ଏକ ସମୟର କଥା, ମହାଦେବଙ୍କ ଉପାସକମାନେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଶିବ କ୍ଷେତ୍ରର ରକ୍ଷକ, ପଶୁପତିନାଥଙ୍କୁ ସ୍ଥାପିତ କଲେ। ଏପରି ଭକ୍ତି ସହିତ ନିର୍ମାଣ କଲେ, ସେମାନେ ଶିବଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ଏକତ୍ୱ ପାଇଲେ। ଯଥାଯଥ ନିୟମରେ, ଭକ୍ତିରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ଶିବଲୋକରେ ସେମାନେ ସମ୍ମାନ ପାଇଲେ। ତାପରେ ଏହି କଥା ଶୁଣାଯାଇଥିଲା—ଶିବ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନର ମହତ୍ତ୍ୱ, ତାହାର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଓ ତାହାର ସ୍ଥାପନ ପ୍ରକ୍ରିୟା। ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି, ମଣିଷ ମାଟିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ରତ୍ନପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେଉଁ ସାମଗ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେଉଁ ଫଳ ପାନ୍ତି? ଏହାର ଉତ୍ତର ହେଉଛି—ଯଦିଓ ଏଠାରେ ଉପାସକ ଜନ୍ମ, ପରିବାର, ଘର ଓ ଦୁଃଖରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହେଉଥିବେ, ଯଦି ସେମାନେ ଜ୍ଞାନରେ ନିପୁଣ, ତେବେ ଏମିତି ଘରର କ'ଣ ଦରକାର? ତଥାପି, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ, ଯଦି କେବଳ ମାଟି କିମ୍ବା ଇଟ୍ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଶିବଙ୍କ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁଠି ସମ୍ମାନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେହି ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏପରି ଉପାସନା କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିର ଘର ମଧ୍ୟ ରୁଦ୍ର ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହି କାରଣରୁ, ସମସ୍ତ ଉଦ୍ୟମ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ, ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥ ପାଇଁ ଉପାସକମାନେ ଶିବଙ୍କ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ। କେସର, ନଗର, ଦ୍ରାବିଡ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶୈଳୀରେ, ଯେଉଁଠି ଭକ୍ତି ସହିତ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ମିଳେ। ଯେଉଁଠି କୈଳାସ ନାମକ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଇଁ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରାଯାଏ, ଏବଂ ମହାଲଗୁଡିକ କୈଳାସ ପର୍ବତ ଶିଖର ଭଳି ରୂପାୟିତ, ସେଉଁଠି ଆନନ୍ଦ ମିଳେ। କିମ୍ବା ଯେଉଁଠି ନିୟମାନୁସାରେ, ଉପାୟ ଅନୁଯାୟୀ, ମନ୍ଦାର ନାମକ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ମନ୍ଦିରଗୁଡିକ ମନ୍ଦାର ପର୍ବତ ଭଳି ସବୁ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଅପ୍ସରାମାନେ ଭରିଥିବା, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ଯେଉଁଠି ପହଞ୍ଚିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ଶିବଙ୍କ ଆନନ୍ଦମୟ ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଭୋଗ କରି, ଜ୍ଞାନ ଓ ଯୋଗ ଏକତ୍ୱ ପାଇ, ଗଣପତି ସ୍ଥିତିକୁ ଅଧିଗମ କରନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଇଁ ମେରୁ ନାମକ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ମହା ଯଜ୍ଞମାନେ ଯେଉଁଫଳ ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ, ସେଉଁଫଳ ମିଳେ। ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ, ତପ, ଦାନ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା, ବେଦ ଯେଉଁଫଳ ଦେଇଥାଏ, ସେସବୁ ଫଳ ପାଇ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିବଙ୍କ ଅରଣ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ କରିଥାନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଭକ୍ତି ସହିତ ନିଷଧ ନାମକ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରାଯାଏ, ସେ ଜ୍ଞାନୀ ଶିବଲୋକରେ ପହଞ୍ଚି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିବଙ୍କ ଅରଣ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯେଉଁଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହିମଶୈଳ ତିଆରି କରନ୍ତି, ଶିବଙ୍କ ଶୁଭ ନଗରକୁ ହିମପର୍ବତ ଭଳି ଯାନରେ ଯାଇ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଯୋଗର ଏକତ୍ୱ ପାଇ, ଗଣପତି ସ୍ଥିତି ଅଧିଗମ କରନ୍ତି। କିମ୍ବା ନୀଳାଦ୍ରିଶିଖର