ଦେବା ଉଚିତ; କିମ୍ବା ସୁଧ୍ଧ ଚାଉଳ, ମୁଗ ଚାଉଳ, ଅର୍ଧ କିମ୍ବା ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାପରେ ଦେବା ଉଚିତ । ଯକ୍-ପୁଛ ଓ ତାଳପତ୍ର ବିଶ୍ରାମି ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ ଦେବା ନିୟମ । ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଦ୍ରବ୍ୟ, ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ଉପାର୍ଜିତ ବସ୍ତୁ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଦାନ ଜଳଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧ କରି ଦେବା ଉଚିତ । ଏମିତି ଭକ୍ତି ଭାବରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଉପହାର ଦିଆଯିବା ଚାହିଁ; ଦୁଧ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅମୃତ ସ୍ୱରୂପ ଉପଯୁକ୍ତ ଭୋଜନ । ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଜିଷ୍ଣୁ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଭୋଜନ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଭୋଜନ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଶଙ୍କର ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି । ଏହିପରି ଭୋଜନ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଜୀବନ ଭୋଜନରେ ନିହିତ; ଭୋଗରେ ତୃପ୍ତି, ଉପସଙ୍ଗାରରେ ବାୟୁ ଅଛନ୍ତି । ଏହି ମହାଦେବ ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା, ସୁଗନ୍ଧି ଜଳର ମାଲିକ, ସ୍ଥାନ ଓ ପ୍ରକୃତି ସ୍ୱରୂପ, ମହାତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ବିରାଜିତ । ତେଣୁ ପ୍ରତି ମାସ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଭକ୍ତିରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ସମସ୍ତ କାମନା ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଉପବାସ ରଖିବା ଉଚିତ । ସତ୍ୟ, ପବିତ୍ରତା, ଦୟା, ଶାନ୍ତି, ସନ୍ତୋଷ ଓ ଦାନ—ଏହି ଗୁଣ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ; ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଓ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ । ବର୍ଷାନ୍ତେ ବିଶେଷ ଭାବେ ଗାଈ ଦାନ ଓ ବୃଷଭ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ; ଭକ୍ତିରେ ବେଦବିଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଯିବା ଉଚିତ । ଏପରି ଭାବେ ପୂଜିତ ଲିଙ୍ଗକୁ, ଶିବଙ୍କ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ବା ପ୍ରଶିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ । ଏହି ମହାବ୍ରତ ଯିଏ ପ୍ରତିମାସ ଭକ୍ତି ସହିତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଏ । ଏହିପରି ଭକ୍ତି ସହିତ ବ୍ରତ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଦେବ ରଥରେ ରତ୍ନ ରାଶିରେ ଶୋଭିତ, କୋଟି ସୂର୍ୟ ଭଳି ଚମକୁଥିବା ଶିବନଗରକୁ ଯାଆନ୍ତି ଓ ପୁନି ଏଠାକୁ ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ । କିମ୍ବା ଏକ ମାସ ମାତ୍ର ଏହି ବ୍ରତ କଲେ ମଧ୍ୟ ଶିବଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ନିଶ୍ଚିତ । ଯଦି କାହାର ମନ କିଛି ଅନ୍ୟ ଇଚ୍ଛାରେ ଲଗାଇଥାଏ, ଏକ ବର୍ଷ ଏହି ବ୍ରତ କଲେ ସେ ସେହି ସବୁ ଫଳ ପାଇ ଶିବସାନ୍ନିଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ । ଦେବତ୍ୱ, ପିତୃତ୍ୱ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶାସନ, ଗଣପତିପଦ—ଯେଉଁଠି ଆସକ୍ତି, ତାହିଁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ । ଜ୍ଞାନ ଚାହିଁଥିବାକୁ ଜ୍ଞାନ, ଭୋଗ ଚାହିଁଥିବାକୁ ଭୋଗ, ଧନ ଚାହିଁଥିବାକୁ ଧନ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଚାହିଁଥିବାକୁ ଦୀର୍ଘାୟୁ ମିଳେ । ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ଚିନ୍ତା କରେ, ସେ ସେହି ଫଳ ଏଠି ଉପଭୋଗ କରି, ଏକ ମାସ ମାତ୍ର ବ୍ରତ କରିଲେ ଶେଷରେ ରୁଦ୍ରପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ । ଏହି ପବିତ୍ର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଗୁପ୍ତ ବ୍ରତ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେବ, ଦାନବ, ସିଦ୍ଧ, ମାନବ ଓ ଵିଦ୍ୟାଧରଙ୍କ ମଙ୍ଗଳାର୍ଥେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା, ଏହା ଶିବଙ୍କ ଦେୟ । ଏହିପରି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା କରି, ପରିବାର, ସେବକ ଓ ପୁଅମାନେ ସହିତ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ‘ବ୍ୟାପୋହନ’ ନାମକ ଷ୍ଟୋତ୍ର ପାଠ କରିବା ଓ ଶିବଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରିବା ଉଚିତ । ଏହି ଷ୍ଟୋତ୍ର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ତିନି ଲୋକର ମଙ୍ଗଳାର୍ଥେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ଏବେ ମୁଁ ‘ବ୍ୟାପୋହନ’ ନାମକ ଷ୍ଟୋତ୍ର କୁହିବି, ଯାହା ନନ୍ଦିଙ୍କ ମୁଖରୁ ମହାପୁରୁଷ କୁମାର ଶୁଣିଥିଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଓ ଶୁଭ ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରେ ।