ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ମହାର୍ଷିମାନେ ଶୁଣିଲେ କି, ଯେଉଁ ମର୍ତ୍ୟମାନେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଇଁ କାଠ, ଇଟି ବା ଏହା ସଦୃଶ ଜିନିଷ ଦ୍ୱାରା ଏକ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି । ଧର୍ମ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ଏକ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ଯଦି କେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ସେମାନେ ମନ୍ଦିରରେ ଝାଡ଼ୁ ଦେଇବା ଓ ଏପରି ନିମ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । ଯିଏ କମଳ ଓ ସୁକୁମାର ଝାଡ଼ୁ ଦେଇ ମନ୍ଦିର ସଫା କରେ, ସେ ମାତ୍ର ଏକ ମାସରେ ହଜାର ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତର ଫଳ ଲାଭ କରେ । ଯିଏ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧ ଗୋମୟ ଓ ପାଣି ମିଶାଇ ସ୍ମୂଥ ଲେପନ କରେ, ସେ ବର୍ଷକାଳ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତର ଫଳ ଲାଭ କରେ । ଶିବକ୍ଷେତ୍ରର ମଧ୍ୟରୁ ଅର୍ଧ କ୍ରୋଶ ଚାରିପାଖରେ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶିବର ସାକ୍ଷାତ ଏକତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । ସ୍ୱୟଂଭୂ ଓ ବାଣ ଆଦି କ୍ଷେତ୍ରର ମାପ ଦିଆଯାଇଛି; ସ୍ୱୟଂଭୂରେ ଏହି ମାପ, ଆର୍ଷରେ ତାହାର ଅର୍ଧ, ଏବଂ ମାନବ କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାହାର ଅର୍ଧ । ଏହି ମାପ ଆସେଟିକ ଆଶ୍ରମ, ରୁଦ୍ର ଅବତାରର ଗୁରୁ ଓ ଶିଷ୍ୟ, ମାନବ ଅବତାରରେ ଶିଷ୍ୟ ଓ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟରେ ଲାଗୁ ହୁଏ । ଶ୍ରୀ ପର୍ବତ ଓ ତାହାର ସୀମାନ୍ତରେ ଯିଏ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ଶିବସାୟୁଜ୍ୟ ପାଉଛନ୍ତି; ଏହିପରି ଭାବେ କାଶୀ ଓ ବିଶେଷ କରି ଅବିମୁକ୍ତ ରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ମିଳେ । ଯିଏ କେଦାର, ପ୍ରୟାଗ ବା କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ମୋକ୍ଷ ପାଉଛନ୍ତି । ପ୍ରଭାସ, ପୁଷ୍କର, ଅବନ୍ତି, ଅମରେଶ୍ୱର କିମ୍ବା ବାଣୀ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ, ଶିବସାରୁପ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ । କାଶୀରେ ଯିଏ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରେ, ସେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଇ ନାହାନ୍ତି; ଏହିପରି ଭାବେ ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ, ମୁକ୍ତ କେଦାର ବା ସଙ୍ଗମେଶ୍ୱରରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ମିଳେ । ଶଳଙ୍କ, ଜମ୍ବୁକେଶ୍ୱର, ଶୁକ୍ରେଶ୍ୱର, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ, ଭାସ୍କରେଶ, ଗୁହେଶ୍ୱର, ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ବା ନନ୍ଦିଶ୍ୱରରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ । ଯିଏ ନିୟମ ମାନି ଦେହକୁ ଶିବକ୍ଷେତ୍ରରେ ପରିତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଯେଉଁଠି ଥାଆନ୍ତୁ ନାହିଁ, ମାନବ, ଦେବତା, ଋଷି, ତପସ୍ବୀ ବା ସ୍ୱୟଂଭୂ ହେଉଛନ୍ତି, ଶିବସାୟୁଜ୍ୟ ପାଉଛନ୍ତି । ସ୍ୱୟଂଭୂ ଦେବଳୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ; ଶିବକ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଗ୍ନି ଜଳାଇ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ପୂଜା କରି ଯିଏ ନିଜ ଦେହ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ । ଯେଉଁଯେଉଁ ଦିନ ଯାଏଁ ଖାଦ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି ଶିବକ୍ଷେତ୍ରରେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରାଯାଏ, ଶିବସାୟୁଜ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ । ଯଦି କେହି ଦୁଇଟି ପାଦ ହରାଇ ଯାଏ, ତଥାପି ଯଦି ସେ ଶିବକ୍ଷେତ୍ରରେ ବସିଥାଏ, ସେ ଶିବତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ଏହାର କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଦେଖିବା ମାତ୍ରେ ମହାପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ପ୍ରବେଶ କଲେ ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଶତଗୁଣ ହୁଏ । ଏହି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଛୁଇଁବା ଓ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ ଶତଗୁଣ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ; ଏଠାର ପବିତ୍ର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କଲେ ତାଠାରୁ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ । ଦୁଧରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଶତଗୁଣ ପୁଣ୍ୟ, ଦହିରେ ସ୍ନାନ କଲେ ହଜାର ଗୁଣ, ମଧରେ ଶତଗୁଣ ଅଧିକ, ଘିଅରେ ଅନନ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଓ ଚିନିରେ ଶତଗୁଣ ଅଧିକ । ଶିବକ୍ଷେତ୍ର ନିକଟ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି ଯଦି କେହି ଦେହ ପରିତ୍ୟାଗ କରିଥାଏ, ସେ ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ । ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ନିକଟ ନଦୀମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟ; ପୋଖରୀ, କୁଆଁ, ଓ ତାଳା ମଧ୍ୟ ଶିବତୀର୍ଥ ଭାବରେ ସ୍ମୃତି ହୁଏ । ଏଠାରେ ଭକ୍ତିସହିତ ସ୍ନାନ କଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପରି ମହାପାପ ମୁକ୍ତ ହୁଏ । ପ୍ରଭାତେ ଶିବତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ ଓ ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଆଯିବେ; ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଶିବଧାମ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ । ଏହି ପବିତ୍ର ଜଳରେ ତିନିଥରି ବା ଏକଥରି ସ୍ନାନ କଲେ ମାନବ ଶିବସାୟୁଜ୍ୟ ପାଉଛନ୍ତି, ଏଠାରେ ଦ୍ୱିଜ ହେଉନ୍ତୁ ବା ସାଧାରଣ ଲୋକ, ଏହି କଥା ନିଶ୍ଚିତ । ପୁରାତନ କାଳରେ ଏକ ବନ୍ଦର ଏକ କୁକୁରକୁ ଦେଖି ଭୟ ପାଇଁ ଯାହାକି ଶିବତୀର୍ଥ ଦ୍ୱାର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲା, ସେ ଶିବଗଣାଧିପତି ହେଲା । ଯିଏ ପ୍ରଭାତେ ଦେବଦେବ ଶିବଙ୍କୁ ଲିଙ୍ଗରୂପେ ଦେଖନ୍ତି, ସେ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥା ଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥା ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ; ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲାଭ କରି ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ । ମନସିକ, ବାଚିକ, କାୟିକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅପରାଧ ଓ ପାପ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ଲିଙ୍ଗରୂପ ଇଶାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବେ, ତେବେ ଏକ ମାସର ପାପ ତ୍ୟାଗ କରି ଶିବଧାମ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ । ଦକ୍ଷିଣାୟନ, ଉତ୍ତରାୟନ ବା ବିଷୁବ ସମୟରେ ଯଦି ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପରମ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । ଯିଏ ଶୁଭ୍ର ଆଚରଣରେ, ମନ୍ଦିରକୁ ତିନିଥରି ବାମ ଓ ଡାହାଣ ପଥରେ ସହଜ ଚାଲି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରନ୍ତି, ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦକ୍ଷେପରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । ଯିଏ ନିତ୍ୟ ଶିବଙ୍କୁ ମହାଦେବ ଭାବେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ସେ ମଧ୍ୟ ଶିବଧାମ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । ଏହା ସହିତ, ମଧୁର ଗୋମୟ ଓ ପାଣି ମିଶାଇ ସୁନ୍ଦର ବୃତ୍ତ କିମ୍ବା କ୍ଷେତ୍ର ତିଆରି କଲେ, ମୁକ୍ତା, ନୀଳମଣି, ପଦ୍ମରାଗ, ଓ ଶୁଭ୍ର ସ୍ଫଟିକ ଚୁରୁଣି ଦ୍ୱାରା ଏହା ଶୋଭାୟମାନ କଲେ, ତେବେ ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଦାୟକ ହୁଏ ।