ଏକ ସମୟରେ, ଶିବ ଭକ୍ତ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମହାଦେବଙ୍କ ନିକଟରେ ବିଭିନ୍ନ ରତ୍ନ, ସୁନା, ଚାନ୍ଦି ଓ ସେମାନଙ୍କର ରଙ୍ଗର ଚୂରା, ଏବଂ ସାଧାରଣ ଚୂରା ଦ୍ୱାରା ଏକ ଶୁଭ ମଣ୍ଡଳ ରଚନା କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଦଶ ହସ୍ତ ଲମ୍ବା ଏକ ଶୁଭ ମହାପଦ୍ମ ଚିତ୍ରଣ କରି, ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ପରିକର୍ପ ରଖିଥିଲେ। ଏହି ମଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟରେ ନଉ ଶକ୍ତି, ପାଞ୍ଚ, ଷଷ୍ଠ, ଅଷ୍ଟ ଶକ୍ତି ସହିତ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ଇଶାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଷ୍ଟ, ଦଶ ଦିଗର ପାଇଁ ଦଶ, ବାହାର ପାଇଁ ଦଶ ଶକ୍ତି ସହିତ ମଣ୍ଡଳର ପୂଜା କରି, ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିଥିଲେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଏମିତି ଦେଇ, ଜମି ଦାନର ଫଳ ମିଳେ। ଚାଉଳ ଚୂରା ଦ୍ୱାରା ପଦ୍ମ ଚିତ୍ରଣ କରି ଏକ ଗରିବ ମଧ୍ୟ ଏହି ପୂଜା କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ଲାଭ କରିଥିଲେ। ଏହାର ଫଳ ସନ୍ଦେହର ଅତିତ; ଏକ ଦ୍ୱାଦଶ ଦଣ୍ଡାକାର ଚକ୍ର ଚିତ୍ରଣ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ ଲାଭ ହୁଏ। ବିଭିନ୍ନ ରତ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟର ଚୂରା ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ଦ୍ୱାଦଶ ରୂପରେ ମଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ବସାଇ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ସେଠାରେ ଗ୍ରହମାନେ ଚାରିପାଖରେ ବସାଇବା କିମ୍ବା ନ ବସାଇବା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତମ ଯୋଗ ଲାଭ ହୁଏ। ସାଧାରଣ ବିଧିରେ ଏକ ଷଡ଼କୋଣ ଆକୃତି ବନେଇବା ଉଚିତ। ଏହି ଷଡ଼କୋଣ ମଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟରେ, ମଧ୍ୟରେ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ ଯୋଗିନୀ, ବ୍ରହ୍ମରୂପା ଦେବୀଙ୍କୁ ବସାଇବା; ଦକ୍ଷିଣରେ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣର ରୂପ, ବାମରେ ରଜସ୍ ଗୁଣ। ସାମ୍ନାରେ ତମସ୍ ଗୁଣ ରୂପ, ମଧ୍ୟରେ ଅମ୍ବିକା ଦେବୀ; ଦକ୍ଷିଣରେ ପଞ୍ଚ ଭୂତ ଓ ପଞ୍ଚ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭୂତ। ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ପଞ୍ଚ କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ପଞ୍ଚ ଜ୍ଞାନେନ୍ଦ୍ରିୟର ଶୁଭ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଷଡ଼କୋଣ ମଣ୍ଡଳରେ ଆତ୍ମା, ଅନ୍ତଃକରଣ, ଦ୍ୱୟ, ବୁଦ୍ଧି, ଅହଂକାର, ମହାତତ୍ତ୍ୱର ପୂଜା କରିବା ଦ୍ୱାରା ଏକ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲାଭ ହୁଏ। ଏପରି ଏହି ସ୍ୱଭାବିକ ମଣ୍ଡଳର ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି; ଏବେ ମନୁଷ୍ୟ ଚାହିଁଥିବା ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ ପାଇଁ ବିଧି ଦେଖାଯାଉଛି। ଏକ ଗଂଧାର ଆକାରର ମଣ୍ଡଳ ଗୋଧୂଳି ଦ୍ୱାରା ଚିତ୍ରଣ କରି, ନିୟମାନୁସାରେ ଚତୁର୍ଭୁଜ ଆକୃତି ରଚି, ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧ କରି, ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ପୂଜା ପ୍ରାରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ମଣ୍ଡଳକୁ ଶିରୋପରି ଛତା, ରମ୍ୟ ଛତା, ବୁଲ୍ବୁଲ, ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୁନା ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ପତ୍ର ସହ ଶୋଭାୟମାନ କରିବା; ଧଳା ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମ, ଲାଲ ଓ ନୀଳ ଶାଳୁକ, ମଣ୍ଡଳ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ମୁକ୍ତାମାଳା, ଝୁଲିଥିବା ଧଳା ପତାକା ଦେଇ ସଜାଯାଉଛି। ଧଳା କାଉଡ଼ି ଭାଣ୍ଡ, ମସ୍ତ ଘଡ଼ି, ଫଳ ଓ ତାଜା ପତ୍ରର ମାଳା, ବୈଜୟନ୍ତୀ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ସହିତ ମଣ୍ଡଳ ଉତ୍ତମ ଭାବେ ସଜାଯାଉଛି। ପଚାଶ ଧାଡ଼ି ଦୀପ ଓ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଧୂପ ସହିତ ପଚାଶ ପତ୍ର ଯୁକ୍ତ ଉତ୍ତମ ପଦ୍ମ ଚିତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ। ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଚୂରା କିମ୍ବା ଧଳା ଚୂରା ଦ୍ୱାରା ଏକ ହସ୍ତ ପ୍ରସ୍ତ ନିୟମାନୁସାରେ ପଦ୍ମ ଚିତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ। ପରିକର୍ପରେ ଭବ ଦେବ ଓ ଦେବୀଙ୍କୁ ବସାଇବା; ପତ୍ରରେ ରୁଦ୍ରମାନେ ସହିତ ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକୁ ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଅନୁସୂଚିତ କରିବା। ସମସ୍ତ ଅକ୍ଷର, ପ୍ରଣବରୁ ଆରମ୍ଭ କରି 'ନମଃ' ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନୁକ୍ରମରେ ଶୁଭ ଭାବେ ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ପଚାଶ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିୟମାନୁସାରେ ଭୋଜନ କରାଯିବା, ମାଳା, ଜନ୍ୟ, କୁଣ୍ଡଳ ଓ କମଣ୍ଡଳୁ ଦେଇବା ଉଚିତ। ସେମାନେ ପାଇଁ ଆସନ, ଦଣ୍ଡ, ପଗଡ଼ି ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ, ଶିବଙ୍କ ପାଇଁ ମହାଉପହାର ଓ ଦୁଇଟି କଳା ଗାଈ ଦେଇ, ଶେଷରେ ଚୂରା ମଣ୍ଡଳକୁ ଦେବ ଦେବଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ଯଜ୍ଞରେ ବ୍ୟବହୃତ ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଶିବଙ୍କୁ ଦେଇ, ପ୍ରତି ଅକ୍ଷର ପାଇଁ 'ଓଁ' ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଜଣ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣ୍ଡଳ ଚିତ୍ରଣ କରିଥାଏ, ସେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଫଳ ଲାଭ କରିଥାଏ। ଯଥା ନିୟମାନୁସାରେ ବେଦ ଓ ତାହାର ଅଙ୍ଗ ଅଧ୍ୟୟନ କରି, ଯୋତିଷ୍ଟୋମ ଆଦି ଯଜ୍ଞ କ୍ରମାନୁସାରେ କରି, ବିଶ୍ଵଜିତ ଆଦି କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ପୁତ୍ର ଉତ୍ପାଦନ କରି, ପତ୍ନୀ ଓ ଅଗ୍ନି ସହିତ ଵନପ୍ରସ୍ଥ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଚନ୍ଦ୍ରାୟଣ ଆଦି ତ୍ୟାଗ କରି, ଦ୍ୱିଜ ଜନ, ଦିଗ୍ଭାଗରେ ମନୋୟୋଗ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟା ଅଧ୍ୟୟନ କରି ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରିଥାଏ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଯୋଗୀ ଜେ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ଯୋଗ୍ୟ ଜିନିଷ ଦେଖିଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ଫଳ ଲାଭ କରିଥାଏ; ଅକ୍ଷର ମଣ୍ଡଳ ଦେଖି ଏହି ସମସ୍ତ ଫଳ ଲାଭ ହୁଏ। ଯେଉଁଜଣ, ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବାଳୟର ସାମ୍ନା, ଉତ୍ତର, ଦକ୍ଷିଣ କିମ୍ବା ପଛରେ ଚୂରା ଦ୍ୱାରା ଚତୁର୍ଭୁଜ କ୍ଷେତ୍ର ଶୋଭାୟମାନ କରି, ଫୁଲ, ଚାଉଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ପୂଜା କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଯେଉଁଜଣ ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ଥାନକୁ ଚନ୍ଦନ, କାଫୁର ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏକବାର ଚାରିପାଖରେ ଲିପନ କରେ, ସେ ଶିବ ଲୋକରେ ପ୍ରବେଶ କରେ। ସେଠାରେ ଅନେକ କୋଟି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରେ, ଶିବ ମନ୍ଦିରକୁ ନିଜ ଶରୀରର ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଫୁଲ ଦେଇ ପୂରଣ କରେ। ଏପରି ଗନ୍ଧର୍ବ ଲୋକରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କର ପୂଜା ପାଇ, ପୁନଃ ଏହି ଭୂଲୋକରେ ଆସି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ହୁଏ। ମହାଦେବ, ଆଦିଦେବ, ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ପ୍ରଳୟର କାରଣ; ସେ ଜଗତ୍ର ନାଥ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଶର୍ବ, ନିତ୍ୟ ସଦାଶିବ। ଶିବ-ବ୍ରହ୍ମର ଅମୃତ ମୁକ୍ତିର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପାୟ। ସେଉଁଠି ଦେବ, ମନିଫେଷ୍ଟ ଓ ଅମନିଫେଷ୍ଟ, ନିତ୍ୟ ଓ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ସଦା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଶିବ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଶୁଧ୍ଧ ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜଳ ଶୁଧ୍ଧ କରି ଲିପନ କରିବା ଉଚିତ; ନହେଲେ ଫଳ ମିଳେନି। ଏହି ଜଳ ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଛାଣି ଏବଂ ସଂଗ୍ରହ କରି ଶୁଧ୍ଧ ହୁଏ; ବିଶେଷ କରି ଝୁଆ ଜଳ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏପରି ନିୟମାନୁସାରେ ମଣ୍ଡଳ ପୂଜା, ଶିବ ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ କରି, ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ଜଗତରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ଲାଭ କରିଥାଏ।