ନାମକ ଶୁଭ୍ର ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରିଲେ, ଉପାୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଭକ୍ତିରେ ରୁଦ୍ର ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ, ସେଉଁଠି ମଣିଷ ଯେଉଁଫଳ ପାଏ, ତାହା ବି ଏଠାରେ କୁହାଯାଉଛି। ଭକ୍ତି ସହିତ ହିମଶୈଳ ତିଆରି ଫଳ ଯେପରି ଥିଲା, ସେଇ ଫଳ ପାଇ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ରୁଦ୍ର ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚି, ରୁଦ୍ରମାନେ ସହ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି; କିମ୍ବା ମହେନ୍ଦ୍ରଶୈଳ ନାମକ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କଲେ, ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତ ଭଳି ଗୃହ ଓ ବୃଷଭ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ସେଉଁଠି ଶିବଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ନଗରକୁ ଯାଇ, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଭୋଗ କରି, ରୁଦ୍ରମାନେ ଜେପରି ଜ୍ଞାନ ଅଧିଗମ କରନ୍ତି, ତେଣୁ ସେମାନେ ଫେରିଆସନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗକୁ ବିଷ ଭଳି ତ୍ୟାଗ କରି, ଶିବ ସାଙ୍ଗରେ ଏକତ୍ୱ ପାଇଯାଏ। ଯେଉଁଠି ମଣିମାଣିକ୍ୟ ରେ ଶୋଭିତ ସୁନାର ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରାଯାଏ, ଦ୍ରାବିଡ, ନଗର, କେସର ଶୈଳୀ କିମ୍ବା ନିୟମାନୁସାରେ ଯେଉଁଠି ମନ୍ଦିର, ମଣ୍ଡପ, ବୃହତ କିମ୍ବା ଲମ୍ବା ରୂପରେ ତିଆରି କରାଯାଏ, ଏହାର ପୁଣ୍ୟ ଶତ ବର୍ଷ ଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିହେବ ନାହିଁ। ଯଦି ଏହି ମନ୍ଦିର ପୁରୁଣା, ଭଙ୍ଗୁର, କିମ୍ବା ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହାକୁ ପୁନର୍ବାର ଶୋଭିତ ଦ୍ୱାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପକରଣ ସହିତ ପୁନଃ ନିର୍ମାଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରାଥମିକ ନିର୍ମାତାଠାରୁ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟ ପାନ୍ତି। ଯଦି କେହି ଜୀବିକା ପାଇଁ ଶିବମନ୍ଦିରରେ କାମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପରିବାର ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଏବଂ ଯଦି କେହି ନିଜ ସୁଖ ପାଇଁ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ କାମ କରନ୍ତି, ତଥାପି ସେମାନେ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ଏହିପରି, ଯେଉଁଠି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଇଁ କାଠ, ଇଟ୍ ଓ ଅନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ମଣିଷ ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଧର୍ମ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଏହିପରି ଉଦ୍ୟମ ସହିତ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ଯଦି କେହି ବଡ଼ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ସେମାନେ ଝାଡୁ ଦେଇବା ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ କରି ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରନ୍ତି। ଯେଉଁଠି କମଳା ଓ ସୁକୁମାର ଝାଡୁ ଦେଇ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଫା କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ହଜାର ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତର ଫଳ ମିଳେ। ଯେଉଁଠି ଶୁଧ୍ଧ ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦନ ମିଶା ଗୋମୟ ଜଳରେ ଲିପନ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ବାର୍ଷିକ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତର ଫଳ ମିଳେ। ଶିବଲିଙ୍ଗ ଚାରିଦିଗରେ ଅର୍ଦ୍ଧ କ୍ରୋଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେଉଁଠି ଜୀବନକୁ ତ୍ୟାଗ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଶିବ ସାଙ୍ଗରେ ଏକତ୍ୱ ମିଳେ। ସ୍ୱୟଂଭୂ ଓ ବାଣ ଲିଙ୍ଗର ମାପ, ଆର୍ଷ ଲିଙ୍ଗର ଅର୍ଧ ଓ ମାନବ ଲିଙ୍ଗର ତାହାର ଅର୍ଧ ଅଟୁଟ ରହିଛି। ଏହି ମାପ ତପସ୍ବୀଙ୍କ ଆଶ୍ରମ, ରୁଦ୍ର ଅବତାରରେ ଗୁରୁ ଓ ଶିଷ୍ୟ, ମାନବ ଅବତାରରେ ଶିଷ୍ୟ ଓ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ପ୍ରତି ଲାଗୁ ହୁଏ। ଶ୍ରୀ ପର୍ବତ ଓ ତାହାର ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ଯେଉଁଠି ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଶିବ ସାଙ୍ଗରେ ଏକତ୍ୱ ମିଳେ।